Assur’dan Nimrud ve Ninova’ya uzanan tarih: tarihli anıtlar ve yazıtlar, fetih, yönetim ve kraliyet imgelerinin ilişkisini açıklar.

Boynuzlu taç ve beş bacakla betimlenen sakallı insan başlı kanatlı aslanın alçıtaşı heykeli
Nimrud’dan insan başlı kanatlı aslan, yaklaşık MÖ 883–859. Alçıtaşı alabaster, Metropolitan Museum of Art, 32.143.2; John D. Rockefeller Jr. bağışı, 1932. The Metropolitan Museum of Art, 32.143.2 · Public domain.

Assur ve değişen iktidar

Asur, kuzey Mezopotamya’da Dicle kıyısındaki Assur çevresinde gelişti. Kent MÖ ikinci binyılın başında ticaret ağına sahipti. Mitanni’ye bağımlılığın ardından yaklaşık MÖ 1365–1330’da hükmeden I. Assur-uballit genişlemeyi yeniledi. Orta Asur ve Yeni Asur dönemlerinin toprakları ve siyasi koşulları farklıydı. [1] Her Asur eseri değişmeden süren tek bir devlete ait sayılmamalıdır.

Üç kraliyet merkezi

II. Asurnasirpal MÖ 879’da başkenti eski Kalhu olan Nimrud’a taşıdı. II. Sargon Khorsabad/Dur-Şarrukin’i kurdu; ardılı Sanherib Ninova’yı geliştirdi. [4] Assur dinsel önemini korudu. [1] Asurnasirpal’in Nimrud’undan bir kabartma ile Sanherib’in Ninova sefer paneli farklı hükümdarlık ve inşa projelerine aittir. Yer ve tarih ayrımı bu eserleri anlamayı sağlar.

Fetih ve eyalet yönetimi

Ordular ganimet ve haraç getiriyor, fethedilen merkezlerdeki valiler kraliyet yetkisini genişletiyordu. Kitlesel sürgünler insanları zorla yerlerinden ediyordu. II. Sargon döneminde deri veya papirüse yazılan alfabetik Aramice yaygınlaştı. [4] Savaş, eyaletler ve yazı birlikte ele alınmalıdır. Kraliyet imgeleri, emeği, mülkü ve evi etkilenen insanların deneyimini örtmemelidir.

Fotoğraftaki lamassu

Met, alçıtaşından bu insan başlı kanatlı aslanı II. Asurnasirpal dönemine tarihler. Bu koruyucular önemli saray kapılarındaydı. Boynuzlu başlık tanrısallığı, kemer gücü belirtir. Beş bacak, önden sağlam duruş ve yandan yürüme izlenimi verir. [2] Farklı bakış açıları için tasarlanmış mimari heykeldir; gerçek bir hayvanı göstermez. İşlevi, sıra dışı anatomisini açıklar.

Ritüel ve kraliyet iddiaları

Princeton’daki y207 numaralı alçıtaşı kabartma, Kalhu sarayının taht salonundaki daha geniş bir frizdendi. Kanatlı erkek apkallu, yani bilge, başka bir figürle kralı veya kutsal ağacı çevrelemiş olmalıdır. Çivi yazısı unvanları, seferleri ve saray yapımını anlatır. [3] Metin ve beden aynı mekânda çalışır. Yazıt, kralın kendisini nasıl sunduğunu belgeler; bütün başarıların bağımsız doğrulaması değildir.

Genişleme ve çöküş

Esarhaddon MÖ 671’de Memphis’i aldı; Asurbanipal Mısır, Babil ve Elam’da savaştı. Yedinci yüzyıl sonunda Babil ve Med saldırıları imparatorluğu çökertti; Ninova MÖ 612’de düştü. [1] Anıtlar fetihle birlikte sarayın düşüncelerini de inceletir. Eski yönetim, tebaa ve resmî öz-imgeyi ayırmak, bu tarihi günümüz toplulukları hakkında yargıya dönüştürmeyi önler.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Department of Ancient Near Eastern Art, Metropolitan Museum of Art, “Assyria, 1365–609 B.C.” (2004; revised 2010): chronology and expansion.
  2. Metropolitan Museum of Art, “Human-headed winged lion (lamassu)”, ca. 883–859 BCE, 32.143.2: object record and public-domain image.
  3. Princeton University Art Museum, “Relief of a winged genie (apkallu), from the palace of Ashurnasirpal II”, ca. 883–859 BCE, y207.
  4. Metropolitan Museum of Art, “Mesopotamia, 1000 B.C.–1 A.D.” (2000): capitals, deportation, tribute and Aramaic writing.