Izz al-Din Shir, ook Êzdînşêr, regeerde in de late veertiende en vroege vijftiende eeuw rond Van, Vostan en Hakkari. Bronnen maken het verhaal van één stichter ingewikkelder.

Tatvan aan het Vanmeer met gebogen oever, spoorlijnen en berghellingen, gezien vanaf Nemrut
Vanmeer bij Tatvan, herfst 2007, Evgeny Genkin. Modern beeld van de ruimere meerstreek, geen woning van de emir of middeleeuws tafereel. Evgeny Genkin / Wikimedia Commons · CC BY 2.5.

Een oudere politieke omgeving

Hakkari verwees naar een streek en bevolkingsgroepen, met andere grenzen dan de huidige provincie. Sinclair ziet al in de jaren 1340 een gevestigd vorstendom. [1] Khachatrian waarschuwt voor verwisseling van gelijknamige heersers. [2] Macht consolideren betekent niet eigenhandig een tot de negentiende eeuw onveranderde staat stichten. Van, Vostan, nu Gevaş, en Julamerk, nu Hakkari, waren afzonderlijke centra.

Timur: verzet en erkenning

Sinclair dateert de verovering van Vans citadel op 1387, gevolgd door onderwerping, vrijlating en herstel met een gezagsdiploma. In 1392 heroverde de emir Vostan op een broer. [1] Dat bewijst geen broedermoord. De provinciale geschiedenis plaatst de ontmoeting met Timur in 1386. [3] Het verschil moet zichtbaar blijven; beide verhalen sluiten ononderbroken soevereiniteit uit.

Bondgenoten wisselden

Volgens Sinclair bezocht hij Qara Yusuf in Tabriz in januari 1410, bemiddelde met Shirvans heerser en vocht in augustus aan Qara Yusufs kant. In 1421 liet hij Timurs diploma door Shah Rukh in Karabach vernieuwen. [1] Samenwerking met Turkmeense vorsten en erkenning van Timuridisch oppergezag hoorden bij deze politiek. Latere Ottomaans-Safawidische conflicten verklaren zijn eerdere keuzes niet.

Afkomst en godsdienst

Khachatrian bespreekt Tovma Metsopetsi’s verbinding met Senekerims familie, door sommigen als moederlijke Artsruni-afkomst uitgelegd. Een volledig bewezen stamboom is dit niet. Hij behandelt ook de dood van katholikos Zakaria in Vostan in 1393 en de betrokkenheid van de emir. [2] Dat past niet bij algemene verdraagzaamheid, maar religieuze kroniektaal mag evenmin een heel volk beoordelen.

Gebouwen en naamgenoten

Het cultuurinventaris dateert Halime Hatuns graf in Gevaş op 1335 en noemt bouwheer Melik İzettin Şir. [4] Dat bewijst niet dat hij de vader was van de latere emir. De provinciale geschiedenis onderscheidt eerdere naamgenoten en schrijft de madrasa naast de moskee toe aan Izz al-Din Shir II, gedood in 1491. [3] Inscripties, data en bouwfasen moeten afzonderlijk worden onderzocht.

Dood en betwiste opvolging

Het provinciale verhaal noemt zijn dood in 1423 en de latere moord op zoon Muhammad door Iskandar. [3] Sinclair plaatst Muhammads vergiftiging in of vóór de veldtocht van 1423 en de verovering van Van in 1425. [1] Kolofons, inscripties en kronieken belichten verschillende aspecten. Een algemene bloei van Koerdische literatuur aan deze emir toeschrijven vereist meer bewijs.

Bronnen en verder lezen

  1. Thomas Alexander Sinclair, The Government of the Van Region under the Kara Koyunlu, PhD thesis, University of Birmingham (1993), vol. 1, pp. 177–180, 186–191.
  2. Alexander Khachatrian, Mîrektiya Hekkariyê ya Kurdan, translated by Mehmet Şirin Filiz, Nubihar Akademi 4(11) (2019), pp. 127–142; translation of the 2003 study, especially pp. 128–133.
  3. Hakkari Provincial Directorate of Culture and Tourism, Hakkari Beyleri ve Beylerin Kökeni: regional dynastic account; chronology differs from Sinclair.
  4. Turkish Ministry of Culture and Tourism, Gevaş Halime Hatun Kümbeti, monument inventory no. 3: patron, 1335 date and inscription summary.