Kovara dîroka Kurdan
1586 gotar bi Kurmancî amade ne.
Şems ed-Dîn el-Şehrezûrî (mir piştî 1288) fîlozofekî Kurd ê îşraqî bû ku Nuzhet el-Erwah nivîsand, dîroka herî berfireh a felsefeyê bi Erebî ya serdema navîn.
Gotarê bixwînin Xatûna Fexra, jina pîroz a Kurd a Êzidî ya sedsala 13an, di baweriya Êzidî de wek parêzvana jin, zarok û jidayikbûnê tê rêzgirtin û ziyareteke wê li perestgeha pîroz a Lalişê heye.
Gotarê bixwînin Husamed-Dîn Çelebî (nêzî 1225-1284), arifê tesewifî yê Kurd û şagirtê Rûmî, îlham da afirandina Mesnewiyê û wek serokê terîqeta Mewlewî cihê Rûmî girt.
Gotarê bixwînin Îbn el-Hacib (mir 1249), rêzimanzan û fiqhzanê Kurd ê Malikî, nivîsarên bi bandor ên rêzimana Erebî û berhemên fiqhê nivîsandin ku li seranserê cîhana serdema navîn perwerdehiya Îslamî şikil kirin.
Gotarê bixwînin Îbn el-Selah (1181-1245), zanyarê Kurd ê Şafiî yê hedîsan ji Şarezûra Kurdistana Îraqê, Destpêka Zanista Hedîsan nivîsand, nivîsara bingehîn a rêbaza hedîsan di Îslamê de.
Gotarê bixwînin Seyfed-Dîn el-Amedî (1156-1233), fiqhzanê ji Amedê (Diyarbekir), kelama Îslamî û fiqh bi hev ve girêda û yek ji zanyarên xwedî mezintirîn armancên hizrî yên serdema Eyûbî bû.
Gotarê bixwînin Îbn el-Ezreq el-Fariqî (nêzî 1116-1176), dîroknas û karbidestê Kurd ê Ertuqiyan, Tarîx Meyafarqîn we Amed nivîsand, çavkaniyeke bingehîn ji bo dîroka Kurdî û Cizîra serdema navîn.
Gotarê bixwînin Fexr-un-Nisa Şuhde el-Bexdadîye (mir 1112) muheddîse, xweşnivîs û zanyareke Kurd bû ku saziyeke mezin a perwerdehiyê li Bexdayê damezrand û navê Serbilindiya Jinan lê hat dayîn.
Gotarê bixwînin Elî Herîrî (nêzî 1009-1079), helbestvanê yekem ê naskirî yê ku bi Kurdîya Kurmancî nivîsand, bi helbestên tesewifî yên evîn û Kurdistanê pesin dikirin pêşengê kevneşopiya edebî ya klasîk a Kurdî bû.
Gotarê bixwînin Shah Huseyn (hukm 1417-1424), Atabegê girîng ê dawî yê Kurd ê Hezaraspî yê Loristanê, salên dawî yên xanedaneke sê sedsalî birêve bir berî ku hukumdarê Tîmûrî Shahrukh di 1424 de hukmê Kurdî bi dawî bîne.
Gotarê bixwînin Muzeffer ed-Dîn Afrasiab II (hukm 1340-1355), Atabegê Kurd ê Hezaraspî yê Loristanê, paytexta çiyayî ya xanedana xwe Idaj li dijî êrişa Muzefferiyan parast û hukmê Kurdî domand.
Gotarê bixwînin Yûsif Shah II (Rukn ed-Dîn), Atabegê Kurd ê Hezaraspî di 1330-1340 de, bi xistina Şuşter, Hoveizeh û Basrayê nav axa xwe xanedan berfireh kir û hukmê Kurdî ber bi kûrahiya Xûzistan û Iraqê ve dirêj kir.
Gotarê bixwînin Şems ed-Dîn Alp Arghun (hukm 1259-1274), Atabegê Kurd ê Hezaraspî yê Loristanê, piştî wêrankirina Mongolan mîrgeha xwe ji nû ve ava kir û serweriya Îlxanî bi jêhatîbûn birêve bir.
Gotarê bixwînin Nusret ed-Dîn (hukm 1252-1257), Atabegê Kurd ê Hezaraspî yê Loristanê, di yek ji serdemên herî xeternak ên berfirehbûna Mongolan li cîhana Îslamî de mîrgeha başûrê Zagrosê girt.
Gotarê bixwînin Îmad ed-Dîn ibn Hezarasp (hukm 1248-1251), Atabegê Kurd ê Hezaraspî yê Loristanê, di salên aloz ên destpêkê yên serweriya Mongolan de mîrgeha Kurdî ya malbata xwe parast.
Gotarê bixwînin Melik Hezarasp (hukm 1204-1248), Atabegê Kurd ê Hezaraspî yê Loristanê, li dijî Mongolan bi Şahê Xwarezmî re hevalbend bû û navê xwe da xanedanekê ku sê sedsal domand.
Gotarê bixwînin Ebû Tahir ibn Elî (hukm 1115-1153) xanedana Kurdî ya Hezaraspiyan li Loristanê damezrand û li seranserê çiyayên başûr ên Zagrosê sê sedsal hukmê xwecihî yê Kurdî ava kir.
Gotarê bixwînin En-Nasir Dawud, kurê El-Muazzam Îsa, demeke kurt li Şamê hukm kir û paşê Kerak li Transjordanê wek şehzadeyekî Kurd ê Eyûbî yê zanyar û kesekî di siyaseta dijwar de mayî birêve bir.
Gotarê bixwînin El-Mensûr Îbrahîm, hukumdarê Eyûbî yê Himsê di 1240-1246 de û neviyê fermandarê mezin ê Kurd Shirkuh, şaxa Shirkuh a hukmê Kurdî yê Eyûbiyan li navenda Sûriyê parast.
Gotarê bixwînin El-Muzeffer Ghazi, kurê El-Adil I, hukumdarekî Kurd ê Eyûbî yê Meyafarqînê li Cizîrê bû ku sînorê bakurê rojhilat ê Împaratoriya Kurdî parast.
Gotarê bixwînin El-Ewhad Eyûb, kurê El-Adil I, hukumdarekî Kurd ê Eyûbî bû ku Xilat û Meyafarqîn li Cizîrê kontrol dikirin û ligel birayê xwe El-Eşref Mûsa kampanyayan dikir.
Gotarê bixwînin Tughtakin ibn Eyûb, birayê Selahedîn, di 1174 de li ser navê birayê xwe xanedana Eyûbiyan a Yemenê damezrand û desthilatdariya împaratorî ya Kurdî ber bi Nîvgirava Erebî ve berfireh kir.
Gotarê bixwînin El-Muzeffer I Umer (Taqî ed-Dîn Umer), biraziyê Kurd ê Eyûbî yê Selahedîn û Mîrê yekem ê Hemayê (1178-1191), yek ji fermandarên Împaratoriya Kurdî yên herî bihêz bû.
Gotarê bixwînin Mihemed ibn Shirkuh, kurê fermandarê mezin ê Kurd Shirkuh, xanedana Eyûbiyan a Himsê (1179-1186) damezrand û bi xwişka Selahedîn Sitt al-Sham re zewicî; yekîtiya Kurdî xurt kir.
Gotarê bixwînin