Inleiding
Hakkari (Koerdisch: Colemêrg) is een Koerdische stad hoog in de bergen van het uiterste zuidoosten van Turkije, waar het land aan Irak en Iran grenst. Als hoofdstad van de gelijknamige provincie ligt zij tussen enkele van de hoogste en ruigste toppen van het land: een afgelegen, ongerept mooie hoek van de regio die Koerden Bakur noemen.
Hakkari was ooit de zetel van een van de grote Koerdische emiraten en zijn bergen waren eeuwenlang een gedeeld thuisland van Koerden en Assyrische christenen. Dit portret bekijkt de indrukwekkende omgeving, het emiraat Hakkari, de volken van de hooglanden en de Koerdische stad van vandaag.
De belangrijkste punten
• Hakkari (Koerdisch: Colemêrg) is een bergstad en provincie met een Koerdische meerderheid in het uiterste zuidoosten van Turkije.
• Zij ligt in het Cilogebergte, met enkele van de hoogste toppen en de enige gletsjers van Turkije.
• Zij was de zetel van het emiraat Hakkari, een van de grote Koerdische vorstendommen.
• De bergen waren lang een thuisland van de Assyrische Kerk van het Oosten, tot de omwentelingen van de Eerste Wereldoorlog.
• Afgelegen en ruig blijft Hakkari een van de sterkst Koerdische regio’s van Turkije.
Kerngegevens
Naam (Koerdisch): Colemêrg
Land / regio: Turkije (Bakur / Noord-Koerdistan)
Provincie: Hakkari
Ligging: Cilogebergte, bij de grenzen met Irak en Iran
Bevolking: stad ongeveer 60,000–80,000
Bevolkingsgroep: Koerdische meerderheid
Historische rol: Zetel van het emiraat Hakkari
Bekend om: Hoge bergen, gletsjers en Koerdische hooglandcultuur
Inhoud
Bergen van Koerden en Assyriërs
Een hooglandhart van Koerdistan
Verwante personen, plaatsen en onderwerpen
Waar ligt Hakkari?
Hakkari ligt in de meest zuidoostelijke hoek van Turkije, een hoge bergprovincie die aan zowel Irak als Iran grenst. De stad ligt in de bergketens Cilo en Sat, onderdeel van de grote boog van de Zagros, waartoe ook de Cilo (Reşko) behoort: met meer dan 4,000 meter een van de hoogste toppen van Turkije, met de enige echte gletsjers van het land. De winters zijn lang en streng en vele dalen zijn maandenlang door sneeuw afgesneden.
Deze afgelegenheid heeft Hakkari door zijn hele geschiedenis gevormd. Moeilijk bereikbaar en nog moeilijker van veraf te besturen boden de bergen beschutting en een sterk onafhankelijkheidsgevoel aan de volken die er hun thuis maakten.
Het emiraat Hakkari
Eeuwenlang was Hakkari het centrum van een machtig Koerdisch emiraat, bestuurd door een gevestigde dynastie die de omliggende bergen beheerste onder nominale Ottomaanse of Perzische opperheerschappij. Net als de andere grote Koerdische vorstendommen — Bohtan, Bitlis, Soran en Baban — genoot het emiraat Hakkari werkelijke autonomie tot de negentiende eeuw, toen het Ottomaanse streven om het rijk te centraliseren een einde maakte aan de tijd van de emiraten en Hakkari onder rechtstreeks Ottomaans bestuur werd gebracht.
Bergen van Koerden en Assyriërs
De hooglanden van Hakkari waren eeuwenlang een gedeeld thuisland. Naast hun Koerdische buren leefden de onafhankelijke bergstammen van de Assyrische Kerk van het Oosten, waarvan de patriarch in Qudshanis (Koçanis) bij Hakkari woonde. Deze Assyrische gemeenschappen vormden een van de oudste christelijke bevolkingen op aarde.
Dat lange samenleven werd tijdens de Eerste Wereldoorlog verbrijzeld, toen de Assyriërs van Hakkari betrokken raakten bij de bredere slachtpartijen en gedwongen vlucht van 1915 en grotendeels werden gedood of uit hun bergwoningen verdreven. Daarna werd de regio overwegend Koerdisch, zoals zij vandaag nog is, hoewel de kerk- en dorpsruïnes in de hoge dalen nog steeds getuigen van het oudere, gemengde verleden.
Een hooglandhart van Koerdistan
De bergen van Hakkari liggen in het hart van de oude Koerdische wereld: een landschap van herdersleven, stamverbanden en een rijke traditie van liederen en verhalen. De regio heeft haar naam gegeven aan de beroemde Hakkari-bronzen, oude gebeeldhouwde stèles die hier zijn ontdekt, en het ruige landschap en de kenmerkende Koerdische cultuur hebben haar tot een krachtig symbool van de hooglandziel van Koerdistan gemaakt.
Hakkari vandaag
Het moderne Hakkari blijft een van de sterkst Koerdische provincies van Turkije en een van de meest geïsoleerde. Door de ligging aan de grenzen met Irak en Iran bevond het zich decennialang aan de frontlinie van het conflict tussen de Turkse staat en de Koerdische beweging, dat zwaar op de steden en dorpen drukte. Toch wordt de provincie ook steeds bekender om haar uitzonderlijke bergen — de Cilogletsjers en toppen trekken steeds meer trekkers — en om een Koerdische hooglandidentiteit die de eeuwen niet hebben weggesleten.
Tijdlijn
middeleeuwen — Hakkari komt op als zetel van een machtig Koerdisch emiraat in de bergen.
vóór de 19e eeuw — Koerden en de Assyrische Kerk van het Oosten delen de hooglanden van Hakkari.
midden 19e eeuw — De Ottomanen ontmantelen het emiraat Hakkari en leggen rechtstreeks bestuur op.
1915 — De Assyriërs van Hakkari worden gedood of verdreven tijdens de omwentelingen van de Eerste Wereldoorlog.
20e eeuw — De regio wordt overwegend Koerdisch en blijft afgelegen en bergachtig.
recente decennia — Hakkari ondervindt de gevolgen van het Turks-Koerdische conflict en recent ook van bergtoerisme.
Veelgestelde vragen
Is Hakkari een Koerdische stad?
Ja. Hakkari is een stad met een Koerdische meerderheid en een van de sterkst Koerdische provincies van Turkije.
Wat is de Koerdische naam van Hakkari?
In het Koerdisch heet de stad Colemêrg.
Wat was het emiraat Hakkari?
Een groot Koerdisch vorstendom met Hakkari als centrum dat de omliggende bergen met werkelijke autonomie bestuurde totdat de Ottomanen het in de negentiende eeuw afschaften.
Wie waren de Assyriërs van Hakkari?
Onafhankelijke bergstammen van de Assyrische Kerk van het Oosten die eeuwenlang in de hooglanden van Hakkari woonden totdat zij tijdens de Eerste Wereldoorlog werden gedood of verdreven.
Verwante personen, plaatsen en onderwerpen
Emiraat Hakkari · het Cilogebergte · Cizre · Van · de Assyrische Kerk van het Oosten · Bakur (Noord-Koerdistan).
Bronnen en verdere lectuur
Hakkâri — artikel op Wikipedia