لە هەوڵێکی بێهیوایانە بۆ بەگرنگ دەرکەوتن، ئەوەی بە «Assyria Post» ناوی دەبرێت جارێکی دیکە بابەتێکی پڕ لە چرت و پەرتی ڕەگەزپەرستانەی بە زەحمەت شاراوەی هەڵڕشتووە، بە ناونیشانی «سەقامگیری بە ئیستیسنا:
بۆچی خۆبەڕێوەبردنی کوردی پارەی بۆ دابین دەکرێت و خۆبەڕێوەبردنی ئاسوری دووا دەخرێت.»
ئەم زبڵە خۆی وەک شیکردنەوە پیشان دەدات، بەڵام هیچ نییە جگە لە پروپاگەندەی باڵادەستیخوازیی ئاسوری؛ ئەفسانەی قوربانیبوونی هەتاهەتایی دەفرۆشێت و لە هەمان کاتدا کورد بە وەحشیی دەرفەتقۆز لەکەدار دەکات. با ئەم چرت و پەرتە، پارچە بە پارچە، بە ڕاستی، مێژوو و بڕێکی پێویست لە واقیع تێک بشکێنین. کورد تەنها لە ژیاندا نامێنێتەوە؛ ئێمە گەشە دەکەین، چونکە بۆ خاک، ماف و داهاتوومان دژ بە ئیمپراتۆریاکان، دیکتاتۆرەکان و ئێستاش ئەم پاشماوە بۆڵەکەرانەی خەیاڵی کۆلۆنیالی شەڕمان کردووە. ئاسورییەکان؟ ناسنامەیەکی ساختەن کە بۆ بەدەستهێنانی نفووز بە وێرانە کۆنەکانەوە دەنووسێن و داوای یارمەتیی بەخۆڕایی دەکەن، لە کاتێکدا هیچ بەشدارییەکیان نییە. کاتی ڕاستکردنەوەی تۆمارەکەیە: خۆبەڕێوەبردنی کوردی بەدەست هێنراوە و دیاری نییە، و «خۆبەڕێوەبردن»ی ئاسوری خەیاڵێکی بەتاڵە، چونکە لەسەر درۆ بنیات نراوە.
ئەفسانەی «ئاسوری»: ناوێکی بەریتانیی لکێنراو بە مەسیحییە دەربەدەرەکانەوە
با بەو بابەتە گەورەیە دەست پێ بکەین کە هەمووان پشتگوێی دەخەن؛ یان بە وردی، ڕۆحی ئیمپراتۆریاکانی ڕابردوو. زاراوەی «ئاسوری» نیشانێکی هەمیشەییی ڕەسەنایەتی نییە؛ داهێنانێکی بەریتانیی سەدەی 19ە کە بە گرووپە مەسیحییە جیاوازەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە لکێنرا بۆ خزمەتکردنی بەرژەوەندیی کۆلۆنیالی. وەک تۆمارە مێژووییەکان پیشان دەدەن، زانایانی ڕۆژاواییی وەک ئۆستن هێنری لایارد و ویلیام ئەینجەر ویگرام ئەم ناوەیان لە هەڵکەندنە شوێنەوارییەکانی دەیەی 1840ەکان و سەرەتای 1900ەکاندا «زیندوو کردەوە» و مەسیحییە سەریانی، کلدانی و ئارامییە پەرتەوازەکانیان بە ئیمپراتۆریای ئاسوریی کۆنەوە بەستەوە بۆ گێڕانەوەی ڕۆمانسیکراوی بەردەوامیی کتێبی پیرۆز. سروشتی نەبوو؛ لە ڕێگەی میسیۆنە بەریتانییەکان و نووسینەکانەوە پەرەی پێ درا بۆ پاساودان بە نفووز لە خاکە عوسمانییەکاندا. پێش ئەوە، ئەم گرووپانە خۆیان بە ئایین یان هۆز دەناساند، نەک وەک «ئاسوری». مشتومڕە نوێیەکان بە توندی بەردەوامن: زۆر کەس هێشتا «کلدانی» یان «ئارامی» پێ باشترە، کە سروشتە پارچەپارچە و دەستکردەکەی ئەم ناسنامەیە ئاشکرا دەکات.
ئەم زیندووکردنەوەیە بە هاندانی بەریتانیا ئامانجی بەهێزکردن نەبوو؛ ئامانجی دابەشکردن و فەرمانڕەوایی بوو. بە گەورەکردنەوەی ئەم مەسیحیانە وەک «میراتگرانی کۆن»، بەریتانییەکان بەربەستێکیان دژ بە زۆرینە موسوڵمانەکان دروست کرد، وەک لە شوێنەکانی دیکەی ئیمپراتۆریاکەیان کردیان. بەرەو ئەمڕۆ بێین، ئەوانەی خۆیان بە ئاسوری دەناسێنن ئەم ئەفسانەیە وەک چەک بەکار دەهێنن بۆ داوای پێشەوەبوون لەو خاکانەی ماوەیەکی زۆرە کەمینەن تێیاندا. ڕەسەن؟ بە زەحمەت. کورد، کە ڕەگی دەگەڕێتەوە بۆ گەلە کۆنە ئێرانی‌زمانەکانی وەک مادەکان، هەزاران ساڵە لەم چیایانە نیشتەجێیە، بە زمانێکی ڕەسەن دەدوێت و سەرەڕای داگیرکاریی بێکۆتایی بەردەوامیی کولتووری پاراستووە. ئاسورییەکان؟ پاشماوەی مەسیحییە ئارامی‌زمانەکانن کە زوو ئایینیان گۆڕی و بە کۆبوونەوە لە گۆشە دابڕاوەکاندا مانەوە، نەک بە داگیرکردن یان داهێنان. «بەردەوامیی مێژوویی»یان گاڵتەیە؛ مانەوەیە بە تواندنەوە و ئێستاش بە ناڕەزایی‌فرۆشیی بێکۆتایی.
بابەتە پروپاگەنداییەکە بۆڵە لە «خۆڕاگرتن» و «بەرگەگرتن»ی ئاسوری دەکات، وەک ئەوەی ئەمە خەسڵەتێکی باش بێت. بگەڕێینەوە بۆ واقیع: ئەمانە وشەی شاراوەی بێگرنگین. بەبێ ژمارە، چەک یان ئیرادەی شەڕکردن وەک کورد، پەنایان بردووە بۆ یاریکردن بە کارتی قوربانیبوونی هەمیشەیی. لە سەردەمی عوسمانیدا، زۆر سەرکردەی ئاسوری خۆیان لە ئیمپراتۆریاکە نزیک کردەوە و تەنها کاتێک ڕووبەڕووی تۆڵەسەندنەوە بوونەوە کە هۆزە کوردەکان ـ کە زۆرجار عوسمانییەکان ناچاریان دەکردن یان هانیان دەدان ـ بەشدارییان لە کوشتارەکانی سەیفۆی 1915دا کرد.
بەڵام با وا پیشان نەدەین کە ئاسورییەکان کۆتری بێتاوان بوون؛ گێڕانەوە مێژووییەکان هێرش و خیانەتی دوولایەنە لەو سەردەمە شێواوانەدا نیشان دەدەن. کورد ئەو کارەساتانە ڕەت ناکاتەوە، بەڵام ڕێگا نادەین ئاسورییەکان ڕۆڵی خۆیان سپی بکەنەوە یان ئەوە پشتگوێ بخەن کە کوردیش جینۆساید و گواستنەوەی زۆرەملێییی عوسمانیی چێشت. جیاوازییەکە چییە؟ کورد ڕاپەڕی، هاوپەیمانیی دروست کرد و خۆبەڕێوەبردنی بنیات نا. ئاسورییەکان؟ داواکارییان بۆ هێزە کۆلۆنیالییەکان نووسی و دەستخۆشییەکی هێمایییان وەرگرت.
«گرووپگەرایی»ی کوردی: مانەوە لەبەردەم ستەمکاران، نەک لاوازی
گەورەترین لەکەدارکردنی وتارەکە ئەوەیە کە کورد وەک گرووپگەرای شێواو و ناشایستەی پشتیوانی پیشان دەدات و ئاماژە بە شەڕی ناوخۆی KDP و PUK لە دەیەی 1990ەکان لە عێراق دەکات، کە ڕکابەرەکان هێزەکانی سەدام یان پشتیوانیی ئێرانییان «بانگهێشت کرد». ئاخ، چ کارەساتێک؛ مانەوە لەبەردەم دیکتاتۆرێکی جینۆسایدکەر بە هەر ڕێگایەکی پێویست! پاشخان گرنگە، ئەی پروپاگەنداچێنەکان: ئەو شەڕە ناوخۆییە دوای چەندین دەیە چەوساندنەوەی بەعسی هەڵگیرسا، لەوانە هەڵمەتی ئەنفال کە 182,000 کوردی لە 1986-1989دا بە گاز کوشت و کوشتاری کرد. ڕژێمی سەدام گوندەکانی بۆردومان کرد، ملیۆنان کەسی ئاوارە کرد و خاکە کوردییەکانی وەک کەرکووکی بەعەرەب کرد.
دووبەرەکیی KDP و PUK؟ بەرهەمی دەستێوەردانی دەرەکی: سەدام کوردی دژ بە یەکتر بەکار دەهێنا، ئێران و تورکیا سنوورەکانیان دەقۆستەوە. بەڵام سەرەڕای ئەمە، کورد لە 1992دا لە ژێر حکومەتی هەرێمی کوردستان (KRG) یەک گرت و قەوارەیەکی سەقامگیر و خۆشگوزەرانی دروست کرد کە ئێستا ناوەندی هێزی ئابووریی عێراقە.
ئەمە بە «خۆڕاگرتن»ی ئاسوری بەراورد بکەن. چییان بنیات ناوە؟ میلیشیای پەرتەوازەی وەک یەکەکانی پاراستنی دەشتی نەینەوا (NPU)، کە چەند شارۆچکەیەکی کەم کۆنترۆڵ دەکەن و بۆڵە لە «خیانەت» دەکەن کاتێک هێزەکانی پێشمەرگە ـ بەڵێ، پاڵەوانە کوردەکان ـ لە 2014دا پێش داعش ناوچەکانیان چۆڵ کرد. ئاگادار بن: پێشمەرگە لە شەڕ دژ بە خەلافەتێکی تیرۆریستیی جیهانیدا زیاتر لە توانای خۆی بار هەڵدەگرت، لە کاتێکدا بەغدا دوودڵ بوو. کورد بەشە فراوانەکانی دەشتی نەینەوای لە داعش ئازاد کرد و هەزاران کەسی فیدا کرد، لە کاتێکدا ئاسورییەکان بەزۆری هەڵهاتن یان یەکەی هێمایییان پێک هێنا. بانگەشەی وتارەکەش کە خۆبەڕێوەبردنی کوردی «بە دەستکرد ڕاگیراوە» بە ئەمریکا
و پاڵپشتییەکەی؟ پێکەنیناوییە. ئەمریکا پشتگیریی کوردی کرد، چونکە ئێمە سەلماندومانە هاوبەشێکی متمانەپێکراوین دژ بە سەدام و داعش؛ لەسەر زەوی شکستمان پێیان هێنا کاتێک ئەوانی دیکە لە ترسدا خۆیان کۆ کردبووەوە. ئاسورییەکان؟ دوای شەڕی دووەمی جیهانی و لە 2003دا لەگەڵ هێزە ڕۆژاواییەکان ڕێک کەوتن، بەڵام کەمێکیان جگە لە سکاڵا پێشکەش کرد. ڕۆڵی «سەقامگیرکەرەوە»یان وەک «سەرباز و کارمەندی مەدەنی»؟ زیاتر وەک هاوکارانی کۆمەڵگا میواندارەکانن کە خۆیان لە یاخیبوون بەدوور دەگرت، چونکە ئازایەتی یان بناغەی ئەوەیان نەبوو.
با باسی ئەو بابەتە گەورەیەش بکەین: «دەستبەسەرداگرتنی» زەوی. سەرچاوە ئاسورییەکان بەردەوام هاوار دەکەن کە کورد خاکی دەشتی نەینەوا «دەدزێت». چرت و پەرتە. دەشتەکان جێی کێشەن، چونکە فرەئەتنیکین: کورد، عەرەب، شەبەک، ئێزیدی (زۆریان کوردی‌زمانن) و، بەڵێ، کەمینە مەسیحییەکان. کوردیش داوای مێژووییی هەیە؛ ئێمە چەندین سەدە لەوێ ژیاوین و دژ بە داگیرکاری بەرگریمان کردووە. دوای داعش، بەڕێوەبردنی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئاسایش و بنیاتنانەوەی هێنا بۆ ئەو شوێنانەی بەغدا شکستی تێدا هێنابوو. تۆمەتە ئاسورییەکانی «ئەندازیاریی دیمۆگرافی»؟ تەنجەرە ڕەخنە لە ڕەشیی کەتری دەگرێت.
بەعەرەبکردنی مێژوویی لە ژێر دەسەڵاتی سەدامدا زۆر زیاتر کوردی ئاوارە کرد، و داواکانی ئاسوری بۆ «پارێزگا»یەکی تایبەت بە خۆیان پشتگوێ دەخەن کە کەمینەیەکی بچووکبووەوەن؛ ژمارەیان لە عێراق ڕەنگە بۆ 200,000 کەس دابەزیبێت، بەهۆی کۆچکردنەوە و نەک تەنها «چەوساندنەوە». بە پێچەوانەوە، کورد کەمینەکانی تێکەڵ کردووە و لە ڕۆژاوا و حکومەتی هەرێمی کوردستاندا هاووڵاتیبوون و مافیان پێشکەش کردووە، کە ئاسورییەکان لە حکومەتدا خزمەت دەکەن. بەڵام نەخێر، پروپاگەنداکە پێچەوانەی دەکاتەوە: کورد «دەرفەتقۆز»ە و ئاسوری «ئەخلاقی»یە. وازمان لێ بهێنن.
پێوەری دووانەی ڕۆژاوا؟ نەخێر، تەنها بێگرنگیی ئاسوری
بابەتەکە دەناڵێت کە «تێگەیشتنپێکراوبوون بۆ دامەزراوەکان» کورد لەسەر ئاسوری پێش دەخات، وەک ئەوەی ئەخلاق بە تەنها مافی خاک ببەخشێت. بەئاگا بێنەوە: سیاسەتی نێودەوڵەتی پاداشتی هێز و سوود دەدات، نەک چیرۆکی دڵسوتێن. کورد پشتیوانیی ئەمریکای بە خوێن بەدەست هێنا؛ ناوچە قەدەغەکراوەکانی فڕین لە 1991دا دوای تۆڵەسەندنەوەکانی سەدام، چەک دژ بە داعش لە سووریا و عێراق. ئێمە حوکمڕانیمان بنیات ناوە: حکومەتی هەرێمی کوردستان نەوت هەناردە دەکات، پەنابەران میوانداری دەکات و لە نێو شێواویدا سەقامگیری دەپارێزێت.
کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیی ڕۆژاوا، سەرەڕای هێرشبەریی تورکیا، ژن و کەمینەکان بەهێز دەکات. داواکانی ئاسوری، وەک ماددەی 125ی عێراق (کە مافی ئیداری بۆ کەمینەکان مسۆگەر دەکات)، «هێمایی» دەمێننەوە، چونکە ناڕوونن و ناتوانرێت جێبەجێ بکرێن؛ کۆنترۆڵی خاک یان دانیشتووانی پشتیوانیان نییە.
پێوەرە دووانە ڕاستەقینەکە؟ ئەوەی ئاسورییەکان چۆن کورد وەک داگیرکەر پیشان دەدەن و مێژووی خۆیان لە هاوپەیمانی لەگەڵ چەوسێنەران پشتگوێ دەخەن. لە سەردەمی عوسمانیدا، هەندێک هۆزی ئاسوری هێرشیان دەکردە سەر کورد؛ لە عێراقی نوێدا، بۆ بەدەستهێنانی ڕەزامەندی، پشتگیرییان لە بەغدا دژ بە خۆبەڕێوەبردنی کوردی کردووە. «تەڵەی کەمینە»ش؟ ئاسورییەکان لە تەڵەدا نین؛ بە ژمارە کەمترن و ڕکابەرەکانیان بە تاکتیک تێپەڕاندوویانن. بانگەوازەکانیان بۆ «گەڕاندنەوەی زەوی» وشەی شاراوەی پاشگەزکردنەوەی دەستکەوتەکانی کوردن، بەڵام مێژوو بەم شێوەیە کار ناکات. کورد خۆبەڕێوەبردنی ئاسوری دووا ناخات؛ ئێمە هی خۆمان بنیات دەنێین، چونکە بۆی جەنگاوین. ئەگەر ئاسورییەکان دەیانەوێت گرنگ بن، پەیوەست بن بە خەباتەکە، لەبری بڵاوکردنەوەی ئەفسانەی ڕەگەزپەرستانە دەربارەی «ناسەقامگیری»ی کورد.
حوکمەکە: کورد بنیات دەنێت، ئاسوری بۆڵە دەکات
ئەم پروپاگەندایەی ئاسوری شیکردنەوە نییە؛ ئیرەیییە پێچراوە بە ڕەگەزپەرستی، کە کورد بە بەڵاچێنی گرووپگەرای لەکەدار دەکات و ناسنامەیەکی ساختە بە ڕۆمانسی پیشان دەدات. کورد هێزی ڕەسەنی ڕاستەقینەی ئەم خاکانەن: ئێمە جینۆسایدمان بەرگە گرتووە، خۆبەڕێوەبردنمان بنیات ناوە و داعشمان شکست پێ هێناوە لەو شوێنانەی ئەوانی دیکە شکستیان هێنا. ئەفسانە ئاسورییەکان لە ژێر پشکنین هەڵدەوەشێنەوە؛ «خۆبەڕێوەبردن»یان دووا دەخرێت، چونکە شایستەی نییە و لەسەر ناوی کۆلۆنیالی و پورنۆی قوربانیبوون بنیات نراوە. خاکتان دەوێت؟ وەک ئێمە بەدەستی بهێنن. ئەگینا، لە ناوچە کوردییەکاندا تێکەڵ بن یان لە دیاسپۆراوە بەردەوام بن لە بۆڵەکردن. کوردستان بەرز دەبێتەوە و خەیاڵە ئاسورییەکان کاڵ دەبنەوە. قبووڵی بکەن.