Destpêk
Dawud (Dawud Koswar) yek ji Heft Ten, heft hebûnên pîroz ên ola yarsanî (Ehlê Heq), ye. Hemû yarsanî wî wek Delîl, ango «rêber», nas dikin. Ligel Pîr, mamosteyê manewî, Delîl yek ji du rêberên manewî ye ku divê her yarsanî xwediyê wan be. Dawud nimûneya bingehîn a wê erka pîroz e.
Dawud herwiha yek ji endamên herî balkêş ên Heft Hebûnan e. Di kevneşopiyeke yarsanî de ew ferişteya ku danîna serê xwe li ber Adem red kir û rêvebirê cîhana dinyayî ye; kesayetiyek ku dengvedana Tawûsê Melek ê êzidiyan e. Tê bawerkirin ku ew di cîhanê de wek şehîdê olî El-Hellac û heta wek Kawa Hesinkar xuya bûye. Bi vî awayî ola yarsanî bi tevna firehtir a efsaneyên kurdî û îslamî ve girê dide.
Naverok
Dawud Kî Ye?
Dawud hebûneke pîroz a yarsanî û yek ji Heft Ten e, ku wek Delîl, rêberê manewî yê bawermendan, tê rêzgirtin. Pir caran bi ferişteya mezin Mîkaîl re yek tê dîtin û bi muzîk û roja Yekşemê ve girêdayî ye. Di hin kevneşopiyan de ew ferişteya ku serê xwe li ber Adem danenî û berpirsiyariya cîhana madeyî jê re hat dayîn e. Baweriya yarsanî dibêje ku cewherê wî di kesayetiyên wek şehîdê sûfî El-Hellac û lehengê Kawa Hesinkar de xuya bûye.
Xalên Sereke
Dawud (Dawud Koswar) yek ji Heft Ten, heft hebûnên pîroz ên Yarsanîtiyê, ye.
Ew Delîl, ango «rêber», ye; yek ji du rêberên manewî ye ku divê her yarsanî xwediyê wan be.
Pir caran bi ferişteya mezin Mîkaîl re yek tê dîtin û bi muzîk û deng ve girêdayî ye.
Di kevneşopiyekê de ew ferişteya ku danîna serê xwe li ber Adem red kir û cîhana dinyayî birêve dibe ye, ku dengvedana Tawûsê Melek e.
Tê bawerkirin ku wek şehîdê sûfî El-Hellac û wek Kawa Hesinkar xuya bûye.
Agahiyên Kurt
Nav: Dawud (Dawud Koswar, «David»; bi awayê nefermî Dawu)
Kevneşopî: Yarsanîtî (Ehlê Heq / Kakaî)
Rol: Yek ji Heft Ten; Delîl, rêberê manewî yê hemû yarsaniyan
Bi vê re cot e: Pîr (Pîr Binyamîn); her yarsanî xwediyê Pîrekî û Delîlekî ye
Bi vê re yek tê dîtin: Ferişteya mezin Mîkaîl (yekdîtin diguherin); bi muzîk û deng ve girêdayî ye
Roj: Di nav Heft Hebûnan de bi Yekşemê ve girêdayî ye
Di kevneşopiyekê de: Ferişteya ku danîna serê xwe li ber Adem red kir, rêvebirê cîhana dinyayî (bi Tawûsê Melek re wekhev)
Derketin: Tê bawerkirin ku wek şehîdê sûfî El-Hellac û wek Kawa Hesinkar xuya bûye
Girîngî: Berfirehiya efsaneyên yarsanî ya ku kesayetiyên cuda di xwe de dihewîne û li ser vegera ruh di laşên nû de ye temsîl dike
Şahidiya kevneşopiyê: Di navenda baweriya yarsanî û Kelamê Serencam de ye (ji devkî ber bi nivîskî ve)
Delîl: Rêber
Di nav Heft Ten de, Dawud erka Delîl, ango rêber, digire. Ew herî zêde bi ferişteya mezin Mîkaîl re yek tê dîtin, bi roja Yekşemê ve girêdayî ye û di kevneşopiyê de bi muzîk û aliyê pîroz ê deng ve tê girêdan. Ji bo hemû yarsaniyan ew bi tenê «Delîl» e.
Delîl nîveka cotekê ye. Divê her yarsanî xwediyê hem Pîrekî, mamosteyekî manewî, û hem Delîlekî, rêberekî, be; her yek li ser rêyê rola xwe heye. Li cihê ku Pîr Binyamîn nimûneya bingehîn a Pîr, mamosteyê hemû mamosteyan, e, Dawud nimûneya bingehîn a Delîl e. Bi hev re her du erk, mamoste û rêber, bawermend li ser rêya rastiyê birêve dibin.
Ferişteya ku Serê Xwe Danenî
Yek ji kevneşopiyên herî balkêş ên derbarê Dawud de ji civaka yarsanî ya Goran tê. Li wir tê gotin ku Dawud, wek ferişteya çîrokên kevn, danîna serê xwe li ber Adem red kir û berpirsiyariya cîhana dinyayî û madeyî jê re hat dayîn. Ev yek roleke gelek nêzî ya Tawûsê Melek, Ferişteya Tawûsê ya êzidiyan, dide wî.
Wek di êzidiyan de, ev bawerî bûye sedema ku kesên ji derve Ehlê Heq bi şeytanperestiyê tometbar bikin. Ev tomet reşkirineke derewîn e. Di têgihiştina yarsanî de, ferişteya ku serê xwe danenî ji ber dilsoziya xwe wisa kir û rêvebirê cîhanê ye; ew ne xwediyê dojehê ye û ne çavkaniya xerabiyê. Wekheviya bi Tawûsê Melek re yek ji zelaltirîn nîşanên xizmayetiya kûr a di navbera van her du olên kurdî de ye.
Dawud û El-Hellac
Kevneşopiya yarsanî dibêje ku cewherê Dawud di gelek teşeyan de di cîhanê de xuya bûye. Ya herî navdar Mensûr El-Hellac e, arifê sûfî yê mezin ku di sedsala dehem de li Bexdayê ji ber gotina «ana al-Haqq», «Ez Rastî me», hat îdamkirin. Di baweriya yarsanî de, Hellac derketineke Dawud bû. Qêrîna wî ya yekbûna bi xwedayî re bi oleke ku navê wê bixwe, Ehlê Heq, tê wateya «Gelê Rastiyê» guncaw e.
Di hin vegotinan de, heman zincîra derketinê bi kesayetiyên paşê yên wek helbestvan Şemsê Tebrîzî, hevalê Rûmî, berdewam dike. Bi vî awayî Dawud ola yarsanî bi dîroka berfirehtir a irfana sûfî ve girê dide û dengên wê yên herî wêrek wek derbirînên yek ji Heft Hebûnan dibîne.
Dawud û Kawa Hesinkar
Ji bo kevneşopiya kurdî hîn jî balkêştir baweriya wê yekê ye ku Kawa Hesinkar, lehengê ku zalim Dehaq hilweşand û agira yekem a Newrozê vêxist, teşeyê laşî yê Dawud bû. Bi vî awayî kesayetiya mezin a efsaneya neteweyî ya kurdî rasterast di dîroka pîroz a yarsanî de hatiye hunandin.
Ev yek taybetmendiyeke cuda ya efsaneyên Ehlê Heq nîşan dide: hewandina kesayetiyên curbicur. Leheng, pêxember û kesayetiyên pîroz ji seranserê cîhana olî û efsaneyî tên komkirin û wek vegerên heman hebûnên bilindtir di laşên nû de tên fêmkirin. Bi rêya Dawud, hesinkarê çîroka Newrozê û şehîdê Bexdayê dibin birayên manewî, du rûyên rêberekî xwedayî yê yekane.
Sembolîzm
Dawud rêberî û hêza pîroz a deng temsîl dike. Wek Delîl, ew hevalê ku lêgerîner li ser rêyê birêve dibe ye. Wek hebûna bi muzîkê ve girêdayî, ew nêzî dilê oleke ku perestişa wê li ser stran û tembûrê tê meşandin radiweste.
Di redkirina danîna serê xwe û rêvebiriya xwe ya cîhanê de, ew heman nakokiya Tawûsê Melek hilgirtiye: kesayetiya ku kesên ji derve bi çewtî dinirxînin, lê di hundir de tê hezkirin. Di gelek derketinên xwe de, ji Kawa heta Hellac, ew dîtina yarsanî ya rastiyeke xwedayî ya yekane derdibire ku di bin rûyên guhêrbar ên dîrokê de dîsa û dîsa xuya dibe.
Nîqaş û Têgihiştinên Çewt
Ma Ehlê Heq bi rêya Dawud şeytan dipereste? Na. Wek êzidî û Tawûsê Melek, yarsanî ji ber kevneşopiya ku Dawud danîna serê xwe li ber Adem red kir bi çewtî bi şeytanperestiyê hatine tometbarkirin. Di baweriya wan de ew rêberekî pîroz û rêvebirê cîhana dinyayî ye, ne hêzeke xerab. Ev tomet têgihiştina çewt a kesên ji derve nîşan dide, ne baweriya yarsanî.
Dawud kîjan ferişteya mezin e? Ew herî zêde bi Mîkaîl re yek tê dîtin, lê yekdîtinên ferişteyî yên Heft Ten di navbera herêm û çavkaniyan de diguherin. Navê Dawud pêxember Dawud jî tîne bîra mirov. Wek her tim, rol — li vir ya Delîl — ji yekdîtinê sabîttir e.
Mijarên Têkildar
Heft Ten: heft hebûnên pîroz, ku Dawud yek ji wan e
Pîr Binyamîn: Pîr, ku bi Dawud ê Delîl re cot e
Tawûsê Melek: Ferişteya Tawûsê ya êzidî, wekheviya nêz a Dawud
Kawa Hesinkar: lehengê kurd ku tê bawerkirin teşeyê laşî yê Dawud e
Pîr û Delîl: du rêberên manewî yên her yarsanî
El-Hellac: şehîdê sûfî ku tê bawerkirin Dawud di wî de xuya bûye
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Dawud di Yarsanîtiyê de kî ye?
Dawud (Dawud Koswar) yek ji Heft Ten, heft hebûnên pîroz ên ola yarsanî, ye. Ew Delîl, rêberê manewî yê hemû yarsaniyan, e û pir caran bi ferişteya mezin Mîkaîl re yek tê dîtin.
Delîl çi ye?
Delîl «rêber» e, yek ji du rêberên manewî ye ku divê her yarsanî xwediyê wan be, ligel Pîr, mamosteyê manewî. Dawud nimûneya bingehîn a Delîl e; Pîr Binyamîn nimûneya bingehîn a Pîr e.
Çima Dawud bi Tawûsê Melek re tê berawirdkirin?
Ji ber ku kevneşopiyeke yarsanî dibêje ku Dawud danîna serê xwe li ber Adem red kir û bû rêvebirê cîhana dinyayî, wek Tawûsê Melek di Êzidîtiyê de kir. Her du bi çewtî wek şeytan hatine tometbarkirin û her du bi rastî hebûnên pîroz ên rêzgirtî ne.
Ma Kawa Hesinkar bi rastî Dawud bû?
Di baweriya yarsanî de, erê: tê bawerkirin ku Kawa, lehengê efsaneya Newrozê, teşeyê laşî yê Dawud e. Ev yek têgihiştina yarsanî ya berfireh nîşan dide ku kesayetiyên mezin ên dîrokê ji nû ve xuyabûnên hebûnên xwedayî ne.
Dawud bi El-Hellac ve çawa girêdayî ye?
Kevneşopiya yarsanî dibêje ku şehîdê sûfî El-Hellac, ku bi gotina «Ez Rastî me» navdar e, derketineke Dawud bû. Bi vî awayî ola «Gelê Rastiyê» bi herikînên herî wêrek ên irfana sûfî ve girê dide.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Ehlê Heq (Yarsanîtî) — Alevi Ansiklopedisi