پێشەکی
هەفتەوانە، کە هەندێک جار حەوت هێزەکەیان پێ دەوترێت، یەکێکن لە دامەزراوە بنەڕەتییەکانی ئایینی یارسان: دووەمین حەوتەی گەورەی بوونەوەرە پیرۆزەکان، کە سوڵتان سەهاک لە تەنیشت هەفت تەن پێکی هێناون و کاروباری جیهانی دەرەوەی پێ سپاردوون.
یارسان، کە ئەهلی حەقیشی پێ دەوترێت، نەریتێکی ئایینیی جیاوازی گەلی کوردە، کە سوڵتان سەهاک لە سەدەی چواردەدا بە شێوەی ئێستای دامەزراند. لە دڵی ئایینەکەدا دوو حەوتەی گەورەی بوونەوەرە پیرۆزەکان هەن: هەفت تەن، حەوت یاوەرە پیرۆزەکەی خودا، کە پیر بەنیامین پێشەنگیانە؛ و هەفتەوانە، حەوتەی دووەم، کە کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە و بنەماڵەکانیان بوونەتە خانەدانە ڕۆحییە سەرەتاییەکانی ئایینەکە.
یارسان وەک ئایینێکی زیندووی گەلی کورد شایانی ئەوەیە بە دروستی و ڕێزەوە و بەپێی تێگەیشتنی خۆی بناسرێت. هەفتەوانە دامەزراوەیەکی بنەڕەتیی ئایینەکەن، دووەمین حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکان و ڕەگی خانەدانە ڕۆحییەکان کە کۆمەڵگەی ئایینی لە ڕێگەیانەوە ڕێک دەخرێت. ناسینی هەفتەوانە تێگەیشتنی زیاترە لە پێکهاتە و ڕێکخستنی پیرۆزی ئایینی یارسان.
ناوەڕۆک
دوو حەوتەکە: هەفت تەن و هەفتەوانە
کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە
هەفتەوانە لە ڕێکخستنە پیرۆزەکەدا
هەفتەوانە چین؟
هەفتەوانە، کە هەندێک جار حەوت هێزەکە یان حەوت کوڕەکەیان پێ دەوترێت، دووەمین حەوتەی گەورەی بوونەوەرە پیرۆزەکانی ئایینی یارسانن، گرووپێکی حەوت کەسایەتیی پیرۆز کە سوڵتان سەهاک لە تەنیشت حەوتەی یەکەم، هەفت تەن، پێکی هێناون و کاروباری جیهانی دەرەوە یان زاهیریی پێ سپاردوون. هەفت تەن، حەوت یاوەرە پیرۆزەکە کە پیر بەنیامین پێشەنگیانە، بوونەوەرە ڕۆحییە باڵاکانن کە لە هەمووان نزیکترن لە بەرجەستەبوونە خوداییەکە، لە کاتێکدا هەفتەوانە حەوتەی دووەمن، کە بە بەڕێوەبردن و ڕێنمایی جیهانی دەرەوە و کۆمەڵگەی پەیڕەوەکانەوە پەیوەستن. هەر یەکێک لە هەفتەوانە بەرپرسیارێتیی ڕێنماییکردنی ژمارەیەک پەیڕەوی پێ سپێردرا، و بنەماڵەکانی نەوەکانیان بوونەتە حەوت خانەدانە سەرەتاییەکە، ئەو ماڵە ڕۆحییانەی کۆمەڵگەی ئایینیی یارسان بەسەریاندا ڕێک خراوە. کەواتە هەفتەوانە دامەزراوەیەکی بنەڕەتیی ئایینی یارسانن، دووەمین حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکان و ڕەگی خانەدانە ڕۆحییەکان، کە کاروباری جیهانی دەرەوە و ڕێنمایی پەیڕەوەکانیان پێ سپێردراوە. هەفتەوانە وەک دووەمین حەوتەی گەورە و بنەڕەتی خانەدانەکان پێگەیەکی ناوەندی لە پێکهاتە و ڕێکخستنی پیرۆزی ئایینی یارساندا دەگرن.
دوو حەوتەکە: هەفت تەن و هەفتەوانە
بۆ تێگەیشتن لە هەفتەوانە دەبێت لە پەیوەندییان بە هەفت تەنەوە تێبگەین، چونکە ئایینی یارسان ڕێز لە دوو حەوتەی گەورەی بوونەوەرە پیرۆزەکان دەگرێت، حەوتەی باڵا و حەوتەی دووەم.
لە ئایینی یارساندا بوونەوەرە پیرۆزەکان یاوەریی بەرجەستەبوونە خوداییەکەی سوڵتان سەهاک دەکەن، و بە دوو حەوتەی گەورە ئەژمار دەکرێن. حەوتەی یەکەم و باڵاتر هەفت تەنن، حەوت یاوەرە پیرۆزەکە، بوونەوەرە ڕۆحییە باڵاکان کە لە هەمووان نزیکترن لە بەرجەستەبوونە خوداییەکە، و پیر بەنیامین پێشەنگیانە، لەگەڵ داود و ئەوانی دیکە. حەوتەی دووەم هەفتەوانەن، حەوتەی دووەم، حەوت هێزەکە یان حەوت کوڕەکە، کە بە جیهانی دەرەوە و ڕێنمایی کۆمەڵگەکەوە پەیوەستن. دوو حەوتەکە، هەفت تەن و هەفتەوانە، پێکەوە ڕێکخستنی پیرۆزی بوونەوەرە پیرۆزەکان لە دەوری بەرجەستەبوونە خوداییەکە پێک دەهێنن، یاوەرە ڕۆحییە باڵاکان و حەوتەی دووەم کە کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە. ئەم جیاوازییەی نێوان دوو حەوتەکە، هەفت تەن و هەفتەوانە، تایبەتمەندییەکی گرنگی دیدی یارسانە بۆ ڕێکخستنە پیرۆزەکە، حەوتەی باڵا و حەوتەی دووەمی بوونەوەرە پیرۆزەکان کە هەریەکەیان پێگە و ڕۆڵی خۆی هەیە. هەفتەوانە وەک حەوتەی دووەم تەواوکەری هەفت تەنی باڵان، و هەردووکیان پێکەوە کۆی بوونەوەرە پیرۆزەکانی ئایینی یارسان پێک دەهێنن. باشترین تێگەیشتن لە هەفتەوانە لە پەیوەندییان بە هەفت تەنەوەیە، وەک دووەمین لە دوو حەوتە گەورەکە، حەوتەی دووەمی بوونەوەرە پیرۆزەکان کە کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە و بنەڕەتی خانەدانە ڕۆحییەکانن.
خاڵە سەرەکییەکان
هەفتەوانە دووەمین حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکانی ئایینی یارسانن.
سوڵتان سەهاک لە تەنیشت حەوتەی یەکەم، هەفت تەن، پێکی هێناون.
کاروباری جیهانی دەرەوە یان زاهیرییان پێ سپێردراوە.
هەریەکەیان بەرپرسی ڕێنمایی کۆمەڵێک لە پەیڕەوەکان بوو.
بنەماڵەکانیان بوونەتە حەوت خانەدانە سەرەتاییەکە، ماڵە ڕۆحییەکان.
دامەزراوەیەکی بنەڕەتیی ڕێکخستنی پیرۆز و کۆمەڵایەتیی یارسانن.
زانیارییە خێراکان
ناو: هەفتەوانە (هەفت تەوانە)؛ حەوت هێزەکە، حەوت کوڕەکە
ئایین: یارسان (ئەهلی حەق)، ئایینێکی کوردی
سروشت: دووەمین حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکان
پێکی هێناون: سوڵتان سەهاک، لە تەنیشت هەفت تەن
سپێردراویان: کاروباری جیهانی دەرەوە یان زاهیری
ڕۆڵ: هەریەکەیان ڕێنمایی کۆمەڵێک لە پەیڕەوەکان دەکات
بنەڕەتن بۆ: حەوت خانەدانە سەرەتاییەکە (ماڵە ڕۆحییەکان)
حەوتەی پەیوەندیدار: هەفت تەن، حەوت یاوەرە پیرۆزە باڵاکە
شیعری پیرۆز: ڕێزیان لە کەلامدا دەگیرێت (کوردیی گۆرانی)
میرات: نەریتێکی ئایینیی زیندووی گەلی کورد
کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە
ڕۆڵی تایبەتی هەفتەوانە ئەوەیە کاروباری جیهانی دەرەوە یان زاهیرییان پێ سپێردراوە، و تەواوکەری هەفت تەنی باڵان کە لە بواری ناوەوەی ڕۆحیدا لە هەمووان نزیکترن لە خودا.
لە دیدی یارساندا جیهان بە بواری ناوەوەی ڕۆحی و بواری دەرەوەی زاهیری لێک دەدرێتەوە، و بوونەوەرە پیرۆزەکان لە ڕۆڵەکانیاندا بەمانەوە پەیوەستن. هەفت تەن، حەوتەی باڵا کە پیر بەنیامین پێشەنگیانە، بوونەوەرە ڕۆحییە باڵاکانن کە لە هەمووان نزیکترن لە بەرجەستەبوونە خوداییەکە، لە کاتێکدا هەفتەوانە، حەوتەی دووەم، کاروباری جیهانی دەرەوە یان زاهیرییان پێ سپێردراوە، بەڕێوەبردن و ڕێنمایی جیهان و کۆمەڵگەی پەیڕەوەکان لە بواری دەرەوەدا. ئەم دابەشکردنی ڕۆڵانە تێگەیشتنی یارسان لە بواری ناوەوە و دەرەوە و بوونەوەرە پیرۆزەکان دەنوێنێت کە لە هەریەکەیاندا کار دەکەن، هەفت تەنی باڵا لە بواری ڕۆحی و هەفتەوانە لە جیهانی دەرەوەدا. کەواتە هەفتەوانە ڕۆڵێکیان هەیە کە بە بەڕێوەبردن و ڕێکخستنی جیهانی دەرەوە و کۆمەڵگەکەوە بەستراوەتەوە، حەوتەی دووەم کە کاروباری دەرەوەی ئایینەکەیان پێ سپێردراوە. ئەم ڕۆڵە وەک بوونەوەرە پیرۆزەکان کە کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە، تایبەتمەندیی جیاوازی هەفتەوانەیە، تەواوکەری هەفت تەنی باڵایە و دیدی یارسان بۆ بواری ناوەوە و دەرەوە دەنوێنێت. هەفتەوانە وەک بوونەوەرە پیرۆزەکانی جیهانی دەرەوە، کە بەڕێوەبردنی جیهان و ڕێنمایی کۆمەڵگەکەیان پێ سپێردراوە، پێگەکەیان لە ڕێکخستنی پیرۆزی ئایینی یارساندا دەگرن.
بنەڕەتی خانەدانەکان
بەرفراوانترین گرنگیی هەفتەوانە ئەوەیە بنەماڵەکانیان بوونەتە حەوت خانەدانە سەرەتاییەکە، ئەو ماڵە ڕۆحییانەی کۆمەڵگەی ئایینیی یارسان تا ئەمڕۆ بەسەریاندا ڕێک خراوە.
لە ئایینی یارساندا کۆمەڵگەی ئایینی بە ماڵە ڕۆحییەکان ڕێک خراوە، کە خانەدانیان پێ دەوترێت؛ هەر یەکێکیان بە سەرکردایەتیی سەرکردەیەکی ڕۆحی بەڕێوە دەچێت و کۆمەڵێک لە پەیڕەوەکانی سەر بە خۆی کۆ دەکاتەوە. بەپێی نەریتەکە، سوڵتان سەهاک لە پێکهێنانی هەفتەوانەدا ڕێنمایی ژمارەیەک پەیڕەوی بە هەریەکەیان سپارد، و بنەماڵەکانی نەوەکانیان بوونەتە حەوت خانەدانە سەرەتاییەکەی ئایینەکە. بەم شێوەیە هەفتەوانە ڕەگ و بنەڕەتی سیستەمی خانەدانن، ئەو ماڵە ڕۆحییانەی کۆمەڵگەی ئایینیی یارسان ڕێک دەخەن. خانەدانی دیکە دوای سەردەمی سوڵتان سەهاک دامەزران، بەڵام حەوت خانەدانە سەرەتاییەکە دامەزراندنیان دەگەڕێننەوە بۆ هەفتەوانە. هەر یارسانییەک سەر بە خانەدانێکی دیاریکراوە، کە سەرکردەیەکی ڕۆحی بەڕێوەی دەبات و ئەندامەکان بەوەوە پەیوەستن؛ کەواتە هەفتەوانە وەک دامەزرێنەرانی خانەدانە سەرەتاییەکان لە خودی ڕەگی ڕێکخستنی ئایینی و کۆمەڵایەتیی ئایینەکەدان. ئەم ڕۆڵە وەک بنەڕەتی خانەدانەکان بەرفراوانترین گرنگیی هەفتەوانەیە، دووەمین حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکان بە پێکهاتەی ئایینی و کۆمەڵایەتیی زیندووی ئایینی یارسانەوە دەبەستێتەوە، ئەو ماڵە ڕۆحییانەی کۆمەڵگەکە لە ڕێگەیانەوە ڕێک دەخرێت. هەفتەوانە وەک بنەڕەتی خانەدانەکان پێگە ناوەندی و بەردەوامەکەیان لە ئایینی یارساندا دەگرن، ڕەگی ئەو ماڵە ڕۆحییانەی تا ئەمڕۆ کۆمەڵگەی ئایینی ڕێک دەخەن.
ڕێنمایی پەیڕەوەکان
ڕۆڵی هەفتەوانە لە ڕێنمایی پەیڕەوەکاندا بە بنەڕەتی خانەدانەکانەوە بەستراوەتەوە، کە چاودێریی ڕۆحیی کۆمەڵێک پەیڕەو بە هەر یەکێک لە حەوتەی دووەم سپێردراوە.
لە ئایینی یارساندا ڕێنمایی پەیڕەوەکان بابەتێکی ناوەندییە، و ماڵە ڕۆحییەکان، خانەدانەکان، ئامرازێکن کە کۆمەڵگەکە لە ڕێگەیانەوە ڕێنمایی دەکرێت؛ هەر یەکێکیان سەرکردەیەکی ڕۆحی بەڕێوەی دەبات و ئەندامەکان بە پەیوەندییەکی پیرۆزەوە بەوەوە پەیوەستن. هەفتەوانە، کە ڕێنمایی کۆمەڵێک لە پەیڕەوەکان بە هەریەکەیان سپێردراوە، لە ڕەگی ئەم پێکهاتەی ڕێنماییە ڕۆحییەدان، بوونەوەرە پیرۆزەکان کە لە بنەماڵەکانیانەوە سەرکردە ڕۆحییەکانی خانەدانەکان پەیدا دەبن. بەم شێوەیە هەفتەوانە بە ڕێنمایی و چاودێریی ڕۆحیی پەیڕەوەکانەوە بەستراونەتەوە، حەوتەی دووەم کە ڕۆڵیان ڕێکخستن و ڕێنمایی کۆمەڵگەکەیە لە جیهانی دەرەوەدا. ڕێنمایی پەیڕەوەکان لە ڕێگەی ئەو ماڵە ڕۆحییانەی هەفتەوانە دایانمەزراندوون، تایبەتمەندییەکی ناوەندیی ژیانی ئایینیی یارسانە، کە هەر باوەڕدارێک سەر بە خانەدانێکە و سەرکردە ڕۆحییەکەی ڕێنمایی دەکات. ئەم ڕۆڵە لە ڕێنمایی پەیڕەوەکاندا لایەنێکی گرنگی ئەو بایەخەیە کە هەفتەوانە هەیانە، حەوتەی دووەم کە چاودێریی ڕۆحی و ڕێنمایی کۆمەڵگەکەیان لە ڕێگەی ئەو ماڵە ڕۆحییانەی دایانمەزراندوون پێ سپێردراوە. هەفتەوانە وەک بوونەوەرە پیرۆزەکانی ڕەگی ڕێنمایی پەیڕەوەکان، پێگەیەکی بەردەوام لە ژیانی ئایینیی یارساندا دەگرن.
هەفتەوانە لە ڕێکخستنە پیرۆزەکەدا
هەفتەوانە لەگەڵ هەفت تەن لە بنەڕەتی ڕێکخستنی پیرۆزی ئایینی یارساندان، ڕێزیان لە شیعرە پیرۆزەکاندا دەگیرێت و بە پێکهاتەی ئایینیی کۆمەڵگەکەوە بەستراونەتەوە.
لە ئایینی یارساندا دوو حەوتە گەورەکەی بوونەوەرە پیرۆزەکان، هەفت تەن و هەفتەوانە، لە بنەڕەتی ڕێکخستنە پیرۆزەکەدان، یاوەرە ڕۆحییە باڵاکان و حەوتەی دووەم کە کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە. شیعرە پیرۆزەکانی ئایینەکە، کەلام، کە بە زمانی کوردیی گۆرانی دانراون و گوازراونەتەوە، ستایشی بەرجەستەبوونە خوداییەکە و بوونەوەرە پیرۆزەکان دەکەن و زانیارییە پیرۆزەکانی نەریتەکە دەپارێزن، لەوانە باسەکەی هەفتەوانە و دامەزراندنی خانەدانەکان. سیستەمی خانەدان، کە لەسەر بنەمای هەفتەوانە دامەزراوە، تا ئەمڕۆ کۆمەڵگەی ئایینیی یارسان ڕێک دەخات؛ بەمەش حەوتەی دووەم لە پێکهاتەی زیندووی ئایینی یارساندا تێکەڵ بووە. هەفتەوانە لەگەڵ هەفت تەن، کە پیر بەنیامین پێشەنگیانە، کۆی بوونەوەرە پیرۆزەکان لە دەوری بەرجەستەبوونە خوداییەکەی سوڵتان سەهاک پێک دەهێنن. ئەم پێگەیە لە ڕێکخستنە پیرۆزەکەدا ڕۆڵی بنەڕەتیی هەفتەوانە لە ئایینی یارساندا دەنوێنێت، حەوتەی دووەم کە لە شیعرە پیرۆزەکان و پێکهاتەی ئایینیی زیندووی کۆمەڵگەکەدا تێکەڵ بووە. هەفتەوانە وەک بنەڕەتێکی ڕێکخستنە پیرۆزەکە، لە تەنیشت هەفت تەن، پێگە ناوەندییەکەیان لە ئایینی یارساندا دەگرن.
هێما و واتا
هەفتەوانە لە هەموو شتێک زیاتر دیدی یارسان بەرجەستە دەکەن بۆ ڕێکخستنە پیرۆزەکە و بوونەوەرە پیرۆزەکان کە جیهان و کۆمەڵگەکە بەڕێوە دەبەن و ڕێنمایی دەکەن، حەوتەی دووەم کە کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە و بنەڕەتی خانەدانە ڕۆحییەکانن. وەک ڕەگی خانەدانەکان، بەستنەوەی بوونەوەرە پیرۆزەکان بە پێکهاتەی ئایینیی زیندووی ئایینەکەوە دەنوێنن.
هەفتەوانە هەروەها پیرۆزیی ژمارەی حەوت بەرجەستە دەکەن، کە لە دوو حەوتەکەی ئایینی یارساندا دووبارە دەبێتەوە، هەروەها دیدی یارسان بۆ بواری ناوەوە و دەرەوە؛ هەفتەوانە لە جیهانی دەرەوەدا کار دەکەن، وەک هەفت تەن لە بواری ناوەوەدا. لەمەدا دیدە دەوڵەمەند و ڕێکخراوەکەی یارسان بۆ ڕێکخستنە پیرۆزەکە دەنوێنن. لە هەموو ئەمانەدا هەفتەوانە دامەزراوەیەکی بنەڕەتیی ئایینی یارسانن، ڕێکخستنە پیرۆزەکە، بەڕێوەبردن و ڕێنمایی جیهان و کۆمەڵگەکە، و بنەڕەتی خانەدانە ڕۆحییەکان بەرجەستە دەکەن. دووەمین حەوتەی گەورەن، حەوت هێزەکە، کە کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە و ڕەگی خانەدانەکانن، یەکێک لە تایبەتمەندییە جیاوازەکانی ئەم نەریتە ئایینییە زیندووەی گەلی کورد، کە لە شیعرە پیرۆزەکانی ئایینەکەدا لە تەنیشت هەفت تەن و بەرجەستەبوونە خوداییەکەی سوڵتان سەهاک ڕێزیان لێ دەگیرێت. دیدی دوو حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکان کە بواری ناوەوە و دەرەوە ڕێک دەخەن، یەکێکە لە تایبەتمەندییە جیاوازەکانی نەریتی یارسان.
هەفتەوانە لە میراتی کوردیدا
هەفتەوانە هی یارسانن، ئەهلی حەق، یەکێک لە نەریتە ئایینییە جیاوازەکانی گەلی کورد، ئایینێکی زیندوو کە ناوەندەکەی لە ناوچەکانی هەورامان و گورانی خاکی کوردیدایە. وەک دامەزراوەیەکی بنەڕەتیی ئایینەکە پێگەیەکی تایبەت لە میراتی ئایینیی کورددا دەگرن.
یارسان ئایینێکە کورد پەیڕەوی دەکەن، بە تایبەتی لە ناوچەکانی هەورامان و گوران و کرماشان و لە ناو کۆمەڵگە پەیوەندیدارەکاندا، و یەکێکە لە نەریتە ئایینییە جیاوازەکانی گەلی کورد، کە شیعری پیرۆز و بوونەوەرە پیرۆزەکان و ڕێکخستنی ئایینیی خۆی هەیە. هەفتەوانە وەک دووەمین حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکان و بنەڕەتی خانەدانەکان، کەواتە بەشێکی ناوەندیی پێکهاتە و میراتی ئایینیی ئەم ئایینە کوردییەن، کە لە ڕێکخستنی ئایینیی زیندووی کۆمەڵگەکەدا تێکەڵ بوون. کۆمەڵگەی یارسان ئایینەکەی بە بوونەوەرە پیرۆزەکان و شیعرە پیرۆزەکان و خانەدانە ڕۆحییەکانیەوە بە درێژایی چەندین سەدە پاراستووە، زۆرجار لە ڕووبەڕووبوونەوەی چەوساندنەوە و تێگەیشتنی هەڵەدا؛ نەریتەکە بە دامەزراوە بنەڕەتییەکانی وەک هەفتەوانە شایانی ئەوەیە بە دروستی و ڕێزەوە، وەک ئایینێکی زیندووی قووڵ، بناسرێت و تێی بگەین. یارسان وەک یەکێک لە نەریتە ئایینییە جیاوازەکانی گەلی کورد، بە ڕێکخستنی پیرۆزی هەفت تەن و هەفتەوانە، بەشێکی بەهادارە لە میراتی ڕۆحیی کورد. لە خستنەڕووی هەفتەوانەدا کەواتە دامەزراوەیەکی بنەڕەتیی ئەم نەریتە ئایینییە کوردییە زیندووە دەخەینە ڕوو، دووەمین حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکان و ڕەگی خانەدانە ڕۆحییەکان، وەک خودی یارسانییەکان لێیان تێدەگەن.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا هەفتەوانە هەمان هەفت تەنن؟ نەخێر؛ دوو حەوتەی جیاوازن، هەرچەندە پەیوەندییان پێکەوە هەیە. هەفت تەن حەوتەی باڵان، حەوت یاوەرە پیرۆزەکە کە لە هەمووان نزیکترن لە بەرجەستەبوونە خوداییەکە و پیر بەنیامین پێشەنگیانە، بە بواری ناوەوەی ڕۆحییەوە پەیوەستن. هەفتەوانە حەوتەی دووەمن، حەوت هێزەکە یان حەوت کوڕەکە، کە کاروباری جیهانی دەرەوە یان زاهیری و ڕێنمایی کۆمەڵگەکەیان پێ سپێردراوە و بنەڕەتی خانەدانەکانن. دوو حەوتەکە پێکەوە ڕێکخستنی پیرۆزی بوونەوەرە پیرۆزەکان پێک دەهێنن، بەڵام لە ڕۆڵەکانیاندا جیاوازن، هەفت تەنی باڵا و هەفتەوانەی دووەم.
ئایا هەفتەوانە پیاوی مێژوویین یان بوونەوەری پیرۆزن؟ لە تێگەیشتنی یارساندا بوونەوەرە پیرۆزەکان تەنها کەسایەتیی مێژوویی نین، بەڵکو لە دیدە پیرۆزەکەی ئایینەکەدا وەک بوونەوەری پیرۆز لێک دەدرێنەوە، هەرچەندە نەریتەکە باسەکانی ڕۆڵەکانیان و بنەماڵەکانی نەوەکانیانیش دەپارێزێت. باشترین تێگەیشتن لە هەفتەوانە، بەپێی خودی ئایینەکە، ئەوەیە وەک بوونەوەری پیرۆزی ڕێکخستنە پیرۆزەکە لێیان تێبگەین، حەوتەی دووەم کە بنەماڵەکانیان خانەدانەکانیان دامەزراندووە. هەم بوونەوەری پیرۆزی دیدی یارسانن و هەم ڕەگی مێژوویی ئەو خانەدانە ڕۆحییانەی کۆمەڵگەکە ڕێک دەخەن.
ئایا دەکرێت شیعرە پیرۆزەکانی ئایینەکە بە ئازادی بگوێزرێنەوە یان بە سووکی مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت؟ نەخێر؛ کەلام، شیعرە پیرۆزەکانی ئایینی یارسان، پیرۆز و ڕێزلێگیراون، ئەو شیعرانەی لە نەریتەکەدا بە وەحیی خودایی دابەزیون و بە زۆرترین ڕێزەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت. لە خستنەڕووی هەفتەوانە و باسەکەی خانەدانەکان کە لە نەریتە پیرۆزەکەدا پارێزراوە، ناوی شیعرە پیرۆزەکان دەبەین و بەو ڕێزەی شایستەی ئەدەبی پیرۆزی ئایینێکی زیندووە ڕێزیان لێ دەگرین، نەک وەک تەنها ماددە مامەڵەیان لەگەڵ بکەین. ڕێزگرتنی شایستە لە بوونەوەرە پیرۆزەکان و کەلامی پیرۆز بەشێکە لە تێگەیشتنی دروست لە ئایینی یارسان، وەک خودی یارسانییەکان لێی تێدەگەن.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
سوڵتان سەهاک: بەرجەستەبوونە خوداییەکە کە هەفتەوانەی پێک هێنا
پیر بەنیامین: پێشەنگی هەفت تەن، حەوتەی باڵا
داود: یەکێک لە هەفت تەن، حەوت یاوەرە پیرۆزەکە
بابا یادگار: کەسایەتییەکی پیرۆزی ڕێزلێگیراوی ئایینی یارسان
هەفت سڕ: حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئایینی ئێزیدی
تاووسی مەلەک: فریشتەی تاووسی ئایینی ئێزیدی
نەورۆز: جەژنی ساڵی نوێی جیهانی کوردی
سیمورغ: باڵندە ئەفسانەییە گەورەکەی ئەفسانە ئێرانییەکان
پرسیارە باوەکان
هەفتەوانە لە ئایینی یارساندا چین؟
هەفتەوانە، کە هەندێک جار حەوت هێزەکە یان حەوت کوڕەکەیان پێ دەوترێت، دووەمین حەوتەی گەورەی بوونەوەرە پیرۆزەکانی ئایینی یارسانن؛ سوڵتان سەهاک لە تەنیشت حەوتەی یەکەم، هەفت تەن، پێکی هێناون. کاروباری جیهانی دەرەوە یان زاهیرییان پێ سپێردراوە، و هەریەکەیان بەرپرسی ڕێنمایی کۆمەڵێک لە پەیڕەوەکان بوو. بنەماڵەکانی نەوەکانیان بوونەتە حەوت خانەدانە سەرەتاییەکە، ئەو ماڵە ڕۆحییانەی کۆمەڵگەی ئایینیی یارسان بەسەریاندا ڕێک خراوە.
هەفتەوانە چ جیاوازییەکیان لەگەڵ هەفت تەن هەیە؟
هەفت تەن حەوتەی باڵان، حەوت یاوەرە پیرۆزەکە کە لە هەمووان نزیکترن لە بەرجەستەبوونە خوداییەکە و پیر بەنیامین پێشەنگیانە، بە بواری ناوەوەی ڕۆحییەوە پەیوەستن. هەفتەوانە حەوتەی دووەمن، کە کاروباری جیهانی دەرەوە یان زاهیری و ڕێنمایی کۆمەڵگەکەیان پێ سپێردراوە و بنەڕەتی خانەدانەکانن. دوو حەوتەکە پێکەوە ڕێکخستنی پیرۆزی بوونەوەرە پیرۆزەکان لە دەوری بەرجەستەبوونە خوداییەکە پێک دەهێنن، بەڵام لە ڕۆڵەکانیاندا جیاوازن.
خانەدانەکان چین؟
خانەدانەکان ئەو ماڵە ڕۆحییانەن کە کۆمەڵگەی ئایینیی یارسان بەسەریاندا ڕێک خراوە؛ هەر یەکێکیان بە سەرکردایەتیی سەرکردەیەکی ڕۆحی بەڕێوە دەچێت و کۆمەڵێک لە پەیڕەوەکانی سەر بە خۆی کۆ دەکاتەوە. بەپێی نەریتەکە، بنەماڵەکانی نەوەکانی هەفتەوانە بوونەتە حەوت خانەدانە سەرەتاییەکە، و خانەدانی دیکە دواتر دامەزران. هەر یارسانییەک سەر بە خانەدانێکی دیاریکراوە، کە سەرکردەیەکی ڕۆحی بەڕێوەی دەبات و ئەندامەکان بە پەیوەندییەکی پیرۆزەوە بەوەوە پەیوەستن.
بۆچی کاروباری جیهانی دەرەوە بە هەفتەوانە سپێردرا؟
لە دیدی یارساندا جیهان بە بواری ناوەوەی ڕۆحی و بواری دەرەوەی زاهیری لێک دەدرێتەوە. هەفت تەنی باڵا بوونەوەرە ڕۆحییەکانن کە لە بواری ناوەوەدا لە هەمووان نزیکترن لە خودا، لە کاتێکدا هەفتەوانە، حەوتەی دووەم، کاروباری جیهانی دەرەوەیان پێ سپێردراوە، بەڕێوەبردن و ڕێنمایی جیهان و کۆمەڵگەکە لە بواری دەرەوەدا. ئەم دابەشکردنە تێگەیشتنی یارسان لە بواری ناوەوە و دەرەوە و بوونەوەرە پیرۆزەکان دەنوێنێت کە لە هەریەکەیاندا کار دەکەن.
کێ هەفتەوانەی پێک هێنا؟
بەپێی نەریتەکە، سوڵتان سەهاک هەفتەوانەی پێک هێنا، بەرجەستەبوونە خوداییە گەورەکە کە ئایینی یارسانی لە سەدەی 14دا بە شێوەی ئێستای دامەزراند. لە پێکهێنانی هەفتەوانە لە تەنیشت حەوتەی یەکەم، هەفت تەن، سوڵتان سەهاک ڕێنمایی ژمارەیەک پەیڕەوی بە هەر یەکێک لە حەوتەی دووەم سپارد، و بنەماڵەکانی نەوەکانیان بوونەتە حەوت خانەدانە سەرەتاییەکە، ماڵە ڕۆحییەکانی ئایینەکە.
ئایا هەفتەوانە بەشێکن لە میراتی کوردی؟
بەڵێ؛ هەفتەوانە هی یارسان یان ئەهلی حەقن، نەریتێکی ئایینیی جیاواز کە کورد پەیڕەوی دەکەن، بە تایبەتی لە ناوچەکانی هەورامان و گوران و کرماشان و لە ناو کۆمەڵگە پەیوەندیدارەکاندا. وەک دووەمین حەوتەی بوونەوەرە پیرۆزەکان و بنەڕەتی خانەدانەکان، بەشێکی ناوەندیی پێکهاتە و میراتی ئایینیی ئەم ئایینە کوردییەن. یارسان ئایینێکی زیندووی قووڵە، شایانی ئەوەیە بە دروستی و ڕێزەوە بناسرێت.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
یارسان (ئەهلی حەق) ـ Wikipedia
هەفتەوانە و خانەدانەکان ـ Alevi Ansiklopedisi
یاران، هەفت تەن و هەفتەوانە ـ KurdShop
یارسان و خانەدانە ڕۆحییەکان ـ تێڕوانینێکی گشتی
Kurdish-History.com: سوڵتان سەهاک