پێشەکی
سراوشا، کە لە فارسیی دواتردا بە سروش ناسراوە، بوونەوەرە خوداییە زەردەشتییەکەی گوێڕایەڵی، ویژدان و نوێژە؛ یەکێکە لە بوونەوەرە پیرۆزەکان، یەزاتاکان، کە خزمەتی ئەهوورا مەزدا، پەروەردگاری دانا، دەکەن. ئەو بەرجەستەکەری وشەی خودایی و نێردراوی نێوان ئاسمان و زەوییە؛ ئەو پردەیە کە نوێژی باوەڕداران بە ڕێگای ئەودا بەرەو خودا بەرز دەبێتەوە و ڕێنمایی خودا بۆ مرۆڤایەتی دادەبەزێت. لە نێو هەموو یەزاتاکاندا هیچ کامیان لە ئەو خۆشەویستتر نەبوو و خودی پێغەمبەریش لە هەموویانی زیاتر ستایشی کرد.
بەڵام سراوشا تەنها بیرۆکەیەکی ناسک نییە. گەنجێکی بەهێز و پیرۆزە کە گوپالێکی مەزنی هەڵگرتووە؛ پاسەوانێکە کە هەرگیز ناخەوێت. هەر شەوێک سێ جار دادەبەزێتە سەر زەوی بۆ شەڕکردن لەگەڵ دێوەکان، ئەو بوونەوەرە شەیتانییانەی کە لە کاتژمێرە تاریکەکاندا هێرش دەکەنە سەر مرۆڤ. کەللەی گیانە خراپەکارەکان ورد دەکات تا جیهان بە ئاسایش پشوو بدات. ئەو دوژمنی مەزنی تووڕەیی و پارێزەری هەموو ئەوانەیە کە نوێژ دەکەن.
بەشکۆترین ڕۆڵی لە کۆتایی ژیاندا دێت. کاتێک ڕۆح جەستە بەجێدەهێڵێت، سراوشایە کە دەپارێزێت و لەگەڵیدا بەرەو پردی چینڤات دەڕوات؛ ئەو پردی دادوەرییەی کە هەر ڕۆحێک دەبێت بەسەریدا تێپەڕێت. لەوێ کردەوەکانی تەمەنێک کێش دەکرێن و ڕۆحی باوەڕدار، بە ڕێنمایی ویژدانی باشی خۆی و پاراستنی سراوشا، بە سەلامەتی تێدەپەڕێت بۆ بەهەشت. ناسینی سراوشا ناسینی ڕوانگەی زەردەشتییە بۆ ویژدان، نوێژ و گەشتی ڕۆح لە دوای مردن.
ناوەڕۆک
سراوشا کێیە؟
سراوشا، کە لە فارسیی هاوچەرخدا سروشە، یەزاتا یان بوونەوەرە خوداییەکەی گوێڕایەڵی، ویژدان و نوێژە لە ئایینی زەردەشتیدا. ناوەکەی مانای گوێگرتن یان گوێگرتنی گوێڕایەڵانە دەدات و ئەو نێردراوی ئەهوورا مەزدا و بەرجەستەکەری وشەی خوداییە؛ ناوبژیوانی نێوان مرۆڤایەتی و خودایە. هەروەها جەنگاوەرێکە کە هەر شەوێک دادەبەزێت بۆ شەڕی دێوەکان، دوژمنی سەرەکیی ئەئێشما، دێوی تووڕەییە، و یەکێکە لە سێ پاسەوانەکەی پردی چینڤات کە دادوەریی ڕۆحی مردووان دەکەن و دەیانپارێزن.
خاڵە سەرەکییەکان
سراوشا یەزاتای زەردەشتیی گوێڕایەڵی، ویژدان و نوێژە.
ناوەکەی مانای گوێگرتن دەدات؛ گوێگرتنی گوێڕایەڵانە لە وشەی خودایی.
ئەو نێردراوی نێوان مرۆڤایەتی و ئەهوورا مەزدایە و لە هەموو ڕێوڕەسمێکدا ڕۆڵێکی دیاری هەیە.
هەر شەوێک سێ جار دادەبەزێت بۆ شەڕکردن لەگەڵ ئەو دێوانەی ئازاری مرۆڤایەتی دەدەن.
ئەو دوژمنی سەرەکیی ئەئێشما، دێوی تووڕەییە.
لە پردی چینڤات دادوەریی ڕۆحی مردووان دەکات و یاوەریان دەبێت.
زانیارییە کورتەکان
ناو: سراوشا لە ئەڤێستاییدا، بە مانای «گوێڕایەڵی» یان «گوێگرتن»؛ لە فارسیی ناوەڕاستدا سرۆش؛ لە فارسیی هاوچەرخدا سروش
جۆر: یەزاتای گوێڕایەڵی، ویژدان و نوێژ
ڕۆڵ: نێردراوی ئەهوورا مەزدا و بەرجەستەکەری وشەی خودایی
نازناو: دەنگی ویژدان و مامۆستای دەئێنا
دوژمنی مەزن: ئەئێشما، دێوی تووڕەیی، «خاوەن گوپالی خوێناوی»
پاسەوانیی شەوانە: هەر شەوێک سێ جار دادەبەزێت بۆ شەڕی دێوەکان
ژیانی دوای مردن: یەکێک لە سێ دادوەرەکەی پردی چینڤاتی مردووان
یاوەر: تەنها دادوەر کە لە تێپەڕینی پردەکەدا یاوەری ڕۆحە
دەنگدانەوەی دواتر: ناوەکەی بوو بە سروش، ناوی فارسیی جەبرائیل
بەڵگەی دەقی: ئەڤێستا، لەوانەش گاتاکانی زەردەشت
وشەی خودایی و دەنگی ویژدان
ناوی سراوشا لە وشەیەکەوە هاتووە کە مانای بیستن یان گوێگرتن دەدات و دوو مانا هەڵدەگرێت: گوێگرتنی گوێڕایەڵانەی باوەڕداران لە وشەی خودا و، لە هەمان کاتدا، گوێگرتنی خودای هەمووشتبیست لە باوەڕداران. بەمە سراوشا پەیوەندیی زیندووی نێوان ئەم دووانەیە؛ ئەو نێردراوەی نوێژ بەرز دەکاتەوە و وەحی دادەبەزێنێت. ئەو وشەی پیرۆز بەرجەستە دەکات و نەریت دەڵێت بێ ئامادەبوونی ئەو هیچ ڕێوڕەسمێک تەواو یان دروست نییە؛ بۆیە لە دڵی پەرستنی زەردەشتی ڕۆڵێکی ناوەندی دەگێڕێت.
هەروەها بە دەنگی ویژدان ناودەبرێت؛ ئەو هاندانی ناوەکییەی کە مرۆڤ بەرەو چاکە بانگ دەکات. مامۆستای دەئێناشە؛ ئەو باوەڕ و ویژدانەی مرۆڤ پێی دەژی. ڕێزی لێدەگیرێت وەک یەکەم بوونەوەر کە پەروەردگاری دانا و نەمرە پیرۆزەکانی پەرستووە؛ نموونەیەکی پەرستنی ڕاستە. پلەی ئەوەندە بەرز بوو کە لە کۆنترین سروودەکاندا پێغەمبەر لەگەڵ بەرزترین بوونەوەرەکان ستایشی دەکات و لە هەندێک سەردەمدا نزیکەی هێندەی خودی ئەهوورا مەزدا ڕێزی لێدەگیرا. گوێگرتن، نوێژکردن و شوێنکەوتنی ویژدان: هەموو ئەمانە سراوشان.
ئەو پاسەوانەی هەرگیز ناخەوێت
سراوشا وەک گەنجێکی بەهێز و جوان وێنا دەکرێت کە لە بەرزاییەکاندا لە ماڵێکی درەوشاوەی هەزارستوونی دەژی و هەمان ڕادەی نێردراوبوون جەنگاوەریشە. گوپالێکی بەهێز و پیرۆزی هەڵگرتووە و پارێزەری بێخەوی جیهانە دژی هێزەکانی تاریکی. هەر شەوێک سێ جار، لە ماوەی مەترسیداری نێوان نیوەشەو و بەیانی، دادەبەزێتە سەر زەوی بۆ ڕاوکردن و پەرتەوازەکردنی دێوەکان؛ ئەو بوونەوەرە شەیتانییانەی کە لە تاریکیدا دێنە دەرەوە بۆ زیانگەیاندن بە مرۆڤایەتی و خستنە ناو داوی فریو.
لەم شەڕە شەوانەیەدا کەللەی گیانە خراپەکارەکان ورد دەکات و پاشەکشەیان پێدەکات تا مرۆڤەکان بە ئاسایش بخەون و نوێژ بکەن. ئەو پارێزەرەیە کە بۆ بەرگرتن لە ترسەکانی شەو و هێرشەکانی بوونەوەرە نادیارەکان بانگی بۆ دەکرێت؛ ئەو هێزە پیرۆزەی کە کاتێک جیهان لە ناسکترین دۆخی خۆیدایە پاسەوانی دەکات. لە باوەڕێکدا کە هەبوون بە ململانێیەکی بەردەوامی چاکە و خراپە دەبینی، سراوشا سەربازی بێماندووی چاکە بوو و هەرگیز لە پاسەوانییەکەیدا پشوو نەدەدا.
سراوشا و ئەئێشما
لە جیهانی زەردەشتیدا هەر هێزێکی مەزنی چاکە هاوتایەکی تاریکی هەیە؛ هاوتاکەی سراوشاش ئەئێشما، دێوی تووڕەییە. سراوشا خۆڕاگری، گوێڕایەڵی و پەرستنی ئارامە، بەڵام ئەئێشما تووڕەیی، هەڵچوون و توندوتیژییە؛ ئەو گیانەی کە مرۆڤ بەرەو دڕندەیی، دڵڕەقیی شەڕ و لەدەستدانی هۆش لە مەستیدا دەبات و، لە هەموو شتێک زیاتر، پەرستنی ڕاستەقینە تێکدەدات و گەندەڵی دەکات. چەکەکانیان جیاوازییەکە دەردەخەن: ئەئێشما گوپالی خوێناوی هەڵدەگرێت، بەڵام سراوشا گوپالی بەهێز و پیرۆزی چاکە.
ململانێکەیان یەکێکە لە ململانێ سەرەکییەکانی ئەم باوەڕە؛ دژایەتیی هەتاهەتایی کۆنترۆڵکردنی خۆ و تووڕەیی، ڕێکخستن و شێواوی. نەریتیش بەڵێن دەدات کە بۆ هەمیشە بەردەوام نابێت: لە فراشۆکەرێتی، ئەو نوێبوونەوە مەزنەی کە جیهان نوێ دەبێتەوە و خراپە لەناو دەچێت، سراوشایە کە بۆ کۆتا جار ئەئێشما تێکدەشکێنێت. باوەڕەکە فێرمان دەکات کە خۆڕاگریی ئارامی ویژدان لە کۆتاییدا لە تووڕەیی کوێرانە زیاتر دەخایەنێت و تێکی دەشکێنێت؛ ئەو تووڕەییەی خزمەتکاری ئەهریمەنە.
پردی چینڤات
بەناوبانگترین ڕۆڵی سراوشا هی جیهانی دوای مردنە. لە باوەڕی زەردەشتیدا، کە مرۆڤێک دەمرێت، ڕۆح سێ شەو لە نزیک جەستەکە دەمێنێتەوە و لە سپێدەی ڕۆژی چوارەمدا بەرەو پردی چینڤات دەڕوات؛ پردی جیاکەرەوە کە بەسەر ئەو کەلێنەدایە کە جیهانی زیندووان لە جیهانی مردووان جیا دەکاتەوە. هەر ڕۆحێک کە ژیابێت دەبێت بەسەریدا تێپەڕێت و چۆنیەتیی تێپەڕینەکەی بە تەواوی بە چۆنیەتیی ژیانیەوە بەستراوە.
لە پردەکە دادگایەکی سێ دادوەری خودایی چاوەڕوانە. میترا، فەرمانڕەوای پەیمان، سەرۆکایەتی دەکات؛ ڕەشنو، دادوەری دادپەروەر، تەرازووەکە هەڵدەگرێت کە کردەوەکانی تەمەنێک تێیدا کێش دەکرێن؛ سراوشاش لە تەنیشتیان دەوەستێت. پێکەوە بەو پێوەرەی لەم باوەڕەدا لە هەمووی گرنگترە ڕۆح هەڵدەسەنگێنن: کۆی بیر، وشە و کردەوەکانی. هیچ شتێک ناتوانرێت لێیان بشاردرێتەوە، چونکە دادوەرییەکە لە ڕاستیدا حسابکردنێکی ڕاستگۆیانەی ڕۆحە لەگەڵ خۆیدا.
دەئێنای کچ و تێپەڕینەکە
کە ڕۆح نزیک دەبێتەوە، کەسایەتییەک بە ناوی دەئێنا پێشوازی لێدەکات؛ بەرجەستەی ویژدانی خودی ڕۆحەکە و وێنەی زیندووی هەموو ئەو شتانەیە کە کردوونی. بۆ ڕۆحێک کە بە ڕاستی و چاکە ژیابێت، دەئێنا وەک کچێکی درەوشاوە و جوان دەردەکەوێت و بە خۆشەویستی پێشوازی لێدەکات؛ بۆ ڕۆحێک کە بە ناڕاستی و دڵڕەقی ژیابێت، وەک پیرەژنێکی دزێو و ترسناک دەردەکەوێت. لە دیداری ئەودا هەر ڕۆحێک دیداری ئەو خودەیە دەکات کە خۆی دروستی کردووە.
پاشان تێپەڕینەکە دێت و خودی پردەکە وەڵامی بڕیاری دادوەرییەکە دەداتەوە. بۆ ڕۆحی چاکەکار پردەکە پان و ئاسان دەبێت و سراوشا، بە تەنها لە نێو سێ دادوەرەکەدا، وەک پارێزەر و ڕێنما لە تەنیشتی دەڕوات؛ لەو دێوانەی دەیانەوێت بیڕفێنن دەیپارێزێت و بە سەلامەتی دەیباتە بەهەشت، ماڵی سروود، کە لەوێ ڤۆهوو مەنا، بیری باش، پێشوازی لێدەکات؛ یەکێک لە ئەمێشا سپێنتاکانە. بۆ ڕۆحی خراپەکار پردەکە هێندەی لێواری تیغێک باریک دەبێتەوە و دەکەوێتە ماڵی درۆکان لە خوارەوە. ئەوانەی چاکە و خراپەیان بە تەواوی یەکسانە دەچنە شوێنێکی نێوان ئەم دووانە، جۆرێک لە جیهانی چاوەڕوانی، تا کۆتایی کات.
هێماکان
سراوشا هەندێک لە قووڵترین بەهاکانی باوەڕی ئێرانی بەرجەستە دەکات. وەک نێردراو و بەرجەستەکەری نوێژ، دڵنیایی ئەوە دەدات کە پەرستن دەبیسترێت و ئەو وشانەی لە کاتی پەرستندا دەوترێن بەڕاستی دەگەنە خودا. وەک دەنگی ویژدان فێرمان دەکات کە گوێڕایەڵیی خودا ملکەچیی کوێرانە نییە، بەڵکو گوێگرتنی بەئاگایە؛ هاوئاهەنگکردنی خۆ بە ئارەزووی خۆ لەگەڵ ڕاستی و ڕێکخستن. گوێگرتن لە سراوشا گوێگرتنە لە باشترین ویژدانی خودی مرۆڤ.
وەک پارێزەری ڕۆح لە پردەکەشدا ڕوانگەیەکی قووڵی ئەخلاقی بەرجەستە دەکات: هەر کەسێک تەنها بە بنەچە یان باوەڕەکەی دادوەری ناکرێت، بەڵکو بە کردەوەکانی خۆی؛ ئەو ویژدانەی لە ژیاندا دروستی دەکات دەبێت بە خودی ئەو ڕووخسارەی لە مردندا پێشوازی لێدەکات. بەڵام ڕوانگەکە بێ دڵنەوایی نییە، چونکە باوەڕەکە بەڵێن دەدات چاکەکاران بە تەنها بەو پردە ترسناکەدا تێناپەڕن؛ پارێزەرێکی پیرۆز لە تەنیشتیان دەڕوات. سراوشا لە کۆتاییدا بوونەوەرە خوداییەکەی ویژدانی پاک و تێپەڕینێکی پارێزراوە.
مانەوەی سروش
کەم کەسایەتیی باوەڕە کۆنەکە هێندەی سراوشا بە ئاشکرا ماوەتەوە. کاتێک لە خاکە ئێرانییەکاندا ئیسلام جێگای ئایینی زەردەشتی گرتەوە، بیرۆکەکانی ئەو بە ئاسانی ون نەبوون. خودی بیرۆکەی پردی چینڤات، ئەو پردە باریکەی کە ڕۆحەکان دەبێت بۆ گەیشتن بە پاداشت یان سزایان بەسەریدا تێپەڕن، بەردەوام بوو و لە ڕوانگەی ئیسلامی بۆ ژیانی دوای مردندا دووبارە بە شێوەی پردی «سیرات» دەرکەوتەوە کە بەسەر دۆزەخدا ڕاکێشراوە.
خودی نێردراوەکەش تەنانەت بە ناوەکەیەوە مایەوە. سروش، شێوەی دواتری سراوشا، لە فارسیدا بوو بە ناوی فریشتە جەبرائیل، نێردراوی مەزنی خودا لە ئایینە ئیبراهیمییەکاندا. تا ئەمڕۆش لە فارسیی ڕۆژانەدا «سروش» دەنگێکی خودایی یان ئیلهامێکی ئاسمانییە و سروش هەر ناوێکی کەسیی باو و خۆشەویستە. فریشتە کۆنەکەی وشەی خودایی هێشتا بە ناوێکی ئاشنا لە زمانەکانی جیهانی ئێرانیدا دەدوێت.
سراوشا و کوردەکان
وەک یەکێک لە بوونەوەرە خوداییە مەزنەکانی جیهانی کۆنی ئێرانی، سراوشا هی میراتی هاوبەشی هەموو گەلە ئێرانییەکانە، لەوانەش کوردەکان. ئەو بیرۆکەیەی بەرجەستەی دەکات، نێردراوی ئاسمانی و دەنگی ویژدان، بە خەیاڵی ئایینیی تەواوی ناوچەکەدا تێدەپەڕێت. ئەو باوەڕانەی ژیانی دوای مردن کە لە دەوری ئەودا دروست بوون، پردی دادوەری و کێشکردنی کردەوەکان، یارمەتیی داڕشتنی باوەڕە دواترەکانی هەموو گەلانی کوردستان و دەرەوەشیان دا. لە هەمان کۆمەڵی یەزاتاکاندایە کە میترا و هێزە پیرۆزەکانی دیکەی ئایینە کۆنەکە تێیدان.
وەک هەمیشە لەم میراتەدا، هەڵەیە سراوشا بە تایبەت هی کورد بزانرێت. ئەو میراتی هاوبەشی تەواوی خێزانێک لە نەتەوە ئێرانییەکانە، فارس و کورد و ئەوانی دیکە بە یەکسانی، و هی ئایینی زەردەشتییە کە تەواوترین شێوەی پێ بەخشی. بەڵام کوردەکان بە جێی خۆی دەتوانن ئەم نێردراوە درەوشاوەی ویژدان لە نێو ئەفسانەکانی جیهانی فراوانتری خۆیاندا بژمێرن و لە خودی وشەی «سروش»، دەنگی ئاسمان، دەنگدانەوەی ڕەگە قووڵە ئێرانییە هاوبەشەکانیان ببیستن.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا سراوشا خوداوەندێکە یان فریشتەیەک؟ هیچ کام لەم دوو وشەیە بە تەواوی لێی ناگونجێت. ئەو یەزاتایە، یەکێک لە بوونەوەرە پیرۆزەکان کە وەک نێردراو و ئامراز خزمەتی یەک خودای باڵا، ئەهوورا مەزدا، دەکەن. هەندێک جار بە فریشتە ناودەبرێت چونکە نزیکترین زاراوەی ئاشنایە، بەڵام خوداوەندێکی سەربەخۆ یان ڕکابەری پەروەردگاری دانا نییە؛ هەموو کردەوەیەکی ئەو خزمەتی جیهانی باشی خوڵقێنراو دەکات.
ئایا سروش هەمان فریشتە جەبرائیلە؟ هەمان نین، بەڵام دەزوویەکی سەرسوڕهێنەری بەردەوامی بە یەکەوەیان دەبەستێتەوە. کە ئیسلام جێگای باوەڕە کۆنەکە گرتەوە، ناوی سروش بە جەبرائیل، نێردراوی خودایی ئایینە نوێیەکە، بەخشرا، چونکە ڕۆڵەکە زۆر لەیەک دەچوو. ئەمە نیشان دەدات کە ئەم کەسایەتییە چەندە قووڵ لە کەلتووری ئێرانیدا ڕەگی داکوتاوە، بەڵام ئەم دووانە کەسایەتیی دوو باوەڕی جیاوازن؛ مێژوو پێکەوە گرێی داون، نەک ئەوەی یەک بن.
ئایا سراوشا فارسییە یان کوردییە؟ وەک بەشەکانی دیکەی ئەم میراتە، بە هاوبەشی هی هەموو گەلە ئێرانییەکانە. تەواوترین شێوەی لە دەقە پیرۆزە زەردەشتییەکانی ئێرانی کۆندایە، بەڵام بە یەکسانی میراتی هاوبەشی فارس و کورد و دراوسێکانیانە. باشتر وایە وەک بەشێک لە گەنجینەی تەواوی خێزانێک لە گەلان لێی تێبگەین، نەک وەک موڵکی نەتەوەیەک.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
میترا: فەرمانڕەوای پەیمان کە لە پردی دادوەری سەرۆکایەتی دەکات
دێوەکان: ئەو بوونەوەرە شەیتانییانەی سراوشا هەر شەوێک شەڕیان دەکات
ئەهوورا مەزدا: پەروەردگاری دانا کە سراوشا نێردراوی ئەوە
ئەمێشا سپێنتاکان: نەمرە بەخشندەکان، لەوانەش ڤۆهوو مەنا، بیری باش
زەردەشت: ئەو پێغەمبەرەی لە یەزاتاکانی دیکە زیاتر ستایشی سراوشای کرد
فەرەوەهەر: هێما باڵدارەکەی ئایینی زەردەشتی
پرسیارە باوەکان
سراوشا کێیە؟
سراوشا، کە لە فارسیی هاوچەرخدا سروشە، یەزاتای زەردەشتیی گوێڕایەڵی، ویژدان و نوێژە. نێردراوی ئەهوورا مەزدا و جەنگاوەرێکە دژی دێوەکانی شەو؛ یەکێکە لە سێ دادوەرەکە کە لە پردی چینڤات ڕۆحی مردووان دەپارێزن.
ناوی سراوشا مانای چییە؟
لە وشەیەکەوە هاتووە کە مانای بیستن یان گوێگرتن دەدات. هەم گوێگرتنی گوێڕایەڵانەی باوەڕداران لە وشەی خودایی و هەم گوێگرتنی خودای هەمووشتبیست دەنوێنێتەوە؛ بۆیە سراوشا نێردراوی نێوان مرۆڤایەتی و ئەهوورا مەزدایە.
دوژمنی مەزنی سراوشا کێیە؟
دوژمنی سەرەکیی ئەو ئەئێشما، دێوی تووڕەیی، هەڵچوون و توندوتیژییە کە پەرستنی ڕاستەقینە تێکدەدات و گەندەڵی دەکات. نەریت دەڵێت سراوشا لە نوێبوونەوەی جیهاندا سەرەنجام ئەئێشما تێکدەشکێنێت.
پردی چینڤات چییە؟
پردی جیاکەرەوەیە کە هەر ڕۆحێک دەبێت دوای مردن بەسەریدا تێپەڕێت. سێ دادوەری خودایی، میترا، ڕەشنو و سراوشا، بیر و وشە و کردەوەکانی ڕۆح کێش دەکەن؛ پردەکە بۆ چاکەکاران پان دەبێت و بۆ خراپەکاران هێندەی لێواری تیغێک باریک دەبێتەوە.
دەئێنا کێیە؟
دەئێنا بەرجەستەی ویژدانی خودی ڕۆحە و لە پردی چینڤات دیداری دەکرێت. بۆ چاکەکار وەک کچێکی جوان و بۆ خراپەکار وەک پیرەژنێکی دزێو دەردەکەوێت؛ بەمە هەر ڕۆحێک دیداری ئەو خودەیە دەکات کە بە کردەوەکانی دروستی کردووە.
ئایا سروش بە فریشتە جەبرائیلەوە پەیوەندی هەیە؟
بەڵێ، بە بەردەوامیی مێژوویی. دوای ئەوەی ئیسلام جێگای ئایینی زەردەشتی گرتەوە، ناوی سروش بوو بە ناوی فارسیی فریشتە جەبرائیل، نێردراوی خودایی. ئەمە ڕەگداکوتانی قووڵی ئەو کەسایەتییە کۆنە لە کەلتووری ئێرانیدا دەردەخات، هەرچەندە سەر بە دوو باوەڕی جیاوازن.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
سراوشا ـ ئێنسیکلۆپیدیای بریتانیکا
پردی چینڤات ـ ئێنسیکلۆپیدیای مێژووی جیهان