Ibn el-Dehhak serokekî Kurd ê sînorê bû ku ket xizmeta Bîzansê û ji walîyê Tarsusê têk çû. Qeyda kurt veguherîna olî, dilsozî û keleya cihê nediyar dide.

Kolana Tarsusa nû bi rêwiyan, dikanan, darên xurmeyê û minareya mizgeftê di bin ezmana şîn de
Tarsus, Kanûna pêşîn 2011. Kolana nû çarçoveya herêmê dide; ne keleya Ibn el-Dehhak an bajarê sedsala dehan e. © Dosseman (Dick Osseman), 11 December 2011 · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia preview reproduced without creative changes.

Serokê el-Caferî

Prosopografiya Bîzansê Ibn el-Dehhak serokê eşîreke Kurd ê bi keleya el-Caferî ve girêdayî dide; belkî nêzî Tarsusê li sînorê Bîzans û xîlafetê. Navê peywira erebî serokatiya di nav Kurdan de dide, ne makamê neteweyî yê nû an sînorên padîşahiyê. [1]

Veguherîna olî û dilsozî

Prosopografî wî ji Îslamê veguherî Xiristiyaniya Ortodoks dide. Piştî girêdana bi Romanos I Lakapenos ve diyariyên bihagiran û fermana vegerê keleya xwe wergirt. [1] Phillips bûyerê nêzî 927 di dîroka mîsyonên Bîzansê de dide. [4] Kurteçîrok sedemên taybet ên wî nadin.

Thamal û Tarsus

Qeyda Thamal el-Dulafî bûyerê di sefera havînê ya 315 H de dide. Thamal hêzên Bîzansê têk bir û berî vegera Tarsusê Ibn el-Dehhak jî têk bir. [2] Ew hate girtin û kuştin. [1] Ev pevçûna sînorê ji gotina ku hemû malbatên mîr ên paşîn amade kir çarçoveyeke piştrasttir e; walî hê dikaribû seferan bike.

Dîrokên 927 û 928

Qeyda Thamal vegerê di Zilqede 315 H de, 28 Kanûna pêşîn 927–26 Kanûna paşîn 928, dide; têkçûn berî vegerê bû. [2] Aykan di nota xwe de 928 dide. [3] Rojeke mirinê ya çêkirî nayê derxistin. Bûyer bi dawiya 927 ve tê girêdan û dîroka paşîn 928 jî eşkere dimîne.

Çavkaniyên nû çi didin

Aykan wî mînaka danûstandina serokên Kurd bi hêzên herêmî dike; Phillips di veguherînên Bîzansê de dide. [3] [4] Herdu li prosopografiyê vedigerin; ne sê şahidên hemdem ên serbixwe ne. Bûyer guhertina kesekî dide, ne dilsoziya hemû Kurdan an neseba Hesenweyhî û Şeddadî.

Sînorên jînenîgariyê

Çavkanî jidayikbûn, dêûbav, cihgirtina malbatê an cihê arkeolojîk ê teqez ê keleyê nade. Jînenîgarî li ser bûyereke kurt e; bernameyeke siyasî ya firehtir belgeya nû dixwaze.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit, Ibn ad-Dahhak, no. 22685; biography and references to Ibn al-Athir and Ibn Khaldun.
  2. Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit, Thamal ad-Dulafi, no. 27558; campaign of 315 AH and note 6.
  3. Yavuz Aykan, On the Legal Status of Yezidis: Law, Geography and Confession-Building in Early Modern Kurdistan, 2022, pp. 673–700; p. 678, note 28.
  4. Russell J. Phillips, The Exception or the Rule? Historical Survey and Analytical Breakdown of Constantinople’s Missionary Work 398–1453, Glasgow MTh(R), 2022, p. 54, note 75.
  5. Dosseman (Dick Osseman), Tarsus 2704 Sk. in 2011 0962, photograph of 11 December 2011, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.