Destpêk
Serpêl (bi kurdî: Serpêl) bajarekî kurdî ye li rojavayê parêzgeha Kirmaşanê ya Îranê, li ser rêya kevnar a di navbera deşta bilind a Îranê û deştên Mezopotamyayê de, nêzîkî sînorê Iraqê. Ew bajarokek e ku rabirdûya pir kevnar û niha ya êşdar tê de li hev dicivin: li ser wê, di zinar de hatiye neqişandin, yek ji kevintirîn abîdeyên herêmê ye, lê di bîranîna nifşên sax de bajarê hem şer hem erdhejeke karesatî li xwe derbas kiriye.
Ev nasname li nexşên bilind ên kevnar ên Serpêlê, cihê wê li sînorekî dîrokî û karesata 2017 ya gelê wê ceriband dinêre.
Xalên Sereke
• Serpêl (bi kurdî: Serpêl) bajarekî kurdî ye li parêzgeha Kirmaşanê ya rojavayê Îranê, nêzîkî sînorê Iraqê.
• Li ser bajarokê nexşa bilind a zinarî ya Anubanînî heye, ku padîşahekî lulubî zêdetir ji 4,000 sal berê neqişandiye.
• Ew li ser rêya dîrokî ye ku Mezopotamyayê bi deşta bilind a Îranê ve girê dide.
• Bajar di salên 1980an de li xeta pêş a Şerê Îran–Iraqê bû.
• Di 2017 de ew bajarê herî zêde zirar dîtî di erdhejeke wêranker a li sînorê Îran–Iraqê de bû.
Agahiyên Kurt
Nav (bi Kurdî): Serpêl
Welat / Herêm: Îran (Rojhilat / Kurdistana Rojhilat)
Parêzgeh: Kirmaşan
Cih: Rojavayê Zagrosê, nêzîkî sînorê Iraqê
Gel: Kurdî
Cihê Kevnar: Nexşa bilind a zinarî ya Anubanînî (lulubî)
Trajediya Nû: Erdheja 2017
Nifûs: nêzîkî 85,000
Naverok
Serpêl Li Ku ye?
Serpêl li rojavayê dûr ê parêzgeha Kirmaşanê ye, li binên çiyayên Zagrosê nêzîkî sînorê Iraqê, ne dûrî derbasgeha ber bi Xaneqînê ve ya li aliyê din. Ew li ser yek ji kevintirîn rêyên cîhanê ye — rêya mezin a ji kevnariyê ve Mezopotamyayê bi deşta bilind a Îranê ve girê daye — ya ku cihê wê bi hezarsalan ji aliyê stratejîk ve girîng kir.
Ew bajarokeke kurdî ya rojavayê Zagrosê ye, li herêmeke girên hişk û geliyên çeman, li cihê ku çiya hêdî hêdî cih didin deştên nizm ên Iraqê.
Nexşa Bilind a Anubanînî
Gencîneya herî mezin a Serpêlê neqşa wê ya kevnar a zinarî ye. Li ser zinarê bilind ê li ser bajarokê nexşa bilind a Anubanînî heye, ku zêdetir ji çar hezar sal berê ji bo Anubanînî, padîşahekî lulubiyan — gelekî kevnar ê çiyayên Zagrosê — hatiye neqişandin. Nexş padîşahê serketî li pêş xwedayîneke jin nîşan dide, bi dîlên girêdayî li pêş wî, û di nav kevintirîn nexşên bilind ên zinarî yên Îranê de ye. Bi neqşên din ên nêzîk re ew Serpêlê wek yek ji kûrtirîn tebeqeyên dîroka mirovan a axên kurdî nîşan dide.
Sînorê Împaratoriyan
Ji ber ku ew rêya di navbera deşta bilind û deştan de diparêze, Serpêlê bi hezarsalan derbasbûna împaratoriyan dîtiye — ji lulubiyên kevnar û cîranên wan heta part û sasaniyan, ku wan jî li deverê neqş li pey xwe hiştin, û paşê di sedsalên Îslamî de. Bajarok her tim deriyek bûye, cihê rêwî, artêş û bazirgan di navbera du cîhanan de derbas bûne, û wê rola sînorî tevahî dîroka wê şekil daye.
Şer û Erdheja 2017
Heman cihê sînorî êşa nû anî. Di Şerê Îran–Iraqê yê salên 1980an de Serpêl li xeta pêş bû û di pevçûnan de zirara giran dît. Paşê, di Mijdara 2017 de, erdhejeke bihêz li herêma sînorê Îran–Iraqê xist, û Serpêl ji hemûyan bajarê herî zêde zirar dîtî bû: beşeke mezin a wê wêran bû, û piraniya bi sedan kesên di erdhejê de mirin ji gelê wê bûn. Karesat û başbûna dirêj a li pey wê bûn beşeke nêzîk a diyar a çîroka bajarokê.
Serpêl Îro
Îro Serpêl bajarekî kurdî yê ji nû ve hatî avakirin û başbûyî ye, hîn di navbera mîrata xwe ya kevnar û ceribandinên xwe yên nû de dijî. Nexşên wê yên bilind kesên bi rabirdûya kûr re eleqedar dikişînin, lê gelê wê bîranîna şer û erdhejê hilgirtiye — komeleke ku li ser yek ji kevintirîn û herî nîqaşkirî deriyên cîhana kurdî xwe ragirtiye.
Demrêz
nêzîkî 2000 BZ — Padîşahê lulubî Anubanînî nexşa xwe ya bilind a zinarî li ser bajarokê dineqişîne.
kevnariya dîrokî — Desthilatdarên part û sasanî li deverê neqşên din li pey xwe dihêlin.
1980–1988 — Serpêl li xeta pêş a Şerê Îran–Iraqê ye.
Mijdar 2017 — Erdhejeke mezin bajarê wêran dike, bajarê di karesatê de herî zêde zirar dibîne.
îro — Serpêl ji nû ve tê avakirin û hem mîrata kevnar hem bîranîna nêzîk diparêze.
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Nexşa bilind a Anubanînî çi ye?
Nexşa bilind a Anubanînî neqşeke kevnar a zinarî ye li ser Serpêlê, ku zêdetir ji 4,000 sal berê ji bo Anubanînî, padîşahekî gelê lulubî yê Zagrosê, hatiye çêkirin; ew yek ji kevintirîn nexşên bilind ên zinarî yên Îranê ye.
Serpêl li ku ye?
Sarpol-e Zahab (Serpêl) bajarekî kurdî ye li rojavayê parêzgeha Kirmaşanê ya Îranê, nêzîkî sînorê Iraqê, li ser rêya kevnar a di navbera Mezopotamya û deşta bilind a Îranê de.
Di erdheja 2017 de çi pêk hat?
Di Mijdara 2017 de erdhejeke bihêz li herêma sînorê Îran–Iraqê xist; Serpêl bajarê herî zêde zirar dîtî bû, bi wêrankirineke mezin û piraniya mirinan.
Serpêl bajarekî kurdî ye?
Erê. Serpêl bajarekî kurdî ye li rojavayê Zagrosê ya parêzgeha Kirmaşanê li Îranê.
Kes, Cih û Mijarên Têkildar
Nexşa bilind a Anubanînî · lulubî · Şerê Îran–Iraqê · Kirmaşan · Xaneqîn · Serdeşt.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Nexşa bilind a zinarî ya Anubanînî — Wikipedia