مەعنو ناوی چەند فەرمانڕەوایەک بوو. دراوی بەرواردار کەسەکان لە مێژووی درێژی بنەماڵە جیا دەکاتەوە.

پشتی دراوێکی زیو بە چوار دێڕ نووسینی بەرزی یۆنانی بۆ شای مانۆس فیلۆڕۆمایۆس لە چوارچێوەی خاڵداردا
دراوی ئەدێسا دراوەتە پاڵ مەعنووی هەشتەم، ١٦٧–١٦٩ زایینی؛ بەرلین 18312234، Bernhard Weisser. پشتەکە ناوی شا دەدات؛ ڕووی دیکە لوسیوس ڤێروسە. Berlin, Münzkabinett der Staatlichen Museen · 18312234 · Photograph: Bernhard Weisser · Public Domain Mark 1.0 · Reproduced without creative changes.

ناوی دووبارە پێویستی بە بەروارە

مەعنو و ئەبگەر ناوی شاهانەی باو بوون. تیمۆسی سکۆت واردڵ بە ناوی جۆری باکووری عەرەبی دەیانناسێنێت و کەمیی سەرچاوە سەرەتاییەکان دەخاتە ڕوو. [1] ژیاننامەی مانوس بەروار یان بەڵگەی ناساندن دەوێت. لێرە دراوەکانی سەدەی دووەم نموونەن؛ هەموو ڕووداوەکانی بنەماڵە بە تاکێک نابەسترێنەوە.

ئەدێسا لەنێوان دەسەڵاتەکان

ئەدێسا، ئورهەی کۆن و ئورفای ئەمڕۆ، پایتەختی شانشینێکی بچووکی میزۆپۆتامیای سەروو بوو. ساموێل لیو کاریگەریی پەرتی و گەشەی ڕۆڵی ڕۆما دوای هاتنی تڕاجان لە ١١٤ باس دەکات. [2] شار، شانشین، پارێزگا و بنەماڵە جیاوازن؛ گۆڕانکاریی ناوچە هەموو دامەزراوەکان یەکجارە هەڵناوەشێنێتەوە.

دراو ناوی مەعنو دەدات

RPC IV.3 جۆری کاتیی 6484 دراوی تێکەڵەی مس دەداتە پاڵ مەعنووی هەشتەم. سەری ڕیشدار و تاج و نووسینی ئەسترەنگێلۆ شای مەعنو بە ١٦٧–١٧٩، لەوانەیە ١٦٧–١٦٩، بەرواردارە. [3] ناو، وێنە و کات دەتوانرێت بپشکنرێن. ئەگەری بەروار و ژمارەی کاتی دەبێت بپارێزرێن.

پۆرترێتی ڕۆما و نازناو

جۆری زیوی 6489 لوسیلا لەگەڵ شای مەعنو فیلۆڕۆمایۆس و دیمەتەر/سیرێس تێکەڵ دەکات. [4] دراوی وێنەکراوی بەرلین جۆری 6493ە: لوسیوس ڤێروس لەپێش و چوار دێڕ لەپشت. بەروار ١٦٧–١٦٩، کێش ٣.٣٠ گرام، تیرە ١٩ میلیمەتر. [5] فیلۆڕۆمایۆس واتە دۆستی ڕۆمییەکان؛ وێنەی ئیمپراتۆر مەعنو نییە.

ئایین بەڵگەی تایبەتی دەوێت

واردڵ ئەفسانەی ئەبگەری پێنجەم لە بەڵگە ناکۆکەکانی مەسیحیبوونی ئەبگەری هەشتەم جیا دەکاتەوە. کۆمەڵگەی مەسیحی شاهێکی گۆڕاو ناسەلمێنێت یان بۆ مەعنو ناگوێزرێتەوە. [1] لیو قوتابخانە و ناکۆکییەکانی نێستۆریۆس بۆ سەردەمی زۆر دواتر دادەنێت. [2] ناوی سریانی‌نەستۆری بۆ هەموو شانشینی سەرەتایی سەردەمەکان تێکەڵ دەکات.

کۆتاییە جیاوازەکان

واردڵ ٢١٢/١٣ بۆ کۆتایی قۆناغی شاهی و کۆلۆنیی ڕۆمی، ٢٣٩ بۆ گەڕاندنەوە و تا ٢٤٢ بۆ دەسەڵاتی ڕۆما دەدات؛ بەردەوامیی دواتر نادیارە. [1] لیو هەڵوەشاندنەوەی کۆتایی ٢٤٩ دەدات. [2] ئەمانە گۆڕانی دامەزراوەییەن، نە ماوەی تاکەکەسیی هەر مەعنو. دراوەکانی سەدەی دووەم لەوان جیاوازن.

میراتی ناوچە بە بەڵگە

ڕیها و دەوروبەر مێژووی ئارامی، عەرەبی، ڕۆمی، پەرتی و مەسیحی لەخۆ دەگرن. ناوی کوردیی ئەمڕۆ ناسنامەی هەر شای کۆن ناسەلمێنێت. بەڵگەی بەرواردار، نازناوی خوێندراو و کەرەستەی ناسراو مێژووی پشکنراو دەدەن، نە ژیاننامەیەکی تێکەڵ لە چەند کەس.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Timothy Scott Wardle, Abgarids of Edessa, Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage (2011), electronic edition; names, sources, religion and chronology.
  2. Samuel N. C. Lieu, Edessa, Encyclopaedia Iranica (1997; updated 2015); city, Roman–Parthian setting and later religious history.
  3. Roman Provincial Coinage IV.3, temporary type 6484; Maʿnu portrait and Estranghelo royal legend, dating and specimens.
  4. Roman Provincial Coinage IV.3, temporary type 6489; Lucilla, Greek royal title and Demeter/Ceres reverse.
  5. Münzkabinett, Staatliche Museen zu Berlin, coin 18312234; Maʿnu VIII issue, Lucius Verus and Greek reverse, RPC IV.3 6493/3. Photograph: Bernhard Weisser; Public Domain Mark 1.0.