کاری بەدری خێزانی بەدرخانی بە سووریا و ئەستەنبووڵەوە بەستەوە. توێژینەوەی یادەوەری بەرواری مردنیشی ڕاست دەکاتەوە.

وێنەی ڕەش‌وسپی لە سەربانی قەرمیدەوە بەرەو بەندەری هێراکلیۆن، بە کەشتیی بادار، قەڵای بەردین و بەندەری چەماوە
بەندەری هێراکلیۆن، جوزێپە جێرۆلا، نزیکەی ١٩٠٠–٠٢. شوێنی دوورخستنەوەی پێشووی خێزان؛ وێنە دواترییەکە بەدری یان گەیشتنی خێزان نیشان نادات. Giuseppe Gerola · Heraklion municipal archive, via Wikimedia Commons · Public domain.

خێزان و دوورخستنەوە

ئەحمەد بەدری کوڕی بەدرخان بەگ بوو. هێنینگ لە پەڕگەی کارمەندیدا جزیرە و ١٢٦٤ی کۆچی، واتە ١٨٤٧–٤٨ دەگوازێتەوە. کاردام ناوی لە نێو پێنج کوڕەکەدا دەدات کە لە تشرینی یەکەمی ١٨٤٧ گەیشتنە هێراکلیۆن. ڕۆژی لەدایکبوونی ورد لێوە دەرناچێت. توێژینەوەی ئەرشیفیی کاردام لە کریت چاودێری، موڵکی دەستبەسەرداگیراو و دواکەوتنی پارەدان باس دەکات. [1] [2]

کاری ئیداری

بەدری لە ١٨٧١ دەستی بە خزمەت کرد. بۆ شەڕی ١٨٧٧–٧٨ خۆبەخشی کۆ کردەوە، بەڵام فەرماندەیی دا بە ئەفسەرێکی دیکە. لە ١٨٨٠ قونەیترە، ١٨٨١–٨٢ سەفەد و دواتر حەوران، حەما و ترابلوس پۆستی بەرزتری گرت. لە ١٩٠٠ چووە شوڕای دەوڵەت لە ئەستەنبووڵ. وینتەر ئەمانە لە پەیوەندییە ناوخۆییەکانی خێزان لە سووریا دادەنێت: پۆست، ماڵ و زەوی. [1] [3]

دیدی زاواکە

محەمەد ساڵح لە ١٨٩٠ سامیەی خواست و لە ماڵی بەدریدا بە وابەستەیی ئابووری ژیا. یادەوەرییەکانی گڵەیی لە ڕێگریی پلانی خوێندن و گەندەڵی دەکەن. هێنینگ ئەو دۆخە و جیاوازیی پشتگیریی بەدری بۆ عەبدولحەمیدی دووەم و نزیکیی ساڵح لە ئۆپۆزسیۆن هەڵدەسەنگێنێت. تۆمەتەکان دەبێت بە گێڕەرەوەکە بدرێنە پاڵ. [4]

ڕۆدۆس و مردن لە ئیزمیر

دوای کوژرانی ڕزوان پاشا، بەدری لە ١٩٠٦ پۆستی لەدەست دا و بۆ ڕۆدۆس دوور خرایەوە. لە کەسوکاری دادگاییکراو لە ترابلوسی لیبیا نەبوو. دوای ١٩٠٨ گەڕایەوە؛ مووچەی هەبوو بەڵام پۆستی نوێی نەگرت. توێژینەوەی هێنینگ بە ڕوونی مردنی لە پاییزی ١٩١٤ لە ئیزمیر دادەنێت و دەڵێت ساڵح سەرپەرشتیی ناشتنی کرد. ئەمە بەرواری ١٩١١ و ناشتنی ئەستەنبووڵی بێ‌بەڵگە ڕاست دەکاتەوە. [1] [4]

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Barbara Henning, Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family (2018), pp. 185–195: personnel file BOA DH.SAİD 2.448, offices, patronage and exile.
  2. Ahmet Kardam, “Emir Bedir Khan: Exile Years,” Études kurdes: original Ottoman archival research and the 1847 household list.
  3. Stefan Winter, “The Other Nahḍah: the Bedirxans, the Millis and the Tribal Roots of Kurdish Nationalism in Syria,” Oriente Moderno 86/3 (2006), pp. 461–474, especially p. 465.
  4. Barbara Henning, “Die Erinnerungen Meḥmed Sāliḥ Bedirḫāns,” pp. 381–413, especially pp. 392–396, 405–407: memoir analysis; p. 394 explicitly dates Bedri’s death to autumn 1914 in İzmir.
  5. Giuseppe Gerola, Heraklion harbour, circa 1900–02; public-domain photograph sourced to the Heraklion municipal archive.