Kovara dîroka Kurdan
1586 gotar bi Kurmancî amade ne.
Şerefxan Bidlîsî (1543-1603), mîr û dîroknasê Kurd, Şerefname nivîsî — dîroka yekem a berfireh a gelê Kurd û xanedanên wî, ku di 1597 de hat temamkirin.
Gotarê bixwînin Halo Xan Erdelan (hukumdarî 1590-1616) hukumdarekî Kurd ê xanedana Erdelan li herêma Şarezûrê bû û di pêşbaziya diyarker a Osmanî–Sefewî ya ji bo Kurdistanê di dawiya sedsala 16an de hukumdarî kir.
Gotarê bixwînin Îdrîs Bidlîsî (1457-1520), dîplomat, dîroknas û şêwirmendê Kurd ê Osmaniyan, hevpeymaniya Kurdan bi sultan Selîm I re li Çaldiranê bi muzakereyê ava kir û Heşt Bihişt nivîsî, ku berhemeke diyarker a dîroknivîsiya Farisî ye.
Gotarê bixwînin Mehmûdê Kurdî (sedsala 15an), hunermendê Kurd ê metalê ku berhemên xwe bi “mu’allim mahmud al kurdi” îmze dikir, yek ji damezrînerên şêwaza hunerî ya Vêneto-Sarasenî tê hesibandin. Berhem li Muzeya Brîtanî û V&A ne.
Gotarê bixwînin Sultan Sehak (dawiya sedsala 14an–destpêka sedsala 15an), rêberê olî yê Kurd ji Berzenceya nêzî Silêmaniyê, Yarsanîtî damezrand an reform kir — baweriyeke Kurdî ya kevnar a têkelkirina kevneşopiyên cihêreng, ku îro zêdetirî milyonek peyrewên wê hene.
Gotarê bixwînin Xwace Elî Sefewî (mirî 1427), kurê Sedred-Dîn Mûsa û neviyê Sefî ed-Dîn Erdebîlî, ji 1391 heta 1427 rêberê terîqeta tesewifî ya Sefewîye bû û peyrewên wê yên Anatoliyayê bi girîngî zêde kirin.
Gotarê bixwînin Êzdîn Şêr (mirî 1423), damezrînerê Kurd ê Mîrektiya Hekariyê, mîrektiyeke ava kir ku zêdetirî çar sedsalan li herêma Gola Wanê hukumdarî kir û serweriya Qereqoyunluyan red kir.
Gotarê bixwînin Mela Huseynê Bateyî (1417-1495), helbestvan û melayê Kurd ji Hekariyê, Mewlûda Kurmancî nivîsî — û dibistana Bateyî ya helbesta mewlûda Kurdî damezrand ku heta îro bi bandor e.
Gotarê bixwînin Seyîd Huseyn Ahlatî (mirî 1397), zanyarê Misilman ê Kurd ê bi çanda Farisî yê zanistên veşartî û bijîşk-kîmyagerê dîwana Memlûkan, di vejîna zanistên veşartî yên Îslamî ya dawiya sedsala 14an de roleke sereke lîst.
Gotarê bixwînin Melê Perîşan (1356-1431), helbestvanê Kurd ê girêdayî dewleta vasal a Erdelanê, Perîşanname nivîsand — ku wek kevnartirîn berhema naskirî ya kevneşopiya edebî ya Goranî ya helbesta Kurdî tê hesibandin.
Gotarê bixwînin Zeyned-Dîn el-Îraqî (1325-1404), zanyarê Kurd ê hedîsan ji malbateke bi rehên nêzî Hewlêrê, helbesta Elfîye li ser zanistên hedîsan nivîsand û Îbn Hecer el-Esqelanî, yek ji mezintirîn zanyarên Îslamê, hîn kir.
Gotarê bixwînin Sedred-Dîn Mûsa (1305-1391), kurê Sefî ed-Dîn Erdebîlî, zêdetirî 50 salan terîqeta tesewifî ya Sefewîye birêve bir û saziya ku dê di dawiyê de bibe xanedana Sefewî ya Îranê şikil kir.
Gotarê bixwînin Şebankaraî (nêzî 1298-1358), helbestvan û dîroknasê Kurd ji Farsê, Mecme el-Ensab fî l-Tewarîx nivîsand — yek ji kronîkên dîrokî yên herî bi nirx ên serdema dereng a Îlxanî li Farisistanê.
Gotarê bixwînin Seyîd Huseyn Ahlatî (mir 1397) pisporê Kurd ê misilman ê zanistên veşartî û kîmyagerê bi çanda Farisî, bijîşkê kesane yê Sultan Berqûq, bû û di ji nû ve geşbûna zanistên veşartî yên Îslamî di dawiya sedsala 14an de roleke navendî lîst.
Gotarê bixwînin Melê Perîşan (1356-1431) helbestvanê Kurd ê Goranî yê herî zû yê naskirî bû ku bi mîrgeha Erdelanê ve girêdayî bû û Perîşannama wî wek kevnartirîn berhema kevneşopiya edebî ya Goranî tê hesibandin.
Gotarê bixwînin Zeyned-Dîn el-Îraqî (1325-1404), zanyarê Kurd ê hedîsan ê li Qahîreyê di malbateke ji nêzî Hewlêrê ji dayik bû, mezintirîn hostayê hedîsan ê serdema xwe û mamosteyê Îbn Hecer el-Esqelanî bû.
Gotarê bixwînin Sedred-Dîn Mûsa (1305-1391) kurê Sefî ed-Dîn Erdebîlî û serokê duyem ê terîqeta tesewifî ya Sefewîye bû — terîqeta bi rehên Kurdî ya ku dê di dawiyê de xanedana Sefewî ava bike.
Gotarê bixwînin Şebankaraî (nêzî 1298-1358) helbestvan û dîroknasekî Kurd ji Farsê bû ku Mecme el-Ensab fî l-Tewarîx nivîsand, kronîkeke mezin a Farisî ya serdema Îlxanî.
Gotarê bixwînin Ebûlfida (1273-1331), erdnîgarzan û dîroknasê Kurd ê Eyûbî û walîyê Hemayê, erdnîgariya Teqwîm el-Buldan û Dîroka Kurt a Mirovahiyê nivîsandin — li Heyvê kraterek bi navê wî heye.
Gotarê bixwînin Sefî ed-Dîn Erdebîlî (nêzî 1252-1334), arifê tesewifî yê Kurd ê Erdebîlê, terîqeta Sefewîye damezrand ku neviyên wî paşê dê Împaratoriya Sefewî ava bikin û Îranê ji bo her demê biguherînin.
Gotarê bixwînin Fexred-Dîn el-Xelatî (mir 1260) zanyarekî Kurd ji Xelatê li nêzî Gola Wanê bû, yek ji kesayetiyên girîng ên hizrî yên Kurd ên sedsala 13an li Cizîra serdema navîn.
Gotarê bixwînin Emadîn kesayetiyekî pîroz ê Kurd ê Êzidî yê sedsala 13an bû ku di baweriya Êzidî de wek şîfaker — bi taybetî ji bo nexweşiyên zikê — tê rêzgirtin û kevneşopiya dewlemend a kesayetiyên pîroz ên Kurd ên Êzidî nîşan dide.
Gotarê bixwînin Şêx Obekr kesayetiyekî pîroz ê Kurd ê Êzidî yê sedsala 13an bû ku di baweriya Êzidî de tê rêzgirtin, beşek ji kevneşopiya dewlemend a kesayetiyên pîroz ên Êzidî yên ku wek stûnên manewî yên çanda Kurdî xizmet kirine.
Gotarê bixwînin Şêx Mend, kesayetiyekî pîroz ê Kurd ê Êzidî û fermandarê leşkerî yê Eyûbî yê sedsala 13an, ji ber fermandariya alaya Hekarîye ya Artêşa Eyûbî ji Selahedîn navê Mîrê Kurdan stand.
Gotarê bixwînin