Sèvres xweseriya herêmî û serxwebûna şertdar pêşniyar kir, lê neket meriyetê. Komîsyon, dem, kêmar û Mûsil rêzikên cuda bûn.

Sê portreyên oval ên îmzekerên osmanî bi nivîsa fransî
Nûnerên osmanî yên Sèvres 1920: Rıza Tevfik, Reşat Halis û Hadi Paşa. Wênekêş nayê zanîn; ne heyeta kurdî. Unknown photographer · Wikimedia Commons · Public domain.

Pêşniyar û dewlet

Sèvres 10 Tebaxa 1920 hat îmzekirin. Xalên 62–64 xweserî û serxwebûna şertdar a paşê pêşniyar kirin. [1] Qonaxên cuda ne, ne dewleteke damezrandî. Wêne û nivîs delîlên cuda ne.

Xala 62

Komîsyona Brîtanya-Fransa-Îtalyayê dê di şeş mehên piştî meriyetê de xweseriya rojhilatê Firatê, başûrê Ermenistana pêşniyarkirî û bakurê sînorên başûr amade bike. Assyro-Keldanî û kêmar dê bêne parastin. Komîsyona sînorê ya cuda nûnerên Îranî û kurd jî dihewand. [1] Endam û kar ne yek bûn.

Xala 63

Tirkiye dê biryarên her du komîsyonan di sê mehên piştî ragihandinê de pêk bîne. [1] Ji şeş mehên amadebûnê û sala daxwazê cuda ye. Îmze ne serxwebûna yekser bû.

Xala 64

Di salekê ji meriyetê de divê daxwaza piraniyê li Cemiyeta Miletan were nîşandan. Cemiyetê dê şiyanê binirxîne û pêşniyar bike; Tirkiye ji mafan dest berde û peymana din bê. [1] Gelek şert bûn, ne dewleta otomatîk.

Rûpela 21 bi Kurdistan, xalên 62–64 û destpêka beşa Smyrna
Rêza Peymanan 11,1920, rûpel 21. Belgeya şert û garantiyên kêmaran, ne nexşeya pêkanî. Treaty Series No. 11 (1920), p. 21 · UK treaty archive · Historical public-domain treaty record.

Mûsil

Tevlêbûna dilxwazî ya kurdên Mûsilê bi wê destberdanê ve girêdayî bû. [1] Ne veguhastina yekser a hemû wilayetê an hemû herêmên kurdî yên Îran û Sûriyeyê; ne nexşeya serweriya îroyîn.

Neçû pêk

Hurd 1983 piştrast kir ku neket meriyetê. [2] Dem ji îmzeyê dest pê nekir. Radpey guhertina leşkerî-dîplomatîk, nerazîbûna hevalbendan, Lozan û çarenûsa newekhev vedikole. [4] Şîrove û saziyên nepêkanî cuda ne.

Lozan û bîranîn

Lozan 1923 heman xweserî nehewand. Xala 3 sînorê Iraqê vekirî hişt;39 azadiyên zimanî hebûn. [3] Sèvres pêşniyara kurdî di belgeyeke navneteweyî de nivîsand. Şertên wê cudahiya bi pêkanînê nîşan didin.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Treaty of Sèvres, Treaty Series No. 11 (1920), printed p. 21, Articles 62–64; official British scan consulted from an existing local research copy.
  2. Hansard, Treaty of Sevres, 18 February 1983: Douglas Hurd’s answer that the treaty never entered into force.
  3. Treaty of Lausanne (1923), Articles 3 and 39, historical text consulted from an existing local research copy.
  4. Loqman Radpey, Kurdistan on the Sèvres Centenary, Nationalities Papers 50.6 (2022; online 2021), pp. 1187–1216: selected discussion of self-determination and the transition to Lausanne.