Destpêk
Heft Ceribandinên Rustem, ku di Farisî de wek Heft Xan tên nasîn, di nav serpêhatiyên herî navdar ên Şahnameyê, Pirtûka Padîşahan a Farisî, de ne: rêzeke navdar a heft ceribandinên mezin ku leheng Rustem ji bo rizgarkirina padîşahê Îranî Key Kawûs û artêşa wî derbas kir, yên ku dêwên Mazenderanê girtibûn û kor kiribûn.
Ji şêrê hov û çola bêav heta ejdeha, jina sihrbaz û di dawiyê de Dêwê Spî yê pir mezin, Heft Ceribandin rêzeke birêkûpêk û heyecanbar a xetereyan pêk tînin, ku her yek ceribandineke cuda ya hêz, wêrekî û çarezanîya leheng e. Ev rêz di edebiyata cîhanê de gelek caran bi Duwazdeh Ceribandinên lehengê Yewnanî Herakles re tê berawirdkirin û yek ji nîşandanên herî bilind ên lehengtiya Rustem di tevahiya destanê de ye.
Mîna hemû çîrokên Pirtûka Padîşahan, Heft Ceribandin aîdî mîrata destanî û mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ne, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Nasîna Heft Xan hevdîtina yek ji serpêhatiyên lehenge yên mezin ên destanê ye, rêwîtiyeke di nav rêzeke ceribandinan re ku jêhatîbûna lehengê wê yê herî mezin nîşan dide û di têkbirina dêwê herî navdar ê Şahnameyê de digihêje lûtkeyê.
Naverok
Ceribandinên Pêşîn: Şêr, Çol û Ejdeha
Erjeng Dêw û Bajarê Mazenderanê
Heft Ceribandin Çi Ne?
Heft Ceribandinên Rustem, Heft Xan, rêzek ji heft ceribandinên dijwar û bi xetere ne ku leheng Rustem di rêwîtiya xwe ya Mazenderanê de ji bo rizgarkirina padîşahê girtî û korkirî Key Kawûs û artêşa wî derbas kir. Di piraniya rê de tenê hespê wî yê dilsoz û zana Rexş digel wî bû û di du ceribandinan de pehlewanê girtî Ewlad jî digel wî bû; Rustem li hember rêzeke xetereyan sekinî û serket wan: şêrekî hov, çoleke bêav, ejdehayek, jineke sihrbaz a xayîn, serok Ewlad, fermandarê dêwî Erjeng Dêw û di dawiyê de Dêwê Spî yê pir mezin ê Mazenderanê. Ev rêz, ku bi Duwazdeh Ceribandinên Herakles ên kevneşopiya Yewnanî re tê berawirdkirin, yek ji serpêhatiyên herî navdar û têne hezkirin ên destanê ye, nîşandana hêz, wêrekî û çarezanîya leheng, ku di rizgarkirina padîşah û têkbirina dêwê herî tirsnak de digihêje lûtkeyê.
Sedema Rêwîtiyê
Heft Ceribandin ji karesateke ku quretiya bêfikir a padîşah Key Kawûs li ser Îranê anî derketin. Çîrokên dewlemendiyên Mazenderanê, welatekî dêwan, padîşah kişandin û ew bi hêza xwe pêbawer bû; li dijî şîreta şêwirmendên xwe biryar da êriş bibe ser wî welatê bi xetere.
Êriş bi karesatekê bi dawî hat. Dêwên Mazenderanê, di bin serkêşiya serokê xwe yê pir mezin Dêwê Spî de, sihra xwe ya tirsnak bi kar anîn û bahozeke tariyê anîn ku artêşa Îranî têk bir. Padîşah û şervanên wî hatin girtin, sihra dêwan ew kor kirin û avêtin dîliyê, bêçare di welatê dêwan de. Dema nûçeya vê karesatê gihişte Îranê erk kete ser lehengê herî mezin ku rizgarkirinê pêk bîne. Lehengê bi temen Zal xwe ji bo vî karî pir pîr dît û kurê xwe, Rustemê bi hêz, şand da ku padîşah û artêşa wî rizgar bike. Rustem, ku li hember bijartina rêyên Mazenderanê bû, ne rêya dirêj û ewle, lê ya kurt û bi xetere hilbijart, rêyeke bi xetereyên serxwezayî dorpêçkirî, da ku zûtir bigihêje rizgarkirinê. Ev bijartina rêya kurt û bi xetere leheng li hember rêza ceribandinên ku Heft Ceribandinan pêk tînin anî. Ji ber vê yekê sedema rêwîtiyê rizgarkirina padîşahê korkirî û artêşa wî ye, berevajîkirina karesata ku quretiya bêfikir a Key Kawûs anî û Rustem ji bo pêkanîna vê rizgarkirinê bi rêya bi xetere rêza navdar a Heft Xan derbas dike.
Xalên Sereke
Heft Ceribandin an Heft Xan heft ceribandin in ku Rustem derbas kirin.
Armanca wan rizgarkirina padîşahê korkirî Key Kawûs û artêşa wî bû.
Bi piranî hespê wî yê dilsoz Rexş digel Rustem bû.
Ceribandin şêrekî, çolekê, ejdehayekê û jineke sihrbaz dihewînin.
Rustem fermandarê dêwî Erjeng Dêw dikuje û padîşah azad dike.
Ceribandina dawî kuştina Dêwê Spî yê Mazenderanê ye.
Agahiyên Kurt
Nav: Heft Ceribandinên Rustem an Heft Xan
Leheng: Rustem, lehengê herî mezin ê Îranê
Heval: Rexş, hespê wî yê dilsoz; û Ewlad di du ceribandinan de
Armanc: Rizgarkirina padîşahê korkirî Key Kawûs û artêşa wî
Çarçove: Rêya Mazenderanê û welatê Mazenderanê, welatê dêwan
Ceribandin: Şêr, çol, ejdeha, jina sihrbaz, Ewlad, Erjeng, Dêwê Spî
Lûtke: Kuştina Dêwê Spî, Dîv-e Sepîd
Çareserbûn: Xwîna dêw dîtina padîşah vedigerîne
Berawirdkirin bi: Duwazdeh Ceribandinên Herakles
Mîrat: Kevneşopiya destanî ya hevpar a Îranî
Ceribandinên Pêşîn: Şêr, Çol û Ejdeha
Sê ceribandinên pêşîn ên Rustem qalibê rêzê diyar dikin, ku her yek xetereyeke cuda ya bi destê leheng an hespê wî yê dilsoz tê têkbirin e. Di ceribandina yekem de dema Rustem di xew de bû şêrekî hov êriş kir û hespê wî yê zana Rexş bi diran û sumên xwe bi ajal re şer kir û kuşt, xwediyê xwe yê di xew de parast; ev mînakeke navdar a girêdan û dilsoziya di navbera leheng û hespê wî de ye.
Di ceribandina duyem de Rustem û Rexş ketin çoleke bi germiyeke şewitîner û bêav ku hem hesp hem siwar di bin zexta tîbûneke mirinbar de bûn. Rustem, li ber mirinê, ji bo rizgarkirinê dua kir û rê nîşanî avê jê re hat dayîn, xwe û hespê xwe ji mirina çolê rizgar kir. Di ceribandina sêyem de di şevê de ejdehayeke tirsnak derket û êriş bir ser leheng. Ejdeha zîrek bû, xuya û winda dibû û Rexş du caran xwediyê xwe şiyar kir, lê ejdeha xwe veşartibû; di dawiyê de di şiyarbûna sêyem de Rustem ajal dît û bi alîkariya Rexş bi ejdehayê re şer kir û kuşt. Ev sê ceribandinên pêşîn, şêr, çol û ejdeha, Heft Ceribandinan wek rêzeke xetereyên curbicur û zêdebûyî diyar dikin, ku hin bi hêza leheng tên têkbirin, hin bi dilsozî û wêrekiya hespê wî û hin bi dua û berxwedanê. Bi hev re cureyên xetereyên ku di rêya bi xetere ya leheng de dorpêça wî dikin û çarezanî, hêz û baweriya ku ew bi wan ser dikeve wan nîşan didin. Ceribandinên pêşîn bingeh ji xetereyên paşê yên hê ecêbtir re datînin, jina sihrbaz û dêw, dema leheng ber bi Mazenderanê û rizgarkirina padîşah ve berdewam dike.
Jina Sihrbaz û Girtina Ewlad
Ceribandina çarem xetereyeke ji cureyekî cuda û hê veşartîtir anî: jineke sihrbaz a xayîn, dêwek di şêweyê jineke bedew de. Dema di çolê de rastî kaniyeke xweş û sofreke xwarinê ya amade hat, Rustem şikir kir û jineke bedew xuya bû û li kêleka wî rûnişt. Lê dema leheng di şikirkirina xwe de navê Xwedê got sihr şikest û diyar bû şêweyê bedew bi rastî şeytaneke kirêt e.
Dema Rustem dêwa ku şêweyê wê diyar bû dît ew bi kemenda xwe girt û kuşt, şeytan kir du perçe. Ev ceribandin, diyarkirin û kuştina jina sihrbaz, çîroka serketina bawerî û nasînê li ser xerabiya xapîner e, ji ber ku gotina navê Îlahî dêwa di bin şêweyê bedew de diyar dike. Di ceribandina pêncem de Rustem serokê Mazenderanî Ewlad girt, ku Olad an Awlad jî jê re tê gotin. Piştî hevdîtineke ku leheng hêza Ewlad tê de revand Rustem serok girt dîl, lê li şûna kuştina wî Ewlad neçar kir wek rêberê wî xizmet bike, di rêyên veşartî de wî bigihîne hêlîna dêwan û razên Dêwê Spî diyar bike. Girtina Ewlad rêberê ku ji bo ceribandinên dawî û herî mezin pêdivî bi wî hebû da leheng û Ewlad dê di ceribandinên dawî de digel Rustem be û rêya şikefta dêw nîşanî wî bide. Jina sihrbaz û girtina Ewlad guhertina rêzê ji xetereyên rê ber bi sekinîna li hember dêwan bi xwe ve diyar dikin, dema leheng, piştî têkbirina şeytana xapîner û wergirtina rêberê xwe, ber bi bajarê Mazenderanê û şerên lûtkeyê yên bi fermandarê dêwî û Dêwê Spî re berdewam dike.
Erjeng Dêw û Bajarê Mazenderanê
Bi rêberiya Ewladê girtî Rustem gihişte keleha dêwan û li wir li hember fermandarê dêwî Erjeng Dêw sekinî. Erjeng di nav dêwên Mazenderanê de serokek bû, peyamnêr û cîgirê Dêwê Spî û bi xwe jî dijminekî tirsnak.
Rustem bi êriş kete kelehê û li hember Erjeng Dêw sekinî, di şerekî hov de fermandarê dêwî têk bir û kuşt. Bi kuştina Erjeng leheng berdewam kir û kete bajarê Mazenderanê, ku padîşahê korkirî Key Kawûs û şervanên wî yên dîl tê de dihatin girtin. Rustem padîşah û mirovên wî dîtin û azad kirin, her çiqas hê ji ber sihra dêwan kor bûn û dîtina wan hê nehatibû vegerandin. Kuştina Erjeng Dêw û azadkirina padîşahê hê kor qonaxa berî dawî ya rêzê diyar dikin, ketina keleha dêwan û azadkirina dîlan, her çiqas hê divê nifira koriyê bê rakirin. Erjeng Dêw wek fermandarê dêwî û cîgirê Dêwê Spî astengiyeke tirsnak bû ku divê leheng berî gihiştin û azadkirina padîşah ser biketa wê û têkbirina wî rê ji ceribandina dawî û herî mezin re vedike. Kuştina Erjeng û azadkirina Key Kawûsê korkirî bingeh ji lûtkeya tevahiya rêzê re datînin, sekinîna li hember Dêwê Spî yê pir mezin bi xwe, ku tenê têkbirina wî dikarî dîtina padîşah û artêşa wî vegerîne û rizgarkirinê temam bike.
Kuştina Dêwê Spî
Ceribandina heftemîn û dawî, lûtkeya tevahiya rêzê, sekinîna Rustem li hember Dêwê Spî yê pir mezin bû, Dîv-e Sepîd, dêwê herî tirsnak û serokê dêwên Mazenderanê. Rêya şikefta dêw nîşanî leheng hat dayîn û leheng kete hêlîna tarî ya ku heyîna pir mezin lê razayî bû.
Şerê di şikeftê de pevçûneke pir mezin bû, ceribandina herî mezin a hêza leheng, ji ber ku Dêwê Spî heyîneke xwedî mezinahiya pir mezin û hêza mezin bû. Lê di dawiyê de Rustem serket, dêwê pir mezin kuşt û dil û xwîn ji laşê wî stand, yên ku amûra başkirinê bûn. Ji ber ku koriya ku sihra dêw çêkiribû tenê bi xwîna dêw bi xwe dikarî baş bibe, Rustem piştî kuştina Dêwê Spî xwîn bir cem padîşah û artêşa wî yên korkirî û dema xwîn li çavên wan hat lêdan dîtina wan vegeriya. Bi vegerandina dîtina wan û têkbirina dêwan padîşah Key Kawûs û artêşa wî di dawiyê de hatin rizgarkirin û hêza dêwên Mazenderanê şikest. Kuştina Dêwê Spî lûtkeya serketî ya Heft Ceribandinan e, şerê herî bilind ê ku tevahiya rêzê ber bi wî ve diçe; başbûna koran bi xwîna dêw çareserbûna wê ye, pêkanîna rizgarkirina ku armanca tevahiya rêwîtiyê bû. Bi vê ceribandina dawî Heft Xan bi dawî tê, leheng serketî ye, padîşah û artêşa wî azad û baş bûne û jêhatîbûna Rustem bi rêya rêza navdar a Heft Ceribandinan bi tevahî hatiye nîşandan.
Sembolîzm û Wate
Heft Ceribandin berî her tiştî lêgerîna lehenge tînin ziman, rêwîtiya di nav rêzeke ceribandinên ku dijwartir dibin re ku tevahiya taybetmendiyên leheng diceribîne û nîşan dide. Wek rêzeke birêkûpêk a heft xetereyan Heft Xan hêz, wêrekî, berxwedan, bawerî û çarezanîya Rustem nîşan dide, ku her ceribandin fazîleteke cuda derdixe pêş û tevahiya wan ber bi sekinîna lûtkeyê ya li hember dijminê herî mezin ve diçe. Di vê yekê de Heft Ceribandin mînakeke klasîk a qalibê lêgerîna lehenge ne ku li seranserê edebiyata destanî ya cîhanê tê dîtin.
Heft Ceribandin herwiha mijarên rizgarkirina dîl û serketina qenciyê li ser xerabiya dêwî tînin ziman. Armanca tevahiya rêzê rizgarkirina padîşahê korkirî û artêşa wî ye, rizgarkirina dîlan ji destê hêza dêwan û ceribandin bi vê armanca birûmet bi hev ve girêdayî ne. Û di serketina li ser şêr, ejdeha, jina sihrbaz û dêwan de, ku di kuştina Dêwê Spî de digihêje lûtkeyê, leheng li ser rêzeke xerabiyên xwezayî û serxwezayî ser dikeve, hêzên xetere, xapandin û tariya dêwî, rêkûpêkiyê vedigerîne û dîlan azad dike. Berawirdkirina bi Duwazdeh Ceribandinên Herakles re taybetiya gerdûnî ya rêzê nîşan dide, lêgerîna lehenge ya di nav ceribandinan re ku di mîtolojiyên gelek gelan de tê dîtin. Di van hemûyan de Heft Ceribandinên Rustem çîrokeke xwedî girîngiya mezin pêk tînin, lêgerîna lehenge, rizgarkirina dîl û serketina qenciyê li ser xerabiyê tînin ziman, nîşandaneke navdar a jêhatîbûn û fazîleta lehengê herî mezin ê Şahnameyê û yek ji serpêhatiyên herî têne hezkirin ên tevahiya destanê.
Heft Xan û Kurd
Heft Ceribandin, mîna hemû çîrokên Şahnameyê, aîdî mîrata destanî û mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ne, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Destana mezin a Firdewsî, bi leheng û ceribandinên xwe, mîrata hevpar a van gelan e, ku kevneşopiya mîtolojîk a kevn a Îranî ya ku ew jê derdikeve parve dikin.
Ji bo Kurdan, wek gelekî Îranî, kesayetî û çîrokên Şahnameyê beşek ji cîhana çandî û mîtolojîk a firehtir a ku ew jê ne ne; serpêhatiyên lehenge yên destanê, Heft Xan jî di nav de, di mîrata fireh a Îranî ya ku Kurd parve dikin de cih digirin. Dêwên ku Rustem di ceribandinan de li hember wan disekine di folklor û zimanê Kurdî de bi qasî her kevneşopiyeke din a Îranî kesayetiyên zindî ne û qalibê lehengê ku ji bo rizgarkirina dîl ser dikeve rêzeke ceribandinên hov dengvedanên xwe di çîrokên gelêrî yên Kurdan û hemû gelên Îranî de heye. Bi rastgoî û rastî divê Heft Ceribandin wek beşek ji vê mîrata hevpar a Îranî bên nasîn, li şûna naverokên tenê Kurdî; lê çîrok û cîhana leheng û dêwan a ku ew jê derdikeve bi rastî di kevneşopiya Kurdî de li cihê xwe ye, mîna hemû kevneşopiyên Îranî, beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojî û çîrokên lehenge yên Îranî ku Kurd digel mîratgirên din ên kevneşopiyê wek ya xwe hêja dibînin. Ji ber vê yekê Heft Xan, lêgerîna navdar a lehengê herî mezin ê destanê, beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojiya Îranî ye ku Kurd, wek gelekî Îranî, digel cîranên xwe mîratgirên wê ne.
Nîqaş û Têgihiştinên Şaş
Gelo di Şahnameyê de tenê rêzek ji Heft Ceribandinan heye? Na; ya herî navdar Heft Xan a Rustem e, lê destan rêzeke duyem a paralel dihewîne: Heft Ceribandinên şahzade Îsfendiyar, ku heman pêkhateya heft ceribandinan heye. Her du rêz bi zanebûn paralel in û Heft Ceribandinên Îsfendiyar li gor yên Rustem hatine çêkirin. Dema qala Heft Xan tê kirin bi gelemperî Heft Ceribandinên Rustem, ya ji her duyan navdartir, tên mebestkirin; lê girîng e em bizanin destan vê rêza duyem a hevaheng jî dihewîne.
Gelo dêwên ceribandinan hemû yek in? Na; ceribandin çend dijminên dêwî û hov ên cuda dihewînin. Ejdeha û jina sihrbaz xetereyên cuda ne; Erjeng Dêw fermandarê dêwî û cîgir e; û Dêwê Spî, Dîv-e Sepîd, serokê pir mezin û dijminê dawî ye. Divê ew ne bi hev re û ne bi Ekwan Dêw ê fêlbaz re bên tevlihevkirin, yê ku aîdî çîrokeke bi tevahî cuda ye û ne beşek ji Heft Ceribandinan e. Her dêwê Heft Xan kesayetiyeke cuda ya xwedî cihê xwe di rêzê de ye.
Gelo Heft Ceribandin çîrokeke bi taybetî Kurdî ne? Na; mîna hemû çîrokên Şahnameyê ew aîdî mîrata mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ne, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin. Lê dêwên ceribandinan û qalibê lehengê ku ji bo rizgarkirina dîl ser dikeve ceribandinên hov bi rastî di folklor û kevneşopiya Kurdî de li cihê xwe ne, beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojiya Îranî ku Kurd bi cîranên xwe re parve dikin. Ji ber vê yekê divê Heft Xan bi baştirîn awayî wek beşek ji mîrata hevpar a Îranî bê nasîn, çîrokeke kevneşopiya hevpar li şûna ya tenê Kurdî, her çiqas Kurd wek gelekî Îranî digel mîratgirên din ên kevneşopiyê bi tevahî parve dikin.
Mijarên Têkildar
Rustem: lehengê herî mezin ê Îranê, yê ku Heft Ceribandin derbas kirin
Dîv-e Sepîd: Dêwê Spî, dijminê dawî yê ceribandinan
Dêw: dêwên mîtolojiya Îranî yên ku di ceribandinan de li hember wan tê sekinîn
Key Kawûs: padîşahê ku rizgarkirina wî armanca ceribandinan bû
Ekwan Dêw: dêwekî fêlbaz ê çîrokeke cuda, Rustem ew jî kuşt
Zal: bavê Rustem, yê ku ew şand rizgarkirinê
Îsfendiyar: şahzadeyê xwedî Heft Ceribandinên xwe yên paralel
Şahname: Pirtûka Padîşahan a Farisî, destana mezin a Îranê
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Heft Ceribandinên Rustem çi ne?
Heft Ceribandin an Heft Xan rêzeke navdar a heft ceribandinan in ku leheng Rustem di Şahnameyê de di rêwîtiya xwe ya Mazenderanê de ji bo rizgarkirina padîşahê girtî û korkirî Key Kawûs û artêşa wî derbas kir. Ceribandin şêrekî hov, çoleke bêav, ejdehayekê, jineke sihrbaz a xayîn, girtina serok Ewlad, kuştina fermandarê dêwî Erjeng Dêw û di dawiyê de kuştina Dêwê Spî yê pir mezin dihewînin. Rêz yek ji serpêhatiyên herî navdar ên destanê ye.
Çima Rustem Heft Ceribandin derbas kirin?
Rustem ji bo rizgarkirina padîşah Key Kawûs û artêşa wî Heft Ceribandin derbas kirin, yên ku dêwên Mazenderanê girtibûn û kor kiribûn piştî ku padîşah bi quretiya xwe ya bêfikir êriş bir ser wî welatê dêwan. Lehengê bi temen Zal kurê xwe Rustem şand rizgarkirinê û Rustem, ku ji bo zû gihiştinê rêya kurt lê bi xetere hilbijart, di rêya azadkirina padîşah û mirovên wî de li hember rêza ceribandinên ku Heft Xan pêk tînin sekinî.
Rêza Heft Ceribandinan çawa ye?
Di rêza kevneşopî de ceribandin ev in: yekem, şêr, ku hesp Rexş dema Rustem di xew de bû kuşt; duyem, derbasbûna çoleke bêav; sêyem, kuştina ejdehayekê; çarem, diyarkirin û kuştina jineke sihrbaz a xayîn; pêncem, girtina serok Ewlad, yê ku dibe rêberê Rustem; şeşem, kuştina fermandarê dêwî Erjeng Dêw û azadkirina padîşahê hê kor; û heftem, kuştina Dêwê Spî, ku xwîna wî dîtina padîşah vedigerîne.
Heft Ceribandin çawa bi dawî tên?
Heft Ceribandin bi kuştina Dêwê Spî, Dîv-e Sepîd, di şikefta wî de bi dawî tên, ceribandina heftemîn a lûtkeyê. Rustem dil û xwîn ji dêwê kuştî stand, yên ku amûra başkirinê bûn, ji ber ku koriya ku sihra dêw çêkiribû tenê bi xwîna dêw bi xwe dikarî baş bibe. Dema xwîn li çavên padîşah Key Kawûs û artêşa wî hat lêdan dîtina wan vegeriya û rizgarkirin temam bû, padîşah û mirovên wî hatin rizgarkirin û dêw hatin têkbirin.
Gelo Heft Ceribandin dişibin ceribandinên Herakles?
Erê; Heft Ceribandinên Rustem gelek caran bi Duwazdeh Ceribandinên lehengê Yewnanî Herakles re tên berawirdkirin, ji ber ku her du rêzên birêkûpêk ên ceribandinan in ku lehengekî mezin derbas dike. Berawirdkirin taybetiya gerdûnî ya lêgerîna lehenge di nav rêzeke xetereyan re nîşan dide, qalibekî ku di mîtolojiyên gelek gelan de tê dîtin. Şahname rêzeke duyem a paralel jî dihewîne, Heft Ceribandinên şahzade Îsfendiyar, ku li gor yên Rustem hatine çêkirin.
Gelo Heft Ceribandin çîrokeke Kurdî ne?
Heft Ceribandin aîdî mîrata mîtolojîk a hevpar a gelên Îranî ne, kevneşopiyeke ku Kurd bi Faris, Lur û yên din ên cîhana Îranî re parve dikin, li şûna çîrokeke tenê Kurdî. Lê dêwên ceribandinan û qalibê lehengê ku ji bo rizgarkirina dîl ser dikeve ceribandinên hov bi rastî di folklor û kevneşopiya Kurdî de li cihê xwe ne, beşek ji xezîneya hevpar a mîtolojiya Îranî ku Kurd bi cîranên xwe re wek mîratgirên heman kevneşopiyê parve dikin.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Heft Ceribandinên Rustem - Wikipedia
Şahname - Encyclopaedia Iranica
Rustem - Encyclopaedia Iranica