گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
جەمال سوورەیا (1931-1990)، کە لە بنەماڵەیەکی کورد لە ئەرزنجان لەدایک بوو، یەکێک بوو لە مەزنترین شاعیرە نوێیەکانی تورکیا؛ دامەزرێنەرێکی بزووتنەوەی نوێی دووەم کە شیعرەکانی بە هەستی جەستەیی و فۆرمی پارچەپارچەیان، شیعری تورکییان گۆڕی.
وتارەکە بخوێنەوە عەبدولڕەحمان قاسملوو (1930-1989)، سکرتێری گشتیی KDPI، لێهاتووترین ڕۆشنبیری سیاسیی کوردی نەوەکەی بوو؛ لە ڤییەننا لەلایەن ئەژانە ئێرانییەکانەوە تیرۆر کرا، لە کاتێکدا بۆ مافەکانی کورد دانوستانی دەکرد.
وتارەکە بخوێنەوە نوسرەت بوتۆ (1929-2011)، کە لە خێزانێکی کورد لە ئیسفەهان لەدایک بوو، بوو بە هاوسەری سەرۆکوەزیرانی پاکستان زولفەقار عەلی بوتۆ و دایکی بێنەزیر بوتۆ؛ یەکێک لە کاریگەرترین ژنەکانی مێژووی پاکستان.
وتارەکە بخوێنەوە تەها موحیەدین مەعروف (1924-2009) سیاسەتمەدارێکی کوردی عێراقی بوو کە لە 1974 تا 2003 وەک جێگری سەرۆکی عێراق خزمەتی کرد؛ درێژترین ماوەی خزمەتکردنی کوردێک لە پۆستێکی باڵای دەوڵەتی عێراقدا.
وتارەکە بخوێنەوە یاشار کەمال (1923-2015) ڕۆماننووسێکی کوردی تورکیا بوو کە چیرۆکە حەماسییەکانی ژیانی جوتیارانی ئەنادۆڵ، بە تایبەتی مەمەد، بازەکەم، کردی بە مەزنترین ڕۆماننووسی تورکیا و پاڵێوراوی بەردەوامی خەڵاتی نۆبڵ.
وتارەکە بخوێنەوە ئەحمەد هەردی (1922-2006)، شاعیری کورد لە هەولێر، بەهۆی شیعری لیریکیی پڕ لە جوانیی نائاسایی ستایش دەکرێت، کە بە قووڵاییی فەلسەفی و توندیی هەست خۆشەویستی و لەدەستدان و دیمەنی کوردستان دەگرێتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە هێمن موکریانی (1921-1986)، شاعیری کورد لە مەهاباد، یەکێکە لە ستایشکراوترین شاعیرە کوردە سۆرانییەکانی سەدەی 20، کە شیعرە لیریکییەکانی لەبارەی خۆشەویستی و سروشت و ناسنامەی کوردییەوە هێشتا لە دڵەوە خۆش دەویسترێن.
وتارەکە بخوێنەوە حەسەن زیرەک (1921-1973)، گۆرانیبێژی کورد لە سلێمانی، خۆشەویستترین و گاڵتەئامێزترین مۆسیقاژەنی کوردی سەدەی 20 بوو کە گۆرانییەکانی خۆشییان بە کوردانی سەرتاسەری جیهان بەخشی.
وتارەکە بخوێنەوە عیزەدین حوسەینی (1921-2011) مەلایەکی موسڵمانی سوننیی کورد لە مەهاباد بوو کە بوو بە دەنگێکی پێشەنگی مافەکانی کورد لە ئێران. سەرەتا پشتگیریی شۆڕشی 1979ی کرد، پاشان لەسەر خۆبەڕێوەبردنی کورد لە خومەینی جیا بووەوە.
وتارەکە بخوێنەوە عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی (1921-1986)، کە بە ناوی ئەدەبیی هەژار ناسراوە، شاعیر و زمانەوانێکی کوردی ئێران بوو. فەرهەنگە باوەڕپێکراوە کوردی–فارسییەکەی ئامادە کرد و بەرهەمەکانی شەکسپیری بۆ کوردی وەرگێڕا.
وتارەکە بخوێنەوە مووسا عەنتەر (1920-1992)، شاعیر، ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی سیاسیی کوردی تورکیا، لە 1992 لە دیاربەکر تیرۆر کرا و بوو بە شەهیدی ئازادیی کەلتووریی کوردی لە تورکیادا.
وتارەکە بخوێنەوە نوورەدین زازا (1919-1988) سیاسەتمەدار و نووسەرێکی کوردی سووریا و هاودامەزرێنەری پارتی دیموکراتی کوردی سووریا بوو کە چەندین دەیەی لە تاراوگەدا بە داکۆکیکردن لە مافەکانی کورد بەسەر برد.
وتارەکە بخوێنەوە دڵدار (1918-1948)، کە بە ناوی یوسف ساڵح لەدایک بوو، شاعیرێکی کوردی خەڵکی سلێمانی بوو کە ئەی ڕەقیبی، سروودی نەتەوەیی کوردی، نووسی و پێش ئەوەی لە تەمەنی تەنها 30 ساڵیدا بمرێت میراتێکی نەمر بەجێ هێشت.
وتارەکە بخوێنەوە ئەحمەد کوفتارۆ (1915-2004) سەرکردەیەکی ئایینیی کوردی سووریا بوو کە بۆ زیاتر لە 40 ساڵ موفتیی گشتیی سووریا بوو و بوو بە یەکێک لە بەرچاوترین داکۆکیکارانی گفتوگۆی نێوان ئایینەکان لە جیهانی موسڵماناندا.
وتارەکە بخوێنەوە خالید بەکداش (1912-1995) سیاسەتمەدارێکی کوردی سووریا بوو کە بۆ زیاتر لە 60 ساڵ سەرکردایەتیی پارتی کۆمۆنیستی سووریای کرد و یەکەم کۆمۆنیست بوو لە مێژوودا کە لە جیهانی عەرەبدا بۆ پەرلەمان هەڵبژێردرا.
وتارەکە بخوێنەوە قەدریجان (1911-1972)، کە بە ناوی قەدری جەمیلپاشا لەدایک بوو، خۆشەویستترین گۆرانیبێژی کلاسیکیی کوردی سەدەی 20 بوو؛ تۆمارە دەنگییەکانی لە گۆرانییە نەریتییە کوردییەکان میوزیکی کوردییان گەیاندە گوێگرانی نێودەوڵەتی.
وتارەکە بخوێنەوە سەمەند سیابەندۆڤ (1909-1989) ئەکتەر، دەرهێنەر و کەسایەتییەکی کەلتووریی کوردی سۆڤیەت بوو کە پێشەنگی شانۆ و هونەرە نمایشییە کوردییەکان لە قەفقازی سۆڤیەتدا بوو و کەلتووری شانۆیی کوردیی لە یەکێتیی سۆڤیەتدا دامەزراند.
وتارەکە بخوێنەوە قەناتێ کوردۆ (1909-1985) زانایەکی کوردی سۆڤیەت بوو کە یەکەم ڕێزمان و فەرهەنگی گشتگیری کوردیی بەرهەم هێنا و بنەمای زمانەوانیی کوردیی وەک بوارێکی ئەکادیمیی نوێ دانا.
وتارەکە بخوێنەوە حەجیێ جندی (1908-1990) زانایەکی کوردی خەڵکی قەفقازی سۆڤیەت بوو کە لە سەدەی 20دا پێشەنگی لێکۆڵینەوە و تۆمارکردنی سیستەماتیکی فۆلکلۆر، ئەدەبی زارەکی و ئێتنۆگرافیای کوردی بوو.
وتارەکە بخوێنەوە عەبدولقادر زاهیدی (1907-2005) سیاسەتمەدارێکی کوردی ئێرانی بوو کە لە سیاسەتی کوردستانی ئێراندا بەشدار بوو، لە درێژایی یەکێک لە درێژترین ژیانە پیشەیییە سیاسییەکانی هەر کەسایەتییەکی کورددا؛ نزیکەی سەدەیەک ژیان.
وتارەکە بخوێنەوە عوسمان سەبری (1905-1993) سیاسەتمەدار و نووسەرێکی کوردی سووری بوو کە لە 1957 لە دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردی سووریادا بەشدار بوو؛ یەکەم پارتی سیاسیی ڕێکخراوی کوردی لە سووریا.
وتارەکە بخوێنەوە کەریم سەنجابی (1905-1995) سیاسەتمەدارێکی کوردی ئێرانی بوو کە سەرکردایەتیی بەرەی نەتەوەییی ئێرانی کرد و لە 1979 بۆ ماوەیەکی کورت وەزیری دەرەوە بوو، پاشان لە ناڕەزایی بە ئاراستەی شۆڕشی ئیسلامی دەستی لەکار کێشایەوە.
وتارەکە بخوێنەوە عەبدوڵڵا گۆران (1904-1962)، شاعیری کوردی سلێمانی، بە هێنانە ناوەوەی شیعری ئازاد و هەستی ئەدەبیی مۆدێرن شۆڕشێکی لە شیعری سۆرانیدا بەرپا کرد و نازناوی باوکی شیعری مۆدێرنی کوردیی بەدەست هێنا.
وتارەکە بخوێنەوە لەیلا بەدرخان (1903-1986) شازادەیەکی کورد لە بنەماڵەی بەدرخان بوو کە بوو بە سەماکار و هونەرمەند و باڵیۆزێکی بەناوبانگی کولتووری کوردی لە ئەورووپا و زانایەکی زمانی کوردی.
وتارەکە بخوێنەوە