Govend: Reqsa Çemberî ya Kurdî

Destpêk

Govend reqsa mezin a civakî ya Kurdan e, govenda çemberî ya destgirtî ku dilê bi kêfxweşî yê her şahiya Kurdî ye. Ew bi navê helparke û gelek navên din li seranserê welatên Kurdî jî tê nasîn. Mêr û jin bi hev re wê digerin, mil bi mil di çemberekê an rêzeke dirêj de girêdayî ne û bi rîtma pêşvebir a def û zurnayê wek yekekê dilivin. Li her cihê ku Kurd ji bo şahiyê dicivin, li dawetan, li Newrozê, cejnan û rojên neteweyî, govend çêdibe û tevahiya civakê dixe nav çembera xwe.

Govend ji reqsekê pir zêdetir e; ew wêneya zindî ya civak û nasnameya Kurdî ye. Bi girêdana destan, livîna wek laşekî yekane û kişandina hemû amadebûyiyan, ciwan û pîr, nav xwe, ew yekîtî û piştgiriya gelê Kurd bi cih tîne. Govendvanek li serê rêzê ku destmalekê wek ala dihejîne rêberiya wê dike; govend ji hêdî û bi heybet ber bi lezgîn û coşdar ve pêş dikeve û kêfxweşî, serbilindî û berxwedana gelekî tîne ziman. Di demên tepeserkirinê de govend heta bûye kiryareke bêdeng a berxwedanê, ragihandina nasnameya Kurdî bi kiryara hêsan û bi hêz a govendgerîna bi hev re.

Govend kevneşopiyeke zindî û hezkirî ye ku li seranserê welatên Kurdî û diasporayê tê gerandin; ew yek ji adetên Kurdî yên herî hêja û herî taybet e. Nasîna wê têgihiştina tiştekî bingehîn ê ruhê Kurdî ye: nirxa kûr a civak û bihevretiyê, girêdana destan di nav nifşan de û girêdana bi kêfxweşî û neşikestbar a gelekî ku wek yekekê govendê digere. Ew govenda ku di wê de civaka Kurdî bi awayê herî temam zindî dibe ye.

Naverok

Govenda Yekîtî û Berxwedanê

Sembolîzm û Wate

Govend û Kurd

Nîqaş û Têgihiştinên Şaş

Mijarên Têkildar

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Çavkanî û Xwendina Zêdetir

Govend Çi Ye?

Govend, ku helparke an helperke û li hin herêman bi navên wek dîlan jî tê gotin, govenda kevneşopî ya civakî û destgirtî ya Kurdan e. Ew reqseke komî ye ku di wê de govendvan, mêr û jin bi hev re, dest an milên xwe girê didin û di çember, nîvçember an rêzekê de wek yekekê dilivin, bi gavên hevaheng li gor rîtma muzîka kevneşopî. Rêberek li serê rêzê, serçopî, rêberiya govendê dike û gelek caran destmal an şalekê dihejîne. Govend li dawetan, li Newrozê û her cure şahiya û civînê tê gerandin. Ew govenda navendî ya civakî ya çanda Kurdî ye, derbirîna kêfxweşî, yekîtî û nasnameya hevpar; yek ji kevneşopiyên Kurdî yên herî hezkirî û taybet ku li seranserê welatên Kurdî û her cihê ku Kurd dicivin tê gerandin.

Çember û Rêz

Şiklê bingehîn ê govendê girêdana govendvanan, dest bi dest an mil bi mil, di laşekî yekane yê dilive de ye: çember, nîvçember an rêzeke dirêj a qewisî. Govendvan mil bi mil radiwestin, bi destan, bi tiliyên biçûk ên di hev de girêdayî, an bi milên li ser piştê hevdu girêdayî bi hev re ne. Ew bi gavên hevaheng bi hev re dilivin; hemû heman rîtm û heman qaliban dişopînin, da ku gelek di govendê de bibin yek.

Ev şikl, çember an rêza girêdayî, dilê wate û bedewiya govendê ye. Bi girêdana destan û livîna wek yekekê, govendvan wêneyekî bi hêz ê yekîtî û civakê bi cih tînin: tu kes bi tenê govendê nagere, lê her yek bi yên li her du aliyên xwe re girêdayî ye, û tevahiya rêzê bi hev re wek laşekî zindî yê yekane dilive. Çember dikare vekirî an girtî be, carinan xelekeke temam, carinan rêzeke dirêj ku sergovendvan rêberiya wê dike. Dema kesên din tevlî dibin rêz mezin dibe û tevahiya civînê dixe nav xwe. Kiryara hêsan û bi hêz a girêdana destan û gavavêtina bi hev re, ku di govendê de dubare dibe û diguhere, tiştê ku govendê ne tenê dike performans, lê serpêhatiyeke civakî ye; hemû tevlîbûyî di rîtm û livînê de bi hev re dibin yek. Çembera govendê çembera civakê bi xwe ye, dest bi dest girêdayî.

Xalên Sereke

Govend, ku helparke jî tê gotin, govenda civakî ya destgirtî ya Kurdî ye.
Govendvan di çember, nîvçember an rêzekê de dest an milên xwe girê didin û wek yekekê dilivin.
Govendvanê serê rêzê, serçopî, rêberiya rêzê dike û destmalekê dihejîne.
Ew bi def û zurnayê tê gerandin û ji hêdî ber bi lezgîn ve pêş dikeve.
Ew bi hevgerîna mêr û jinan navdar e; mêr û jin bi hev re govendê digerin.
Ew dilê dawet, Newroz û şahiyên Kurdî ye.

Agahiyên Kurt

Nav: Govend (herwiha helparke, helperke, dîlan)
Cure: Govenda civakî ya destgirtî ya çemberî an rêzî
Şikl: Çember, nîvçember an rêz, mil bi mil
Girêdan: Dest, tiliyên biçûk ên di hev de an milên girêdayî
Rêber: Serçopî, li serê rêzê
Nîşana rêber: Destmal an şalek ku tê hejandin
Muzîk: Def û zurna
Taybetmendî: Mêr û jin bi hev re; ji hêdî ber bi lezgîn ve pêş dikeve
Bûyer: Dawet, Newroz, cejn, rojên neteweyî
Wate: Yekîtî, kêfxweşî, civak û nasnameya Kurdî

Serçopî û Destmal

Kesayeteke navendî û taybet a govendê rêberê wê, serçopî, ye ku li serê rêzê radiweste û rêberiya tevahiya komê dike. Serçopî bi gelemperî govendvanê herî jêhatî ye; ew lezê diyar dike û yên din bi gav û guhertinên wan bi rê ve dibe, gelek caran livînên nû ji xwe derdixe ku rêz li pey diçe. Wek serê rêzê, serçopî kesê ku govendê bi rê ve dibe ye, guhertinên wê radigihîne û enerjiya wê hildigire.

Nîşana serçopî destmal an şala di destê rast ê bilindkirî de ye, ku li jor rêzê tê hejandin û gerandin. Ev destmal hem armanceke kiryarî hem jî sembolîk heye. Di kiryarê de hejandina wê guhertinên govendê nîşan dide, derbasbûna ber bi gaveke nû an lezeke nû ve, ku rêz paşê li pey diçe. Bi sembolîk destmala hejandî wek ala an nîşaneke bilindkirî li serê govendê ye, nîşaneke ronî û coşdar ku îlhamê dide govendvanan û wan dike yek. Dîmena serçopî li serê rêzê ku destmalê digerîne dema kom li pey wî dilive, yek ji dîmenên herî taybet û hezkirî yên govendê ye. Bi rêya serçopî û destmalê govend araste, enerjî û navenda civandina xwe digire; rêber tevahiya rêzê di livîna bi kêfxweşî ya govendê de pêşve dibe.

Muzîka Govendê

Govend bi muzîka bi hêz û coşdar a amûrên kevneşopî yên Kurdî tê gerandin, berî her tiştî def û zurna. Zurna, amûreke bayî ya bi dengê bilind û qamîşa cot, melodiyê hildigire. Dengê wê yê tûj û xemilandî ji bo ku li hewaya vekirî ya meydaneke gund an civîneke dawetê were bihîstin hatiye çêkirin, li ser komê bilind dibe. Def û amûra mezin a lêdanê, dahol, rîtma pêşvebir peyda dikin, lêdana bi hêz a ku govendvanan dide livandin û gavên wan bi hev re girê dide.

Bi hev re ev muzîk enerjî û şikl dide govendê. Demeke govendgerînê bi gelemperî di rêzek ji lezan re pêş dikeve: bi qalibên gavavêtina hêdîtir û bi heybet dest pê dike û hêdî hêdî bi rîtmên lezgîntir û pêşvebirtir lez dibe, heta ku govend digihîje lûtkeyeke coşdar a lez û enerjiyê. Muzîk û govend ji hev nayên veqetandin; rîtma def û daholê gav bi rê ve dibe û melodiya zurnayê hestê hildigire, her du amûr bi tenê ji bo domandina govendgerîna bi saetan têr in. Ev cota zurna û amûra lêdanê dengê klasîk ê şahiyên Kurdî ye, muzîka ku dawet û cejnê tijî dike û gazî gel dike ku govendê bigerin. Amûrên din û strana dengbêjan û yên din jî bi reqs û şahiyên Kurdî re ne, lê zurna û amûra lêdanê dilê muzîka govendê ne.

Govenda Mêr û Jinan

Yek ji taybetmendiyên herî balkêş ên govendê ew e ku mêr û jin bi hev re, dest bi dest di heman rêzê de, wê digerin. Ev taybetmendiya hevgerîna mêr û jinan nîşaneke taybet a reqsa Kurdî ye ku wê ji adetên hin gelên cîran cuda dike. Ew tiştek ji cihê jinan di civaka Kurdî de û xwezaya civakî ya govendê vedide; di wê de tevahiya civakê, mêr û jin, ciwan û pîr, bi hev re dicive.

Di govenda hevpar de kevneşopî cudahiyên taybet ên di navbera livînên mêr û jinan de nas kiriye. Govendgerîna jinan gelek caran bi livînên nazik û nerm ên mil û stû û gavavêtina bi nazikî tê nîşankirin. Govendgerîna mêran ber bi livînên lezgîntir, lebatîtir û bi hêztir ên piyan û bazdanan ve diçe. Lê ev bi hev re di heman rêzê de tên gerandin; tevahiya komê dest bi dest girêdayî ye û bi heman rîtmê dilive. Govenda mêr û jinan a ku di wê de her du li kêleka hev wek wekhev di çemberê de digerin derbirîneke bedew a ruhê civakî yê şahiyên Kurdî ye, ruhê ku hemûyan dihewîne. Ew taybetmendiyeke taybet û hêja ya çanda Kurdî ye ku di wê de tevlîbûna tevahiya civakê nav govendê hemûyan bi wekhevî dixe nav çembera xwe.

Cihêrengiya Herêmî

Govend ne reqseke yekane ya sabît e, lê malbateke mezin a reqsan e ku li seranserê welatên Kurdî bêhejmar guhertoyên herêmî û yên cihên taybet dihewîne. Tevî ku şiklê bingehîn, rêza girêdayî ya li gor rîtmê dilive, li her derê hevpar e, gav, rîtm û şêwazên taybet ji herêmekê ji ya din re, ji eşîrekê ji ya din re û ji govendeke binav ji ya din re pir diguherin. Ji ber vê yekê govend cihêrengiyeke dewlemend a şiklan dihewîne.

Di nav gelek govend û guhertoyên binav de şiklên bi navên wek Dîlan, Çapî, Soranî, Sêpê, Geryan, Delîlo û Şerîn, digel gelekên din, hene. Her yek gav û rîtma xwe ya taybet heye û gelek caran bi herêm an stranên taybet ve girêdayî ye. Hin hêsan in û hemû dikarin bi hêsanî bigerin; hin tevlihevtir û pêdivî bi jêhatîbûna zêdetir hene. Hin hêdî û bi heybet in, yên din lezgîn û bi enerjî. Her herêm û civak repertuwara xwe û nîşana xwe ya taybet di govendê de heye; ji ber vê yekê govenda deverekê ji ya devereke din cuda ye, û govendvanekî zana dikare ji gavan herêm û kevneşopiya ku jê tên bixwîne. Ev cihêrengiya dewlemend, gelek şikl û navên govendê li seranserê welatên Kurdî, beşek ji dewlemendiya kevneşopiyê ye. Govenda mezin a civakî ya Kurdan di bêhejmar şiklên herêmî de kulîlkan vedike; her yek mîrata taybet a cihê xwe diparêze, digel parvekirina ruhê hevpar ê govendê.

Govenda Yekîtî û Berxwedanê

Ji rola xwe ya şahiyê wêdetir, govend wateyeke kûrtir wek derbirîna yekîtî û nasnameya Kurdî, û carinan wek kiryara berxwedana çandî, hildigire. Bi girêdana destan û govendgerîna wek yekekê, Kurd piştgiriya xwe û nasnameya xwe ya hevpar wek gel bi cih tînin. Govend bûye semboleke bi hêz a serbilindiya çandî ya Kurdî ku di şahî û civînên neteweyî de wek ragihandina kîbûna Kurdan tê gerandin.

Di demên ku nasname û çanda Kurdî hatine tepeserkirin de, kiryara hêsan a civandina ji bo govendgerînê taybetmendiya berxwedana bêdeng girtiye, ragihandina nasnameya Kurdî li hember zexta jêbirina wê. Rejîmên navendger carinan bi guman li reqsên komî yên Kurdî nêrîne, tam ji ber hêza wan a derbirîn û bi hêzkirina piştgiriya Kurdî. Govendgerîn beşek ji çîroka firehtir a ragihandin û zindîkirina ji nû ve ya çanda Kurdî bûye. Di demên azadiya zêdetir de govend wek şahiya mîrat û nasnameyê geş bûye; li Newrozê û civînên neteweyî wek piştrastkirineke bi kêfxweşî ya gelbûna Kurdî tê gerandin. Di vê de govend ji şahiyê pir zêdetir e: ew wêneya zindî ya yekîtiya Kurdî ye, govendek ku di wê de gelek destên xwe girê dide û bi livîn û muzîkê nasname û girêdana xwe li seranserê hemû sînorên ku welatên Kurdî dabeş dikin piştrast dike. Govendgerîn bi awayekî ragihandin û şahiya wê yekê ye ku kes beşek ji gelê Kurd e.

Sembolîzm û Wate

Berî her tiştî govend nirxa civakê û yekîtiya gel nîşan dide. Di şiklê xwe de, çember an rêza girêdayî ya ku di wê de her govendvan bi yên li her du aliyên xwe re girêdayî ye û hemû wek yekekê dilivin, ew wêneyeke zindî ya piştgirî û bihevretiyê ye; gelek di govendê de dibin yek. Tu kes govendê bi tenê nagere; ew bi xwezaya xwe civakî ye, tevahiya civînê dixe nav xwe û hemûyan bi livîn û kêfxweşiya hevpar bi hev re girê dide. Di vê de ew nirxa kûr a Kurdî ya civakê û girêdana gelekî dest bi dest girêdayî tîne ziman.

Govend kêfxweşî, berxwedan û nasnameya gelê Kurd jî nîşan dide. Ew di demên mezin ên kêfxweşiya civakî de tê gerandin, dawet, cejn û sala nû; bextewarî û zindîbûna civakê tîne ziman, û enerjî û serbilindiya wê ruhê berxwedêr ê gelekî vedidin. Wek sembola nasnameya Kurdî û carinan kiryara berxwedana çandî, ew ragihandin û şahiya gelbûna Kurdî li seranserê sînorên ku welatên Kurdî dabeş dikin nîşan dide. Bi girêdana nifşan û hemû endamên civakê di çembereke yekane de, ew berdewamîya çanda Kurdî û dihewandina wê ya hemû endamên civakê nîşan dide; ciwan û pîr, mêr û jin hemû di govendê de dibin yek. Govend ji ber vê yekê yek ji kevneşopiyên Kurdî yên herî watedar e; reqsek ku di wê de civak zindî dibe û gel bi destên girêdayî û piyên dilivin yekîtiya xwe, kêfxweşiya xwe û nasnameya xwe ya berdewam piştrast dike.

Govend û Kurd

Govend yek ji kevneşopiyên herî bi taybetî û bi kesayetiya Kurdî ye, govenda mezin a civakî ku li seranserê welatên Kurdî, li Bakur, Başûr, Rojhilat û Rojava, û her cihê ku Kurd li diasporayê niştecih bûne tê gerandin. Tevî ku reqsên çemberî yên destgirtî di nav gelên din ên herêma firehtir de hene, govenda Kurdî bi şiklên xwe yên taybet, hevgerîna mêr û jinan, serçopî û destmalê û cihê xwe yê navendî di jiyana Kurdî de, beşeke bi rehên kûr û hêja ya mîrata çandî ya gelê Kurd e.

Ji bo Kurdan govend di tevna jiyana civakî de hatiye tevnandin, reqsa ku bi her şahî û civînê re ye û civakê di kêfxweşiyê de dike yek. Ew nîşan û derbirîneke bi hêz a nasnameya Kurdî ye, bi serbilindî di şahiyên neteweyî de tê gerandin û li seranserê welatên Kurdî yên dabeşbûyî û diasporayê wek girêdaneke yekker kar dike; kevneşopiyeke hevpar ku Kurdan li her derê bi mîrateke hevpar re girê dide. Bi girêdana destan di nav nifşan û li seranserê sînorên de, govend yekîtî û berdewamîya gelê Kurd û çanda wî nîşan dide. Ew yek ji kevneşopiyên zindî yên herî hezkirî, bi kêfxweşî û watedar ên Kurdan e; govenda ku di wê de carek û careke din civaka Kurdî dicive û girêdana xwe piştrast dike. Dîtina Kurdan di govendgerînê de dîtina gelekî yekbûyî ye, dest bi dest, di kêfxweşî û serbilindiyê de.

Nîqaş û Têgihiştinên Şaş

Gelo govend û helparke reqsên cuda ne? Peyvên govend, helparke an helperke, dîlan û yên din bi piranî navên cuda ne ku li herêm û zaravayên cuda ji bo heman kevneşopiya fireh a govenda civakî ya destgirtî ya Kurdî tên bikaranîn, ne ji bo reqsên bi tevahî cuda. Govend û dîlan li hin herêman peyvên berbelav in, helparke an helperke li yên din. Di nav vê kevneşopiya hevpar de bi rastî gelek govendên binav ên cuda û guhertoyên herêmî bi gavên xwe yên taybet hene. Ji ber vê yekê, tevî ku bêhejmar reqsên taybet hene, navên giştî yên cuda bi piranî heman kevneşopiya giştî ya reqsa komî ya Kurdî nîşan didin. Bi rastgoî divê ew wek navên herêmî yên kevneşopiya hevpar bên pêşkêşkirin, ne wek reqsên bi tevahî ji hev cuda.

Gelo reqsa Kurdî heman reqsên gelên cîran e? Reqsên çemberî yên destgirtî yên Kurdî ji malbateke fireh a van reqsan re ne ku li herêma firehtir, ji Balkanan di Anatolya û Kafkasyayê re heta herêma Şamê, tên dîtin. Hevşibiyên rastîn ên şiklê hene. Di heman demê de govenda Kurdî kesayetî, repertuwar û şêwazên xwe yên taybet hene, û hevgerîna wê ya balkêş a mêr û jinan wê ji adetên reqsê yên hin gelên cîran cuda dike. Bi rastgoî divê hem xizmayetiya reqsa Kurdî bi malbata firehtir a herêmî ya reqsên çemberî re hem jî şikl û kesayetiya wê ya bi rastî taybet a Kurdî bên nasîn. Malbata hevpar a reqsên çemberî reseniya kevneşopiya Kurdî kêm nake; ew di nav wê cîhana firehtir de mîrata xwe ya dewlemend û taybet heye.

Gelo govend tenê ji bo şahiyan e? Berî her tiştî govend reqsa şahî û kêfxweşiyê ye ku li dawet, cejn, sala nû û civînên bi kêfxweşî tê gerandin; ev cihê wê yê sereke û herî taybet e. Lê wek me dît, ew wateyên kûrtir ên yekîtî, nasname û carinan berxwedanê jî hildigire, û di civînên neteweyî û siyasî de wek ragihandina nasnameya Kurdî tê gerandin. Kevneşopiya firehtir a reqsa Kurdî, li gor têgihiştina kevneşopiyê, tevahiya serpêhatî û hestên gel tîne ziman; ne tenê kêfxweşî, lê carinan xem û têkoşîn jî. Ji ber vê yekê, tevî ku govend herî zêde bi şahiyê re girêdayî ye, herî baş e ew wek kevneşopiyeke ku jiyana civakî û nasnameya gelê Kurd bi tevahî tîne ziman û nîşan dide were têgihiştin. Şahiya bi kêfxweşî aliyê wê yê navendî ye, lê ne yê yekane.

Newroz: sala nû ya Kurdî ku govend li dora agir tê gerandin
Dengbêj: kevneşopiya Kurdî ya bîranîna bi stranê û muzîkê
Tembûr û def: amûrên pîroz û kevneşopî yên Kurdî
Cejna Pîr Şalyar: merasîmeke kevn a Kurdî bi govenda pîroz
Bûka Baranê: rêûresma Kurdî ya Bûka Baranê
Deq: deqên kevneşopî yên jinên Kurd
Kawayê Hesinkar: lehengê Newrozê, roja mezin a govendê
Folklora Kurdî: cîhana firehtir a adet û kevneşopiyên Kurdî

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Govend çi ye?

Govend, ku helparke an helperke jî tê gotin, govenda kevneşopî ya civakî û destgirtî ya Kurdan e. Ew reqseke komî ye ku di wê de mêr û jin bi hev re dest an milên xwe girê didin û di çember, nîvçember an rêzekê de wek yekekê dilivin, bi gavên hevaheng li gor rîtma def û zurnayê. Rêberek li serê rêzê, serçopî, rêberiya govendê dike û destmalekê dihejîne. Govend li dawetan, Newrozê û hemû şahiyan tê gerandin; ew govenda navendî ya civakî ya çanda Kurdî û sembola yekîtî û nasnameyê ye.

Cudahî di navbera govend û helparke de çi ye?

Peyvên govend, helparke an helperke, dîlan û yên din bi piranî navên cuda ne ku li herêm û zaravayên cuda ji bo heman kevneşopiya fireh a govenda civakî ya destgirtî ya Kurdî tên bikaranîn. Govend û dîlan li hin herêman berbelav in, helparke li yên din. Di nav vê kevneşopiya hevpar de gelek govendên binav ên cuda û guhertoyên herêmî bi gavên xwe hene. Ji ber vê yekê navên giştî yên cuda bi piranî heman kevneşopiya giştî nîşan didin, ne reqsên bi tevahî ji hev cuda.

Serçopî kî ye?

Serçopî rêberê govendê ye ku li serê rêzê radiweste û rêberiya tevahiya komê dike. Bi gelemperî ew govendvanê herî jêhatî ye; lezê diyar dike, yên din bi gav û guhertinên wan bi rê ve dibe û gelek caran livînên nû ji xwe derdixe ku rêz li pey diçe. Nîşana serçopî destmal an şala di destê bilindkirî de ye ku li jor rêzê tê hejandin; ew guhertinên govendê nîşan dide û wek ala coşdar a li serê wê kar dike.

Kîjan muzîk bi govendê re ye?

Govend berî her tiştî bi def û zurnayê tê gerandin. Zurna, amûreke bayî ya bi dengê bilind û qamîşa cot, melodiyê hildigire; dengê wê yê tûj û xemilandî li ser civînê bilind dibe. Def û amûra mezin a lêdanê, dahol, rîtma pêşvebir peyda dikin ku govendvanan dide livandin. Demeke govendgerînê bi gelemperî ji qalibên hêdîtir û bi heybet di rîtmên lezgîntir û pêşvebirtir re ber bi lûtkeyeke coşdar ve pêş dikeve. Ev cota zurna û amûra lêdanê dengê klasîk ê şahiyên Kurdî ye.

Gelo mêr û jin bi hev re govendê digerin?

Erê; yek ji taybetmendiyên balkêş ên govendê ew e ku mêr û jin bi hev re, dest bi dest di heman rêzê de, wê digerin. Ev taybetmendiya hevgerîna mêr û jinan nîşaneke taybet a reqsa Kurdî ye ku wê ji adetên hin gelên cîran cuda dike. Kevneşopî cudahiyên taybet nas dike: livînên nerm ên mil û stû yên jinan, livînên lezgîntir û lebatî yên piyan ên mêran. Lê ev bi hev re di heman rêzê de tên gerandin û tevahiya civakê di çemberê de bi hev re girêdayî ye.

Çima govend ji bo Kurdan girîng e?

Govend yek ji kevneşopiyên herî bi taybetî Kurdî ye û di tevna jiyana civakî de hatiye tevnandin, bi her şahiyê re ye. Ji kêfxweşiya xwe wêdetir, ew yekîtî û nasnameya Kurdî nîşan dide: bi girêdana destan û govendgerîna wek yekekê, Kurd piştgiriya xwe wek gel bi cih tînin. Govend bûye semboleke bi hêz a serbilindiya Kurdî û carinan kiryara berxwedana çandî. Li seranserê welatên Kurdî yên dabeşbûyî û diasporayê ew wek girêdaneke yekker kar dike ku Kurdan li her derê bi mîrateke hevpar re girê dide.