Bûka Baranê: Bûka Kurdî ya Baranê

Destpêk

Bûka Baranê yek ji kevneşopiyên gelêrî yên herî dilkiş û herî kevn ên Kurdan e: rêûresmeke gazîkirina baranê ku di demên ziwabûnê de tê kirin. Di wê de zarok bûkikeke xemilandî, Bûka Baranê, di gerê de di kolan û kuçeyên gund an bajêr re dibin, stran dibêjin û lava dikin ku baran bê. Ew adeteke pir kevn û bedew e ku rehên wê di têkiliya kûr a Kurdan bi xweza û axê re û baweriya kevn a hêza rêûresmê ji bo gazîkirina barana jiyandanê de ne.

Li gor têgihiştina lêkolîneran, rêûresm vedigere rabirdûya berî Îslamê ya gelê Kurd, demekê ku baran û av pîroz dihatin dîtin û hêza jinane wek çavkaniya zayîndarî û jiyanê dihate hêjakirin. Di wêneya bûka ku gazî baranê dike de hin kes bîranîna rêza kevn a ji bo xwedawendeke avê dibînin. Eslê wê yê herî kûr çi be jî, Bûka Baranê derbirîneke zindî ya girêdana Kurdan bi cîhana xwezayî re ye. Navê wê bedew e, ji ber ku peyvên Kurdî bûka baranê ne tenê bûka ku baranê tîne, lê keskesorê ku li pey baranê tê jî nîşan didin.

Bûka Baranê adeteke bi taybetî Kurdî ye ku li seranserê welatên Kurdî tê kirin. Di salên dawî de di nav ziwabûnên ku avhewaya guherbar aniye de wê wateyeke nû girtiye û di gelek civakan de hem wek kevneşopiyeke hêja hem jî wek bersiva zehmetiyên jîngehî ji nû ve hatiye zindîkirin. Nasîna wê rûbirûbûna bi yek ji rêûresmên gelêrî yên herî bedew ên Kurdan re ye; adeteke ku di wê de zarok, stran, xêrdan û hêviya baranê di merasîmeke pir kevn û hîn têkildar de dicivin. Ew têla zindî ye ku Kurdên îro bi rêza kevn a ji bo avên jiyandanê re girê dide.

Naverok

Rehên Kevn û Xwedawenda Avê

Tevna Adetên Baranê

Sembolîzm û Wate

Bûka Baranê û Kurd

Nîqaş û Têgihiştinên Şaş

Mijarên Têkildar

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Çavkanî û Xwendina Zêdetir

Bûka Baranê Çi Ye?

Bûka Baranê, ku Bûkê Baranê an Bûka Baranê jî tê nivîsandin û bi Kurdî bûka baranê nîşan dide, rêûresmeke kevn a Kurdî ya gazîkirina baranê ye ku di demên ziwabûnê de ji bo lavakirina baranê tê kirin. Di merasîmê de zarok bûkik an peykerekî bi navê Bûka Baranê di gerê de di kolanan re dibin. Ew gelek caran ji çarçoveyeke darîn ku cilên kevneşopî yên jinên Kurd lê hatine kirin tê çêkirin; zarok vegera straneke kevneşopî dibêjin ku gazî baranê dike. Dema ger derbas dibe, niştecih ji ban û berderiyên xwe avê li Bûka Baranê dipijiqînin, bi sembolîk gazî baranê dikin; wek beşek ji rêûresmê xwarin ji xizan û hewcedaran re tê dayîn. Adet, ku lêkolîneran tomar kirine û vedigere demên berî Îslamê, di têkiliya kûr a gelê Kurd bi xwezayê re reh girtiye. Ew hîn kevneşopiyeke zindî ye ku di salên dawî de li gelek civakên Kurdî, bi taybetî di demên ziwabûnê de, ji nû ve hatiye zindîkirin.

Bûka Baranê

Di dilê rêûresmê de kesayetiya Bûka Baranê bi xwe ye, bûkik an peykerê ku navê xwe dide adetê. Di kevneşopiyê de Bûka Baranê ji çarçoveyeke hêsan tê çêkirin, gelek caran darîn û bi şiklê xaçê. Paşê cilên kevneşopî yên jineke Kurd an bûkekê lê tên kirin, da ku peyker şiklê bûkeke biçûk bigire. Ev kesayet, ku bilind di kolanan re tê birin, navenda tevahiya merasîmê ye, bûka sembolîk a ku gera wê gazî baranê dike.

Wêneya bûkê di wateya rêûresmê de navendî ye. Bûka Baranê ne tenê bûkikek e, lê kesayeteke sembolîk e; li gor têgihiştina lêkolîneran ew bingehê jinane yê zayîndarî û jiyanê nîşan dide, navbeynkara di navbera civakê û avên jiyandanê yên asîmanê de. Bi cilkirina peykerê wek bûk û birina wê di gund re, rêûresm celebek ji zewaca sembolîk an gazîkirinê bi cih tîne; gazî hêzên zayîndarî û baranê dike da ku bereketê bidin axa hişk. Nav bi xwe, Bûka Baranê, vê sembolîzma bedew digire: bûka ku baranê tîne, wek bûk jiyana nû tîne. Kesayetiya Bûka Baranê, di çêkirina xwe de hêsan lê di wateya xwe de dewlemend, wêneya berdewam a di dilê vê adeta kevn û bedew a Kurdî de ye.

Xalên Sereke

Bûka Baranê rêûresmeke kevn a Kurdî ya gazîkirina baranê ye.
Ew di demên ziwabûnê de ji bo lavakirina baranê tê kirin.
Zarok bûkikeke ku wek bûk hatiye cilkirin di gerê de di kolanan re dibin.
Niştecih avê li Bûka Baranê dipijiqînin û xwarin didin hewcedaran.
Ew di rêza Kurdan ji bo xwezayê de rehên kûr ên berî Îslamê heye.
Navê Kurdî herwiha keskesorê ku li pey baranê tê nîşan dide.

Agahiyên Kurt

Nav: Bûka Baranê
Wateya din: Keskesor, bi Kurdî
Cure: Rêûresma gazîkirina baranê
Dema kirinê: Di demên ziwabûnê de
Peyker: Bûkikeke ku wek bûkeke Kurd hatiye cilkirin
Kesên ku dibin: Zarok, di gerê de di kolanan re
Rola civakê: Niştecih avê dipijiqînin û xêrê didin xizanan
Reh: Rêza Kurdî ya berî Îslamê ji bo xwezayê
Kesên ku tomar kirine: Lêkolîner, di nav wan de Thomas Bois (1966)
Îro: Di nav ziwabûn û fikarên avhewayê de ji nû ve zindî bûye

Rêûresma Gerê

Kiryara navendî ya Bûka Baranê gera wê di gund an bajêr re ye. Di kevneşopiyê de merasîm gelek caran di demên dereng ên piştî nîvro de, piştî dema nimêja asrê, dest pê dike; zarok dicivin û yek ji wan ji bo birina Bûka Baranê tê bijartin. Paşê zarok di kolan û kuçeyên taxê re di gerê de diçin, bûkê bilind hildigirin û vegera kevneşopî ya stranê dibêjin ku lava baranê dike.

Stran lavayeke kevneşopî ya rîtmdar e; ew gazî Xwedê dike ku ji bo xizan û hewcedaran baranê bişîne. Gotinên wê dema ger derbas dibe di kolanan de deng vedidin. Dema zarok bi Bûka Baranê ji malekê ber bi maleke din ve diçin, niştecih rola xwe dilîzin: ji ban û berderiyên xwe avê li Bûka Baranê dipijiqînin. Ev kiryar bi sembolîk gazî barana dilxwazî dike û wê teqlîd dike, li gor mentiqa kevn a rêûresmên hevşibiyê wê gazî axê dike. Li hin herêman bûkik bo kaniyekê an çemekî biçûk tê birin û wek lavayeke baranê li wir tê hiştin; merasîm bi nimêj û lavakirina komî bi dawî dibe. Bi rêya gerê, stranê û pijiqandina avê, tevahiya civakê dikeve nav rêûresmê: zarok bûkê dibin, malbat bi av û nimêjê bersiv didin, hemû di hêviya hevpar a barana ku dê jiyanê bide axa tî de bi hev re girêdayî ne.

Xêrdan û Civak

Hêmaneke bingehîn û bedew a Bûka Baranê dayîna xêrê ji xizan û hewcedaran re ye, ku tam di dilê rêûresmê de hatiye tevnandin. Dema Bûka Baranê derbas dibe û civak dicive, xwarin û pêdiviyên din tên berhevkirin û dayîn kesên hewcedar. Tê bawerkirin ku ev kiryara comerdîya civakî beşeke ji hev neveqetîner a hêza rêûresmê ye; ew wê baweriyê vedide ku dayîna xêrê gazî bereketa xwedayî dike û alîkariya gazîkirina baranê dike.

Ev girêdana lavaya baranê bi xêrdanê re dîtineke kûr a exlaqî û ruhî ya di dilê adetê de tîne ziman. Stran bi xwe ne ji bo dewlemendan, lê ji bo xizan û hewcedaran lava baranê dike; rêûresm vê lênêrînê bi berhevkirin û dayîna xwarinê ji yên bêpar re bi cih tîne. Li gor têgihiştina kevneşopiyê, comerdîya civakê û lênêrîna wê ya endamên xwe yên ku herî zêde dikarin zirarê bibînin ji gazîkirina baranê ne cuda ne, lê ji bo wê bingehîn in: qenciya gel gazî bereketa asîmanê dike, û barana jiyandanê bersivê dide civakeke ku lênêrîna yên xwe dike. Di vê de Bûka Baranê ne tenê rêûresmeke baranê ye, lê derbirîna piştgiriya civakî û dilovaniyê ye. Ew merasîmek e ku hêviya baranê û lênêrîna xizanan bi hev re girêdayî ne, û tevahiya civakê dikeve kiryareke comerdî û dilxwaziya hevpar. Ev yek ji taybetmendiyên herî bandorker ên vê adeta kevn e.

Rehên Kevn û Xwedawenda Avê

Lêkolîner Bûka Baranê wek rêûresmeke pir kevn dibînin ku vedigere rabirdûya berî Îslamê ya gelê Kurd, demeke berî hatina olên yekxwedaperest ku baran û av pîroz dihatin dîtin û mirov bi rêûresman nêzî wan dibûn. Lêkolînerên kevneşopiya Kurdî ev adet tomar kirine; bi awayekî berbelav ew wek zindîmayîna baweriya kevn a Kurdan ya xwezayê tê têgihiştin, bermayiyeke zindî ya rabirdûya kûr ku di kiryara gelêrî de hatiye parastin.

Hin lêkolîner di kesayetiya Bûka Baranê de bîranîna rêza kevn a ji bo xwedawendeke avê û zayîndariyê dibînin. Di vê xwendinê de bûka ku gazî baranê dike baweriyeke kevntir a hêzeke xwedayî ya jinane ya li ser avê û zayîndariya erdê vedide; jin navbeynkara jiyanê û dayînera baranan nîşan dide. Ew dengvedana celebek ji xwedawenda avê û zayîndariyê ye ku li seranserê cîhana kevn a îranî û cîhana firehtir dihate hêjakirin, wek Anahîtaya mezin, xatûna avê. Girêdana kûr a rêûresmê bi hêza jinane, zayîndarî û avên jiyandanê re van rehên kevn nîşan dide. Tevî ku eslên tam mijara şiroveya lêkolîneran in, lihevkirineke fireh heye ku Bûka Baranê tebeqeyeke bi rastî kevn a baweriya Kurdî diparêze; rêzek ji bo avên pîroz û hêza jinane ya zayîndariyê ku ji şiklên niha yên adetê pir kevntir e. Ev yek Bûka Baranê dike girêdaneke zindî bi cîhana ruhî ya kevn a Kurdan re.

Tevna Adetên Baranê

Bûka Baranê ya herî nas ji tevna firehtir a adetên Kurdî yên gazîkirina baranê ye, beşek ji koma dewlemend a kiryarên kevneşopî yên ku civakên Kurdî di demên ziwabûnê de bi wan li gazîkirina baranê digeriyan. Lêkolînên li ser adetên Kurdî li seranserê welatên Kurdî gelek ji van rêûresmên baranê tomar dikin. Ew fikara kûr a gelekî çandinvan û sewaldar ji bo pirsa jiyanî ya baranê û gelek rêbazên wî yên kevneşopî yên lêgerîna wê vedidin.

Di nav van adetên din ên baranê de kevneşopî kiryarên wek van tomar dike: jin bi şiklê sembolîk xwe bi amûrên cotkirinê ve girê didin û cotkirina avên çemên biçûk teqlîd dikin; civak li dora darên kevn û pîroz ji bo xwarinên merasîmî dicivin; û li hin deveran jin piştî belavkirina xwarinê ji xizanan re di bin boriyên ava baranê yên banan de dicivin. Her adet bi awayê xwe bi kiryara rêûresmî li gazîkirina baranê digeriya. Bi hev re ew komeke dewlemend a kiryarên kevneşopî yên jîngehî yên Kurdî ava dikin; têkiliya nêzîk a gel bi jîngeha xwe re û têgihiştina wî ya girêdana jiyanî ya di navbera civakê û cîhana xwezayî de tînin ziman. Bûka Baranê di dilê vê tevnê de wek ya herî hezkirî û herî baş parastî ya adetên baranê yên Kurdî radiweste, lê ew beşek ji mîrateke mezintir a rêbazên kevneşopî yên Kurdî yên lêgerîna baranê ye. Ev mîrat şahidiya kûrahiya girêdana Kurdan bi ax û avên ku jiyan pê ve girêdayî ye re dike.

Sembolîzm û Wate

Berî her tiştî Bûka Baranê girêdana kûr a Kurdan bi xwezayê re û girîngiya pîroz a barana jiyandanê nîşan dide. Wek rêûresmeke ji girêdayîbûna gelekî çandinvan û sewaldar bi baranê re çêbûye, ew têkiliya kûr a di navbera civakê û cîhana xwezayî de û hesta kevn a ku baran bereketek e ku divê bi rêûresm, nimêj û kiryara durust li wê were gerîn, tîne ziman. Di kesayetiya Bûka Baranê de ew sembolîzmeke bedew û kevn a zayîndariyê, hêza jinane û yekbûna ku jiyanê tîne diparêze.

Rêûresm nirxên civakê, comerdiyê û hêviya hevpar jî nîşan dide. Bi kişandina tevahiya civakê nav merasîmê — zarok bûkê dibin, malbat avê dipijiqînin, xwarin ji hewcedaran re tê dayîn — Bûka Baranê derbirîna piştgiriya civakî ye; di wê de hêviya baranê bi lênêrîna xizanan û civandina tevahiya gel di kiryareke hevpar de re girêdayî ye. Girêdana lavaya baranê bi xêrdanê re dîtineke kûr tîne ziman ku di wê de bereketa asîmanê bersivê dide qenciya civakê. Bi kevnariya xwe ya mezin, rêûresm berdewamî û veguhastina kevneşopiya kevn a Kurdî di nav sedsalan de nîşan dide, zindîmayîna rêza berî Îslamê ji bo avên pîroz. Di zindîkirina wê ya nûjen de, di nav ziwabûnên avhewayeke guherbar de, Bûka Baranê wateyeke din jî digire: zanatiyeke kevneşopî ku bi qeyraneke hevdem re diaxive. Ew yek ji adetên zindî yên herî bedew û watedar ên cîhana Kurdî ye.

Bûka Baranê û Kurd

Bûka Baranê adeteke bi taybetî Kurdî ye ku li seranserê welatên Kurdî tê kirin û wek yek ji kevneşopiyên gelêrî yên herî bedew ên Kurdan hêja tê dîtin. Ew bi awayekî berbelav li herêmên Kurdî tê dîtin, li bajar û gundên hem rojhilat hem jî beşên din ên Kurdistanê, ji Hewramanê heta Mehabad, Sine, Kirmanşah û wêdetir, li her cihê ku civakên Kurdî di demên ziwabûnê de li baranê geriyane. Adet bi navê xwe yê Kurdî û rehên xwe di baweriya Kurdan ya xwezayê de, derbirîneke rastîn a mîrata çandî ya gelê Kurd e.

Di salên dawî de Bûka Baranê wateyeke nû girtiye û zindîbûneke ji nû ve ya balkêş dîtiye. Dema welatên Kurdî, wek beşeke mezin a herêmê, bi ziwabûna her ku diçe zêde dibe û pirsgirêkên avhewayeke guherbar re rû bi rû bûne, civak û çalakvanên çandî rêûresma kevn ji nû ve zindî kirine; hem wek derbirîneke hêja ya mîrata Kurdî hem jî wek bersiveke çandî û ruhî ya zehmetiyên jîngehî. Adet li gelek bajar û gundên Kurdî ji nû ve hatiye kirin û şahiya wê hatiye kirin, û wek beşek ji mîrata çandî ya neşênber a herêmê hatiye nasîn. Di vê zindîbûnê de Bûka Baranê wek semboleke bi hêz a berxwedana kevneşopiya Kurdî û girîngiya berdewam a zanatiya pêşiyan radiweste: rêûresmeke kevn a ji girêdana kûr a Kurdan bi ax û avê re çêbûye, careke din bi civakeke bi pirsgirêka herdemî ya ziwabûnê re rû bi rû re diaxive. Ew beşeke hêja ya mîrata çandî ya zindî ya Kurdan e.

Nîqaş û Têgihiştinên Şaş

Gelo Bûka Baranê adeteke berî Îslamê ye an îslamî? Wek gelek kevneşopiyên gelêrî yên berdewam, ew tebeqeyên her duyan hildigire. Bi awayekî berbelav lêkolîner bawer dikin ku eslê rêûresmê berî Îslamê ye, vedigere baweriya kevn a Kurdan ya xwezayê û rêza avên pîroz; hin kes di wê de bîranîna xwedawendeke kevn a avê û zayîndariyê dibînin. Lê wek di demên paşê de tê kirin, ew bi hêmanên îslamî re hatiye tevnandin: stran gazî Xwedê dike ku baranê bîne, dem piştî nimêja asrê ye, û xêrdan wek gazîkirina bereketa xwedayî tê dîtin. Bi rastgoî divê adet wek ya bi rehên kevn ên berî Îslamê were pêşkêşkirin ku di serdema îslamî de hatiye domandin û ji nû ve şikil dayîn; kevn û nû di tebeqeyan de bi hev re ne, wek pir caran di kevneşopiya gelêrî ya zindî de heye.

Gelo rêûresma Bûka Baranê tenê ji Kurdan re ye? Bûka Baranê adeteke bi rastî û bi taybetî Kurdî ye, bi navê xwe yê Kurdî û cihê xwe di kevneşopiya Kurdî de. Di heman demê de rêûresmên birina bûkik an peykerekî di gerê de ji bo gazîkirina baranê di nav gelên din ên herêma firehtir û li derveyî wê jî hene; ew bersiveke berbelav a mirovahiyê li hember pirsgirêka gerdûnî ya ziwabûnê vedidin. Bi rastgoî divê hem taybetiya Kurdî ya Bûka Baranê hem jî cihê wê di nav malbateke firehtir a adetên gazîkirina baranê yên di gelek çandan de hene bên nasîn. Ev yek rastî û reseniya wê ya Kurdî kêm nake, lê wê dixe nav mîrata hevpar a mirovahiyê ya bersivên rêûresmî ji hewcedariya baranê re; Bûka Baranê ya Kurdî nimûneyeke bi taybetî bedew a wê ye.

Gelo nav bi rastî keskesorê nîşan dide? Erê, û ev yek ji taybetmendiyên bedew ên adetê ye. Gotina Kurdî bûka baranê bi rastî peyva asayî ya Kurdî ji bo keskesorê jî ye, kevanê rengîn ê ku piştî baranê xuya dibe. Ev duwateya bedew, Bûka Baranê ya ku hem peykerê rêûresma gazîkirina baranê ye hem jî keskesorê li asîmanê, tiştek ji helbestîtiya têkiliya Kurdan bi baran û cîhana xwezayî re digire. Keskesor, bûka baranê, nîşana barana ku hatiye ye, bedewiya ku li pey bereketa avê li ser erdê tê; nav rêûresma ku lava baranê dike bi nîşana ronî ya hatina wê re girê dide.

Anahîta: xatûna kevn a avê û zayîndariyê
Tîştrya: yazatayê kevn ê baranê û hatina baranan
Apam Napat: heyîna xwedayî ya kevn a avê
Newroz: cejna mezin a Kurdî ya bihar û nûbûnê
Cejna Pîr Şalyar: merasîmeke din a kevn û zindî ya Kurdî
Dengbêj: kevneşopiya Kurdî ya bîranîna bi stranê
Mîtên Kurdî yên afirandina cîhanê: efsaneyên eslê kevneşopiya Kurdî
Folklora Kurdî: cîhana firehtir a adet û efsaneyên Kurdî

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Bûka Baranê çi ye?

Bûka Baranê, ku bi Kurdî bûka baranê nîşan dide, rêûresmeke kevn a Kurdî ya gazîkirina baranê ye ku di demên ziwabûnê de tê kirin. Di merasîmê de zarok bûkikeke ku wek bûk hatiye cilkirin, Bûka Baranê, di gerê de di kolanan re dibin; vegera straneke kevneşopî dibêjin ku lava baranê dike. Niştecih ji ban û berderiyên xwe avê li peykerê dipijiqînin û xwarin ji hewcedaran re tê dayîn. Adet di rêza Kurdan ji bo xwezayê de rehên kûr ên berî Îslamê heye û hîn kevneşopiyeke zindî ye ku di van demên dawî de ji nû ve hatiye zindîkirin.

Rêûresm çawa tê kirin?

Merasîm gelek caran di demên dereng ên piştî nîvro de dest pê dike; zarok dicivin û yek ji bo birina Bûka Baranê tê bijartin, bûkikeke ji çarçoveyeke darîn a ku cilên kevneşopî yên jinên Kurd lê hatine kirin. Zarok bûkê di kolanan re dibin û lavaya kevneşopî ya baranê dibêjin. Dema ew derbas dibin, niştecih ji ban û berderiyan avê li Bûka Baranê dipijiqînin, bi sembolîk gazî baranê dikin û xwarin ji bo xizanan tê berhevkirin. Li hin herêman bûkik bo kaniyekê tê birin û merasîm bi nimêja komî bi dawî dibe.

Eslên Bûka Baranê çi ne?

Lêkolîner Bûka Baranê wek rêûresmeke pir kevn dibînin ku vedigere rabirdûya berî Îslamê ya gelê Kurd û rêza wan a kevn ji bo avên pîroz. Hin lêkolîner di kesayetiya Bûka Baranê de bîranîna xwedawendeke kevn a avê û zayîndariyê dibînin; bûk hêza jinane ya ku navbeynkariya jiyanê dike û gazî baranê dike nîşan dide. Tevî ku eslên tam mijara şiroveyê ne, lihevkirineke fireh heye ku adet tebeqeyeke bi rastî kevn a baweriya Kurdî diparêze.

Çima xêrdan beşek ji rêûresmê ye?

Dayîna xwarin û pêdiviyan ji xizan û hewcedaran re beşeke ji hev neveqetîner a Bûka Baranê ye; ew wê baweriyê vedide ku comerdîya civakî gazî bereketa xwedayî dike û alîkariya gazîkirina baranê dike. Stran bi xwe ji bo xizan û hewcedaran lava baranê dike. Ev girêdana lavaya baranê bi xêrdanê re dîtineke kûr tîne ziman ku di wê de bereketa asîmanê bersivê dide qenciya civakê. Bi vî awayî rêûresm herwiha derbirîna piştgiriya civakî û dilovaniyê ye, ne tenê gazîkirina baranê.

Gelo Bûka Baranê bi rastî keskesorê nîşan dide?

Erê. Gotina Kurdî bûka baranê herwiha peyva asayî ya Kurdî ji bo keskesorê ye, kevanê rengîn ê ku piştî baranê xuya dibe. Ev duwateya bedew rêûresma gazîkirina baranê bi nîşana ronî ya hatina baranê re girê dide: Bûka Baranê hem peykerê di merasîmê de tê birin e hem jî keskesorê li asîmanê, ku helbestîtiya têkiliya Kurdan bi baran û cîhana xwezayî re digire.

Gelo Bûka Baranê hîn îro tê kirin?

Erê; adet hîn kevneşopiyeke zindî ye û di salên dawî de zindîbûneke ji nû ve ya balkêş dîtiye. Dema welatên Kurdî bi ziwabûna her ku diçe zêde dibe û pirsgirêkên avhewayeke guherbar re rû bi rû bûne, civak û çalakvanên çandî rêûresma kevn ji nû ve zindî kirine, hem wek derbirîneke hêja ya mîrata Kurdî hem jî wek bersiveke çandî û ruhî ya zehmetiyên jîngehî. Ew li gelek bajar û gundên Kurdî ji nû ve hatiye kirin û wek beşek ji mîrata çandî ya neşênber a herêmê hatiye nasîn.