Patronaja edebî ya Ehmed hikumdariya Hezarespiyan bi wergera dîrokî û helbestnasîya Farisî ve girê dide. Kes, herêm û pirtûk divê rast bên nasîn.

Xaniyên nizm û kolanên Îzeyê yên nûjen, bi çiyayekî fireh û hişk li paş bajêr
Îze, wêneya Farzad Mehdipoor, 22 Gulan 2011. Bajêr çarçoveya erdnîgarî ya Îdhaj, paytexta Hezarespiyan, dide; ne saraya Ehmed an civîna edebî ya serdema navîn e. © Farzad Mehdipoor · Wikimedia Commons / Panoramio · CC BY 3.0.

Lura Mezin û navekî dubare

Ehmed ji hukumdarên Hezarespî yên Lura Mezin, Lur-i Buzurg, bû. Rıza Kurtuluş vê rêzê nas dike û Îdhaj wek paytextê dide. [1] Wêneya Îzeya nûjen çarçoveya erdnîgarî ye. Ehmed ji hukumdarên berê bi navê Nusret el-Dîn, wek Melik Hezaresp û kurekî gengaz di cîgiriyeke nakok de, cuda ye. Hevpariya sernavê yek kes, heman dem an heman patronaja edebî naselmîne.

Cîgirî û têkiliyên Îlxanî

Kurtuluş Ehmed wek birayê Efrasiyab I dide, ku piştî îdama wî di 1296 de cîgir bû. Li dijî şerê Efrasiyab bi Mongolan, Ehmed bac û diyariyên xwe didomand. Çavkanî mirinê di 733 H/1333 û cîgiriya kurê wî Rukn el-Dîn Yûsufşah II tomar dike. [1] Çavkaniyên din 1330 didin. [3] Ev cudahî divê vekirî bimîne; ne dîrokeke tam a bêbelge an çîroka perwerdeya ku xweber hukumeta baş çêdike.

Tecarib el-Selef: werger û veguherandin

Bosworth li ser Hindu şahê kurê Sencer, Ehmed ibn Yûsuf wek patronê Tecarib el-Selef nas dike. Destpêka werger û adaptasyonê di 723 H/1323 de ye. Bingeha wê Kitab el-Fexrî ya Erebî ya Îbn Tîqteqa bû; lê metna Farisî beşa dirêj a destpêkê li ser hukumdarî rakir, jiyana Mihemed zêde kir û dîroka xanedanên paşîn fireh kir. [2] Patronaj hilbijartin û veguhartina dîrokê piştgirî dikir, ne tenê wergera rêz bi rêz.

Mîyar-i Nusretî risaleya helbestnasiyê bû

Gotara Iranica ya Mîyar-e Cemalî vegotina Şems-i Fexrî dide: di 713 H/1313 de çû Luristanê, helbestvan û zanyaran dît û li daxwaza wan risaleyeke kurt li ser helbestnasiyê nivîsand. Ew Mîyar-e Nusretî ji atabeg Nusret el-Dunya we-l-Dîn re pêşkêş kir. [3] Ev berhemeke teknîkî ye, ne tenê pesnname an neynika hukumdaran. Ji Mîyar-e Cemalî ya paşîn, ku ji Ebû Îshaq Înjû re hat pêşkêşkirin, cuda ye.

Şopandina çapeke diyar

Kataloga NII çapeke Farisî ya Tecarib el-Selef bi edîtoriya Abbas Îqbal li Tehranê di 1934 de tomar dike:14 rûpelên pêşgotinê û 368 rûpelên metnê. Têbînî temamkirinê di 724 H de dide. [4] Ev ji destpêka adaptasyonê ya 723 H li Bosworth cuda ye. [2] Nivîsandin, temamkirin, pêşkêşkirin û çapkirina nûjen bûyerên cuda ne. Navê nivîskar, patron, ziman û çap patronaja Ehmed bi belgeyeke diyar ve girê didin.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Rıza Kurtuluş, Lur-ı Büzürg, TDV İslâm Ansiklopedisi 27 (2003), pp.225–226; capital, Afrasiyab’s execution, Ahmad’s relationship and succession.
  2. C. Edmund Bosworth, Hendušāh b. Sanjar, Encyclopaedia Iranica XII/2 (2003), pp.181–182; Ahmad ibn Yusuf, Tajarib al-Salaf and adaptation of al-Fakhri.
  3. Encyclopaedia Iranica, Meʿyār-e Jamāli wa meftāḥ-e Abu Esḥāqi; the publicly indexed passage on the 1313 visit and earlier Meʿyār-e Noṣrati dedication.
  4. National Institute of Informatics, CiNii Books, NCID BA70346477: Tajarib al-Salaf, Hindushah ibn Sanjar, Abbas Iqbal edition, Tehran, 1934; bibliographic record.
  5. Farzad Mehdipoor, Izeh Panorama, 22 May 2011, Panoramio 56106341, Wikimedia Commons; CC BY 3.0.