Destpêk
Heft Ceribandinên Îsfendiyar, Heft Xana şahzade, di nav serpêhatiyên lehenge yên mezin ên Şahnameyê, Pirtûka Padîşahan a Farisî, de ne: rêza navdar a heft ceribandinên ku şahzadeyê ku birîndar nabe, Îsfendiyar, di rêya xwe ya bi xetere ya Keleha Tûncê de ji bo azadkirina xwişkên xwe yên dîl û têkbirina padîşahê Tûranî Ercasp derbas kir.
Ev rêz bi zanebûn dengê Heft Ceribandinên Rustem ên navdartir vedide; her du rêzên mezin ên cot ên ceribandinan ên destanê ne û her du jî di edebiyata cîhanê de bi Duwazdeh Ceribandinên lehengê Yewnanî Herakles re tên berawirdkirin. Ji gur û şêrên hov heta ejdehayek, jineke sihrbaz, çivîkeke mezin, bahozeke berfê ya mirinbar û çoleke mirinbar, şahzade serket rêzeke xetereyan berî ku bi êriş bikeve kelehê, Ercasp bikuje û xwişkên xwe bîne malê.
Mîna hemû çîrokên Pirtûka Padîşahan, Heft Ceribandinên Îsfendiyar aîdî mîrata destanî û mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ne, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Nasîna Heft Xana şahzade hevdîtina yek ji lêgerînên lehenge yên mezin ên destanê ye, rêza hevaheng bi ceribandinên navdar ên Rustem re û nîşandana jêhatîbûna pehlewanê baweriyê yê ku birîndar nabe.
Naverok
Heft Ceribandinên Îsfendiyar Çi Ne?
Heft Ceribandinên Îsfendiyar Çi Ne?
Heft Ceribandinên Îsfendiyar, Heft Xan, rêzek ji heft ceribandinên dijwar û bi xetere ne ku şahzadeyê ku birîndar nabe, Îsfendiyar, di rêwîtiya xwe ya Keleha Tûncê de derbas kir, keleha bi navê Rûyîn Dej, ji bo azadkirina her du xwişkên xwe yên ku padîşahê Tûranî Ercasp biribûn dîliyê û têkbirina wî padîşahî. Şahzade rêya herî bi xetere ya kelehê hilbijart û li hember rêzeke xetereyan sekinî û serket wan: gurên hov, şêrên hov, ejdehayeke jehrîn, jineke sihrbaz a xayîn, çivîkeke mezin û hov, bahozeke berfê ya mirinbar û çoleke bêav a mirinbar. Dîlekî bi navê Gurgsar rê nîşanî şahzade da; ew di dawiyê de gihişte Keleha Tûncê, bi fêlekê kete wê, Ercasp kuşt û xwişkên xwe anîn malê. Ev rêz bi zanebûn dengê Heft Ceribandinên Rustem vedide û her du rêzên mezin ên cot ên ceribandinan ên destanê pêk tînin, nîşandanên jêhatîbûna lehengê her yekê.
Sedema Rêwîtiyê
Heft Ceribandinên Îsfendiyar ji dîlbûna xwişkên şahzade û sozên şikestî yên bavê wî, padîşah Goştasp, derketin. Padîşahê Tûranî Ercasp êriş biribû ser Îranê û her du xwişkên Îsfendiyar biribûn dîliyê di keleha xwe, Keleha Tûncê, de.
Goştasp gelek caran soz dabû kurê xwe ku di berdêla xizmetên wî yên parastina welêt de textê Îranê bide wî, lê tac her carê ji wî re nedihat dayîn û li şûna wê her carê karekî nû û bi xetereyeke zêdetir li pêş wî dihat danîn. Mezintirînê van karan peywira rizgarkirinê bû: azadkirina xwişkên dîl ji Keleha Tûncê ya Ercasp, bi soza nûkirî û derewîn a tacê heger ser bikeve. Ji ber vê yekê şahzade ji bo vê peywira bi xetere rê ket û dema bijartina rêyan jê re hat pêşkêşkirin rêya herî kurt û bi xetere hilbijart, rêya ku di nav Heft Ceribandinan re diçû, da ku zûtir bigihêje rizgarkirina xwişkên xwe. Ji ber vê yekê sedema rêwîtiyê rizgarkirina xwişkên dîl û têkbirina padîşahê dijmin Ercasp e, li gor fermana bavekî ku sozên wî yên tacê gelek caran dihatin şikandin. Ev paşxane, xwişkên dîl, sozên şikestî û bijartina rêya bi xetere, şahzade dixe ser rêza navdar a Heft Xan, ceribandinên ku divê ser bikeve wan da ku bigihêje Keleha Tûncê û peywira xwe pêk bîne. Mijara tacê ku jê re nayê dayîn û peywira her carê nûkirî siyê li ser tevahiya çîrokê datîne û pêşî çarenûsa trajîk a ku paşê dê şahzade bigire diyar dike.
Xalên Sereke
Heft Ceribandinên Îsfendiyar rêza şahzade ya heft ceribandinan in.
Armanca wan azadkirina xwişkên wî yên dîl û têkbirina padîşah Ercasp bû.
Ceribandin gur, şêr, ejdehayekê, jineke sihrbaz, çivîkeke mezin, berf û çolekê dihewînin.
Dîlekî bi navê Gurgsar rê nîşanî şahzade da.
Rêz bi zanebûn dengê Heft Ceribandinên Rustem vedide.
Ew di ketina Keleha Tûncê bi êriş û kuştina Ercasp de digihêje lûtkeyê.
Agahiyên Kurt
Nav: Heft Ceribandinên Îsfendiyar an Heft Xan
Leheng: Îsfendiyar, şahzadeyê Îranê yê ku birîndar nabe
Bav: Goştasp, yê ku peywir danî
Armanc: Azadkirina xwişkên wî yên dîl û têkbirina Ercasp
Cihê gihiştinê: Keleha Tûncê, keleha Rûyîn Dej
Ceribandin: Gur, şêr, ejdeha, jina sihrbaz, çivîka mezin, bahoza berfê, çol
Rêber: Dîl Gurgsar
Lûtke: Ketina Keleha Tûncê bi êriş û kuştina Ercasp
Paralel: Heft Ceribandinên Rustem
Mîrat: Kevneşopiya destanî ya hevpar a Îranî
Ajal: Gur, Şêr û Ejdeha
Ceribandinên pêşîn ên Îsfendiyar şerên bi ajalên hov re bûn, ku her yek xetereyeke cuda bû û bi hêz û mêrxasiya şahzade hat têkbirin. Di ceribandina yekem de şahzade li hember cotek gurên hov sekinî û kuştin, ajalên mezin ên ku di rê de êriş li wî kirin.
Di ceribandina duyem de Îsfendiyar li hember du şêrên hov, yek nêr û yek mê, sekinî û her du têk birin û kuştin. Di ceribandina sêyem de xetereyeke hê mezintir hat: ejdehayeke jehrîn, hoveyeke tirsnak a marî. Kevneşopî dibêje şahzade ji bo vî şerî amûreke zîrek bi kar anî, erebeyeke taybet a şerê an sindoqeke ku tîx li dora wê bûn û ew xwe tê de veşart, da ku dema ejdeha hewl da wî bixwe tîxan ew birîndar kir û şahzade karî ajal bikuje, her çiqas jehra wê bê tesîr li wî nebû. Ev sê ceribandinên pêşîn, gur, şêr û ejdeha, Heft Xana Îsfendiyar wek rêzeke şerên bi ajalên hov re diyar dikin, xetereyên ku bi hêz, wêrekî û çarezanîya şahzade tên têkbirin. Bi taybetî kuştina ejdehayê bi amûra tîxdar yek ji ceribandinên şahzade yên herî navdar û yên ku pir tên wênekirin e, mijareke tê hezkirin a mînyaturkêşên Farisî, mîna şerê paralel ê bi ejdehayê re di ceribandinên Rustem de. Ajalên ceribandinên pêşîn qalibê rêzê diyar dikin û jêhatîbûna şahzade li hember dijminên hov ên ku rêya wî ya bi xetere ya Keleha Tûncê dorpêç dikin nîşan didin.
Jina Sihrbaz û Çivîka Mezin
Ceribandinên çarem û pêncem ên Îsfendiyar xetereyên ji cureyekî cuda anîn: jineke sihrbaz a xayîn û çivîkeke mezin û hov. Di ceribandina çarem de şahzade rastî jineke sihrbaz hat, jineke ku di şêweyê bedewiyê de hat da ku wî bixapîne, pir mîna jina sihrbaz a bi heman rengî ku di ceribandinên Rustem bi xwe de dorpêça wî kiribû.
Îsfendiyar fêla jina sihrbaz fêm kir an serket wê û jina sihrbaz a xayîn û xapandinên wê hilweşandin. Di ceribandina pêncem de şahzade li hember çivîkeke mezin û hov sekinî, çivîkeke nêçîrvan a pir mezin ku êriş li wî kir. Girîng e bê zanîn ku ev çivîka hov, her çiqas carinan di kevneşopiyê de bi navê sîmurgh tê gotin, heyîneke dijminane û hov e, dijminekî çivîk ku divê bê kuştin û bi tevahî ji Sîmurgha qenc û zana ya çîrokên Zal û Rustem cuda ye, çivîka mezin û qenc a ku alîkariya lehengan dike. Çivîka hov a ceribandina Îsfendiyar ajaleke tirsnak e ku şahzade bi wê re şer kir û serket wê, dîsa bi hêza xwe û bi amûrekê. Jina sihrbaz û çivîka mezin nîveka rêzê diyar dikin, xetereyên xapandin û xuyê hov ên ku şahzade dema ber bi Keleha Tûncê ve berdewam dike ser dikeve wan. Ev ceribandin mîna yên ajalan çarezanîya şahzade bi qasî hêza wî nîşan didin, şiyana wî ya serketinê ne tenê li ser dijminên hov ên hêza bedenî, lê li ser xapandinên jina sihrbaz jî di rêya xwe ya bi xetere ya rizgarkirina xwişkên xwe de.
Bahoza Berfê û Çol
Ceribandinên şeşem û heftem ên Îsfendiyar ne ceribandinên dijminên hov, lê yên hêzên dijwar û mirinbar ên xwezayê bûn: bahozeke berfê ya mirinbar û çoleke bêav a mirinbar. Di ceribandina şeşem de şahzade û koma wî ketin bahozeke berfê ya tirsnak, bahozeke berf û sermayê ku gef li têkbirin û hilweşandina wan dixwar.
Bi berxwedanê û bi dua şahzade ji bahoza berfê ya mirinbar sax ma û serket xetereya sermaya mirinbar. Di ceribandina heftem de Îsfendiyar ji çol an herêmeke bêav a mirinbar derbas bû, çoleke hişk û bi xetere ya bêav, ku dîsa bi berxwedan û çarezanîya xwe jê derbas bû û sax ma. Ev du ceribandinên dawî, bahoza berfê û çol, ji yên berê cuda ne, ji ber ku şahzade ne li hember ajalên hov an sihrbazên xapîner, lê li hember hêzên dijwar û mirinbar ên xwezayê bi xwe datînin, serma û çola hişk. Ew berxwedan, şiyana vegerandina hêzê û baweriya şahzade diceribînin, li şûna jêhatîbûna wî ya şerî û bi serketina li ser wan ew xwe wek hevrikê her cureyeke xetereyê îspat dike, xwezayî û hov. Piştî derbasbûna bahoza berfê û çolê şahzade heft ceribandinên Heft Xan temam kiribûn û di dawiyê de gihiştibû armanca xwe, Keleha Tûncê ya Ercasp, ku xwişkên wî dîl tê de dihatin girtin. Bahoza berfê û çol rêza ceribandinan bi dawî tînin û bingeh ji êrişa lûtkeyê ya li kelehê re datînin, ketina Keleha Tûncê bi êriş û kuştina padîşahê dijmin.
Keleha Tûncê û Ketina Ercasp
Piştî temamkirina heft ceribandinan Îsfendiyar di dawiyê de gihişte Keleha Tûncê, keleha bi navê Rûyîn Dej, keleha padîşahê Tûranî Ercasp ku her du xwişkên şahzade dîl tê de dihatin girtin. Girtina vê kelehê û kuştina Ercasp lûtkeya tevahiya serpêhatiyê pêk tînin.
Keleha Tûncê keleheke bi hêz û bi başî parastî bû û bi êrişa eşkere bi hêsanî nedihat girtin. Kevneşopî dibêje şahzade bi fêlekê kete kelehê: Îsfendiyar xwe wek bazirganekî nîşan da û şervanên wî hatibûn veşartin, ketina kelehê bi dest xist, xwişkên xwe yên dîl di hundir de dîtin û paşê di kêliya hilbijartî de şêweyê xwe yê veşartî rakir, nîşan da artêşa xwe ya li derve ku êriş bike û êriş bir ser dijmin. Di ketina Keleha Tûncê bi êriş de şahzade li hember padîşah Ercasp sekinî û kuşt, dijminê ku xwişkên wî biribûn dîliyê û dîl azad kirin, di dawiyê de xwişkên xwe anîn malê. Fêla xweveşartinê, ketina kelehê û kuştina Ercasp lûtkeya bi drama ya çîrokê ne, pêkanîna peywira ku şahzade ji bo wê heft ceribandinên bi xetere derbas kiribûn. Bi ketina Ercasp û azadkirina xwişkan serpêhatî bi dawiyeke serketî bi dawî hat û Îsfendiyar bi rêya Heft Xan û girtina Keleha Tûncê xwe wek hevrikê her lehengê destanê îspat kiribû. Keleha Tûncê û ketina Ercasp armanca ku tevahiya rêza ceribandinan ber bi wê ve diçe ne, kiryara lûtkeyê ya ku şahzade peywira xwe tê de pêk tîne û rûmeta xwe bi dest dixe, tevî ku soza derewîn a tacê ku jê re nayê dayîn siya trajediya wî ya paşê datîne.
Sembolîzm û Wate
Heft Ceribandinên Îsfendiyar berî her tiştî lêgerîna lehenge tînin ziman, rêwîtiya di nav rêzeke ceribandinên ku dijwartir dibin re ku tevahiya taybetmendiyên leheng diceribîne û nîşan dide. Wek rêzeke birêkûpêk a heft xetereyan Heft Xana şahzade hêz, wêrekî, berxwedan û çarezanîya Îsfendiyar nîşan dide, ku her ceribandin fazîleteke cuda derdixe pêş, bi zanebûn paralel bi ceribandinên navdar ên Rustem re.
Heft Ceribandinên Îsfendiyar herwiha mijarên rizgarkirina dîl û têkbirina dijmin tînin ziman, ji ber ku armanca tevahiya rêzê azadkirina xwişkên şahzade yên dîl û kuştina padîşah Ercasp ê ku ew biribûn ye. Û wek kiryarên pehlewanê baweriyê, şahzadeyê ku birîndar nabe û pêxember bereket daye wî, ceribandin herwiha hewayeke serketina lehengê durust li ser hêzên xerabiya hov û dijminê welêt dihewînin. Lê mijara tacê ku jê re nayê dayîn û soza şikestî siyê li ser rêzê datîne, ji ber ku soza derewîn a textê şahzade şand ser rêya bi xetere; ev mijara pabendnebûna bav bi sozê xwe pêşî çarenûsa trajîk a ku paşê dê Îsfendiyar di duela xwe ya zorî û mirinbar a bi Rustem re bigire diyar dike. Di van hemûyan de Heft Ceribandinên Îsfendiyar çîrokeke xwedî girîngiya mezin pêk tînin, lêgerîna lehenge, rizgarkirina dîl, serketina pehlewanê durust û di paşxaneyê de siya soza şikestî û çarenûsa trajîk tînin ziman, nîşandaneke navdar a jêhatîbûna şahzadeyê ku birîndar nabe û rêza hevaheng bi ceribandinên navdar ên Rustem re.
Heft Xan û Kurd
Heft Ceribandinên Îsfendiyar, mîna hemû çîrokên Şahnameyê, aîdî mîrata destanî û mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ne, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Destana mezin a Firdewsî, bi leheng û ceribandinên xwe, mîrata hevpar a van gelan e, ku kevneşopiya mîtolojîk a kevn a Îranî ya ku ew jê derdikeve parve dikin.
Ji bo Kurdan, wek gelekî Îranî, kesayetî û çîrokên Şahnameyê beşek ji cîhana çandî û mîtolojîk a firehtir a ku ew jê ne ne; serpêhatiyên lehenge yên destanê, Heft Xana şahzade jî di nav de, di mîrata fireh a Îranî ya ku Kurd parve dikin de cih digirin. Qalibê lehengê ku ji bo rizgarkirina dîl û têkbirina dijmin ser dikeve rêzeke ceribandinên hov dengvedanên xwe di çîrokên gelêrî yên Kurdan û hemû gelên Îranî de heye. Bi rastgoî û rastî divê Heft Ceribandinên Îsfendiyar wek beşek ji vê mîrata hevpar a Îranî bên nasîn, li şûna naverokên tenê Kurdî; lê çîrok û cîhana leheng û ceribandinên hov a ku ew jê derdikeve bi rastî di kevneşopiya Kurdî de li cihê xwe ye, mîna hemû kevneşopiyên Îranî, beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojî û çîrokên lehenge yên Îranî ku Kurd digel mîratgirên din ên kevneşopiyê wek ya xwe hêja dibînin. Ji ber vê yekê Heft Xana şahzade, ya ku bi ceribandinên navdar ên Rustem re hevaheng e, beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojiya Îranî ye ku Kurd, wek gelekî Îranî, digel cîranên xwe mîratgirên wê ne.
Nîqaş û Têgihiştinên Şaş
Gelo çivîka ku Îsfendiyar dikuje heman Sîmurgha qenc e? Na; ev cudahiyeke girîng e. Çivîka mezin a ku şahzade di ceribandina pêncem de bi wê re şer dike û dikuje, her çiqas carinan di kevneşopiyê de sîmurgh jê re tê gotin, dijminekî çivîk ê dijminane û hov e, ajaleke tirsnak ku divê bê têkbirin. Ew bi tevahî ji Sîmurgha qenc û zana cuda ye, çivîka mezin û qenc a çîrokên Zal û Rustem a ku lehengan xwedî dike û alîkariya wan dike. Divê her du neyên tevlihevkirin: yek dijminekî hov e ku şahzade dikuje, ya din çivîka parêzvan a qenc a destanê. Navê hevpar bikaranîna fireh a peyvê ji bo çivîkeke mezin nîşan dide, lê xuyê van heyînan bi tevahî cuda ye.
Ceribandinên Îsfendiyar çawa bi yên Rustem ve girêdayî ne? Her du rêz bi zanebûn paralel in, rêzên mezin ên cot ên ceribandinan ên destanê. Heft Ceribandinên Rustem navdartir in û yên Îsfendiyar li gor wan hatine çêkirin, bi pêkhateyeke wekhev a heft ceribandinan, xetereyên paralel ên wek ejdeha û jina sihrbaz jî di nav de. Paralelbûn bi zanebûn e û berawirdkirina her du lehengên mezin vedixwîne, Rustemê bi hêz û şahzadeyê ku birîndar nabe Îsfendiyar, ku hevrikiya wan paşê dê di duela wan a trajîk û mirinbar de bigihêje lûtkeyê. Ji ber vê yekê her du Heft Xan beşên hevaheng in, rêzên ceribandinên her du pehlewanên herî mezin ên destanê.
Gelo Heft Ceribandinên Îsfendiyar çîrokeke bi taybetî Kurdî ne? Na; mîna hemû çîrokên Şahnameyê ew aîdî mîrata mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ne, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Lê qalibê lehengê ku ji bo rizgarkirina dîl ser dikeve ceribandinên hov bi rastî di folklor û kevneşopiya Kurdî de li cihê xwe ye, beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojiya Îranî ku Kurd bi cîranên xwe re parve dikin. Ji ber vê yekê divê Heft Xana şahzade bi baştirîn awayî wek beşek ji mîrata hevpar a Îranî bê nasîn, çîrokeke kevneşopiya hevpar li şûna ya tenê Kurdî, her çiqas Kurd wek gelekî Îranî digel mîratgirên din ên kevneşopiyê bi tevahî parve dikin.
Mijarên Têkildar
Îsfendiyar: şahzadeyê ku birîndar nabe û ev ceribandin derbas kirin
Heft Ceribandinên Rustem: rêza paralel û navdartir a ceribandinan
Rustem: lehengê mezin ê ku ev ceribandin dengê Heft Xana wî bi xwe vedidin
Goştasp: bavê ku peywir danî ber şahzade
Zerdeşt: pêxemberê ku Îsfendiyar pehlewanê baweriya wî bû
Sîmurgh: çivîka qenc a ku ji dijminê çivîk ê hov ê şahzade cuda ye
Key Kawûs: padîşahê ceribandinên paralel ên Rustem
Şahname: Pirtûka Padîşahan a Farisî, destana mezin a Îranê
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Heft Ceribandinên Îsfendiyar çi ne?
Heft Ceribandinên Îsfendiyar an Heft Xan rêzek ji heft ceribandinan in ku şahzadeyê ku birîndar nabe, Îsfendiyar, di rêwîtiya xwe ya Keleha Tûncê, keleha Rûyîn Dej, de ji bo azadkirina her du xwişkên xwe ji dîliyê û têkbirina padîşahê Tûranî Ercasp derbas kir. Ceribandin gurên hov, şêrên hov, ejdehayeke jehrîn, jineke sihrbaz a xayîn, çivîkeke mezin û hov, bahozeke berfê ya mirinbar û çoleke mirinbar dihewînin. Rêz bi zanebûn dengê Heft Ceribandinên Rustem vedide.
Çima Îsfendiyar Heft Ceribandin derbas kirin?
Îsfendiyar ji bo rizgarkirina her du xwişkên xwe Heft Ceribandin derbas kirin, yên ku padîşahê Tûranî Ercasp biribûn dîliyê û di keleha xwe, Keleha Tûncê, de girtibûn. Bavê wî, padîşah Goştasp, ev peywir danî ber wî û soz da textê bide wî heger ser bikeve, sozeke ku mîna yên berî wê di dawiyê de pêk nehat. Şahzade ji bo zû gihiştina kelehê rêya herî kurt û bi xetere hilbijart, rêya ku di nav heft ceribandinên bi xetere re diçû.
Îsfendiyar çawa ejdeha kuşt?
Di ceribandina sêyem de Îsfendiyar bi amûreke zîrek ejdehayeke jehrîn kuşt. Kevneşopî dibêje wî xwe di erebeyeke taybet a şerê an sindoqeke ku tîx li dora wê bûn de veşart, da ku dema ejdeha hewl da wî bixwe tîxan ew birîndar kir. Paşê şahzade karî ajal bikuje, her çiqas jehra wê tesîr li wî kir. Kuştina ejdehayê yek ji ceribandinên şahzade yên herî navdar û yên ku pir tên wênekirin e.
Gelo çivîka ku Îsfendiyar dikuje Sîmurgha rastîn e?
Na; çivîka mezin a ku Îsfendiyar di ceribandina pêncem de bi wê re şer dike û dikuje, her çiqas carinan sîmurgh jê re tê gotin, dijminekî çivîk ê dijminane û hov e, ji Sîmurgha qenc û zana ya çîrokên Zal û Rustem cuda ye. Sîmurgha qenc lehengan xwedî dike û alîkariya wan dike, lê çivîka hov a ceribandina Îsfendiyar ajaleke tirsnak e ku divê bê têkbirin. Navê wan hevpar e, lê xuyê wan bi tevahî cuda ye û divê neyên tevlihevkirin.
Ceribandin çawa bi dawî tên?
Heft Ceribandinên Îsfendiyar bi ketina Keleha Tûncê bi êriş bi dawî tên, keleha Ercasp. Piştî temamkirina heft ceribandinan şahzade gihişte kelehê ku xwişkên wî tê de dihatin girtin. Wî xwe wek bazirganekî nîşan da û bi fêlekê kete wê, xwişkên xwe dîtin û paşê nîşan da artêşa xwe ku êriş bike, padîşah Ercasp kuşt û xwişkên xwe yên dîl azad kirin, ew anîn malê. Girtina kelehê û kuştina Ercasp lûtkeya serketî ya tevahiya serpêhatiyê ne.
Gelo Heft Ceribandinên Îsfendiyar çîrokeke Kurdî ne?
Ew aîdî mîrata mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ne, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin, li şûna çîrokeke tenê Kurdî. Lê qalibê lehengê ku ji bo rizgarkirina dîl ser dikeve ceribandinên hov bi rastî di folklor û kevneşopiya Kurdî de li cihê xwe ye, beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojiya Îranî ku Kurd bi cîranên xwe re wek mîratgirên heman kevneşopiyê parve dikin.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Îsfendiyar Ercasp Di Keleha Tûncê de Dikuje - Fitzwilliam Museum
Îsfendiyar Şêran Dikuje - Aga Khan Museum
Îsfendiyar Du Kargan Dikuje - Fitzwilliam Museum
Heft Ceribandinên Rustem - Wikipedia
Şahname - Encyclopaedia Iranica
Kurdish-History.com: Îsfendiyar