پێشەکی
ناسردین و سەجادین دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئایینی ئێزیدین، ئەندامانی هەفت سڕ کە خودا جیهانی بەوان سپاردووە، و دوو لە چوار کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر، لە تەنیشت براکانیان شێخ شەمس و فەخرەدین.
لە ئایینی ئێزیدیدا خودای تاک حەوت بوونەوەرە پیرۆزی ئافراند، هەفت سڕ، و کاروباری جیهانی بەوان سپارد؛ ئەمانە لە ڕێگەی نوێنەرە پیرۆزە زەمینییەکانیان، پیاوپیرۆزە گەورەکان، بەرجەستە دەبن. ناسردین و سەجادین لە ناو ئەم بوونەوەرە پیرۆزانەدان، دوو لە چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر و باوباپیری دوو لە چوار بنەماڵەی شێخە شەمسەنییەکان؛ پێکەوە ڕێزیان لێ دەگیرێت و لە نەریتەکەدا بە تێپەڕینی ڕۆح و نوێبوونەوەیەوە پەیوەستن.
ئێزیدیەتی وەک ئایینێکی زیندووی گەلی کورد شایانی ئەوەیە بە دروستی و ڕێزەوە و بەپێی تێگەیشتنی خۆی بناسرێت. ناسردین و سەجادین، کە چوارەی کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر تەواو دەکەن، بوونەوەری پیرۆزی ڕێزلێگیراوی ڕێکخستنی پیرۆزی ئێزیدین. ناسینیان تێگەیشتنی زیاترە لە دیدە دەوڵەمەندەکەی بوونەوەرە پیرۆزەکان و پیاوپیرۆزە گەورەکان لە دڵی ئایینی ئێزیدیدا.
ناوەڕۆک
دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە
باوباپیرانی بنەماڵە شەمسەنییەکان
بوونەوەرە پیرۆزەکانی تێپەڕینی ڕۆح
ڕێزلێگیراو لە ڕێکخستنە پیرۆزەکەدا
ناسردین و سەجادین و میراتی کوردی
ناسردین و سەجادین کێن؟
ناسردین و سەجادین، بە کوردی شێخ ناسردین و شێخ سیجادین، دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئایینی ئێزیدین، ئەندامانی هەفت سڕ کە خودا کاروباری جیهانی بەوان سپاردووە. بەرجەستەبوونە زەمینییەکانیان وەک دوو لە چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر ڕێزیان لێ دەگیرێت، لە تەنیشت براکانیان شێخ شەمس، بوونەوەرە پیرۆزەکەی خۆر، و فەخرەدین، بوونەوەرە پیرۆزەکەی مانگ. ناسردین و سەجادین باوباپیر و سەرچاوەی ڕەچەڵەکی دوو لە چوار بنەماڵەی شێخە شەمسەنییەکانی ئێزیدییەکانن، و وەک براکانیان بە بەرجەستەبوونە زەمینییەکانی بوونەوەرە پیرۆزەکان دادەنرێن. زۆرجار ناوی هەردووکیان پێکەوە دەبرێت و ڕێزیان لێ دەگیرێت، و لە نەریتەکەدا بە تێپەڕینی ڕۆح لە کاتی مردندا و نوێبوونەوەیەوە پەیوەستن؛ ئەرکێکی پیرۆز و پڕشکۆ لە ناو بوونەوەرە پیرۆزەکاندا. ناسردین و سەجادین وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە و دوو لە چوار کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر پێگەیەکی ڕێزلێگیراو لە ڕێکخستنی پیرۆزی ئێزیدیدا دەگرن، چوارەی کوڕە پیرۆزەکە لە تەنیشت شێخ شەمس و فەخرەدین تەواو دەکەن.
دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە
قووڵترین گرنگیی ناسردین و سەجادین ئەوەیە کە دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەن، ئەندامانی هەفت سڕ، حەوت هەڵقوڵاوە پیرۆزەکەی خودای تاک کە خودا چاودێریی جیهانی بەوان سپاردووە.
لە ئایینی ئێزیدیدا خودای تاک لە ڕووناکیی خۆی حەوت بوونەوەرە پیرۆز یان فریشتەی ئافراند، هەفت سڕ، و کاروباری جیهانی بەوان سپارد؛ ئەم حەوتە لە ڕێگەی نوێنەرە پیرۆزە زەمینییەکانیان، پیاوپیرۆزە گەورەکان، بەرجەستە دەبن. ناسردین و سەجادین بە دوو لەم حەوت بوونەوەرە پیرۆزە ئەژمار دەکرێن، و بەرجەستەبوونە زەمینییەکانیان، پیاوپیرۆزە گەورەکان شێخ ناسردین و شێخ سیجادین، وەک جەستەگرتن یان نوێنەرەکانی بوونەوەرە پیرۆزەکان لە جیهاندا لێک دەدرێنەوە. ناسردین و سەجادین وەک ئەندامانی حەوتەکە بەشدارن لە سروشتی پیرۆزی هەفت سڕ، هەڵقوڵاوە پیرۆزەکانی خودای تاک کە خودا لە ڕێگەیانەوە چاودێریی جیهان دەکات. لە تەنیشت براکانیان شێخ شەمس و فەخرەدین و بوونەوەرە پیرۆزەکانی دیکەی ئایینەکە پێگەکەیان لە ناو حەوتەکەدا دەگرن. ئەم پێگەیە وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە قووڵترین لایەنی گرنگیی ناسردین و سەجادینە؛ وەک هەڵقوڵاوە پیرۆزەکانی خودای تاک دەیانناسێنێت، بوونەوەرە پیرۆزەکانی هەفت سڕ کە لە پیاوپیرۆزە گەورەکاندا بەرجەستە بوون. وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە پێگە پیرۆزەکەیان لە ئایینی ئێزیدیدا دەگرن، لە ناو هەڵقوڵاوە پیرۆزەکانی خودای تاکدا.
خاڵە سەرەکییەکان
ناسردین و سەجادین دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئێزیدییەکانن (هەفت سڕ).
بەرجەستەبوونە زەمینییەکانیان دوو لە چوار کوڕەکەی ئێزدینا میرن.
برای شێخ شەمس (خۆر) و فەخرەدینن (مانگ).
باوباپیری دوو لە چوار بنەماڵەی شێخە شەمسەنییەکانن.
لە نەریتەکەدا بە تێپەڕین و نوێبوونەوەی ڕۆحەوە پەیوەستن.
چوار کوڕەکە پێکەوە چوارەی بوونەوەرە پیرۆزەکانی ئەم گرووپە تەواو دەکەن.
زانیارییە خێراکان
ناوەکان: ناسردین (شێخ ناسردین)؛ سەجادین (شێخ سیجادین)
ئایین: ئێزیدیەتی، ئایینێکی کوردیی یەکتاپەرست
سروشت: دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە (هەفت سڕ)
باوک: ئێزدینا میر، باوباپیری شێخە شەمسەنییەکان
براکان: شێخ شەمس (خۆر) و فەخرەدین (مانگ)
ڕۆڵ: باوباپیری دوو لە چوار بنەماڵە شەمسەنییەکە
پەیوەستن بە: تێپەڕینی ڕۆح و نوێبوونەوەی
بەرجەستە دەبن لە: پیاوپیرۆزە گەورەکانی ئایینەکە
ناوەندە پیرۆزەکە: لالەش، دۆڵە پیرۆزەکە و شوێنی زیارەت
میرات: نەریتێکی ئایینیی زیندووی گەلی کورد
کوڕەکانی ئێزدینا میر
ناسردین و سەجادین لە بەرجەستەبوونە زەمینییەکانیاندا وەک دوو لە چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر ڕێزیان لێ دەگیرێت؛ ئەمە بە خێزانە پیرۆزەکەی بنەڕەتی بنەماڵە شەمسەنییەکانی ئێزیدییەکانەوە دەیانبەستێتەوە.
لە نەریتی ئێزیدیدا ڕێز لە بەرجەستەبوونە زەمینییەکانی ناسردین و سەجادین وەک دوو لە چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر دەگیرێت، کەسایەتییەکی دیار کە لە نەریتەکەدا بەسەر ئێزیدییەکاندا فەرمانڕەوایی کردووە، لە تەنیشت براکانیان شێخ شەمس و فەخرەدین. ڕێز لەم چوار کوڕە وەک بەرجەستەبوونە زەمینییەکانی بوونەوەرە پیرۆزەکان و باوباپیر و سەرچاوەی ڕەچەڵەکی چوار بنەماڵەی شێخە شەمسەنییەکان دەگیرێت. چوار براکە پێکەوە چوارەیەکی پیرۆز پێک دەهێنن، کوڕە پیرۆزەکانی ئێزدینا میر، هەریەکەیان بوونەوەرێکی پیرۆز و باوباپیری بنەماڵەیەکە؛ ناسردین و سەجادین لە تەنیشت بوونەوەرە پیرۆزەکانی خۆر و مانگ ئەم چوارەیە تەواو دەکەن. ئەم بەستنەوەی بوونەوەرە پیرۆزانە بە خێزانە پیرۆزەکەی ئێزدینا میرەوە ڕەگیان لە ڕێکخستن و پێکهاتەی پیرۆزی ئایینی ئێزیدیدا دادەکوتێت، وەک کوڕ و باوباپیر و سەرچاوەی ڕەچەڵەک. چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر، کە ناسردین و سەجادینیان لە ناودایە، کەواتە خێزانێکی پیرۆزن لە بنەڕەتی بنەماڵە شەمسەنییەکاندا، بوونەوەرە پیرۆزەکان کە لە کوڕە پیرۆزەکاندا بەرجەستە بوون. ناسردین و سەجادین وەک دوو لە چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر پێگەکەیان لە خێزان و ڕێکخستنی پیرۆزی ئایینی ئێزیدیدا دەگرن.
باوباپیرانی بنەماڵە شەمسەنییەکان
ڕێز لە ناسردین و سەجادین وەک باوباپیر و سەرچاوەی ڕەچەڵەکی دوو لە چوار بنەماڵەی شێخە شەمسەنییەکان دەگیرێت؛ ئەمە بە ڕێکخستنی کۆمەڵایەتی و ئایینیی پیرۆزی ئایینی ئێزیدیەوە دەیانبەستێتەوە.
لە ئایینی ئێزیدیدا خێزانەکانی شێخ ڕۆڵێکی ئایینیی تایبەت دەگرن و بە بنەماڵە ڕێک خراون، کە چوار بنەماڵە شەمسەنییەکە لە ناویاندا ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر. ناسردین و سەجادین باوباپیر و سەرچاوەی ڕەچەڵەکی دوو لەم چوار بنەماڵە شەمسەنییەن، لە تەنیشت بنەماڵەکانی براکانیان شێخ شەمس و فەخرەدین. ئەم ڕۆڵە وەک باوباپیرانی بنەماڵە شەمسەنییەکان بوونەوەرە پیرۆزەکان بە پێکهاتەی کۆمەڵایەتی و ئایینیی پیرۆزی ئایینی ئێزیدیەوە دەبەستێتەوە، کە خێزانەکانی شێخ و بنەماڵەکانیان تێیدا پێگەیەکی گرنگ لە ژیان و ڕێکخستنی ئایینیی کۆمەڵگەکەدا دەگرن. گەڕانەوەی ڕەچەڵەکی بنەماڵە شەمسەنییەکان بۆ چوار کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر، کە ناسردین و سەجادینیان لە ناودایە، بوونەوەرە پیرۆزەکان بە ڕێکخستنی ئایینیی زیندووی ئێزیدییەکانەوە دەبەستێتەوە، خێزانە پیرۆزەکان کە نەریتە ئایینییەکە بەردەوام دەکەن. ناسردین و سەجادین وەک باوباپیری دوو لە چوار بنەماڵە شەمسەنییەکە پێگەکەیان لە ڕێکخستنی پیرۆزی ئایینی ئێزیدیدا دەگرن و بوونەوەرە پیرۆزەکان بە پێکهاتەی ئایینی و خێزانە پیرۆزەکانی نەریتەکەوە دەبەستنەوە.
بوونەوەرە پیرۆزەکانی تێپەڕینی ڕۆح
ئەرکێکی تایبەتی ناسردین و سەجادین لە نەریتی ئێزیدیدا پەیوەندییانە بە تێپەڕینی ڕۆح لە کۆتایی ژیانی زەمینیدا و نوێبوونەوەی؛ ڕۆڵێکی پیرۆز و پڕشکۆ لە ناو بوونەوەرە پیرۆزەکاندا.
لە دیدی ئێزیدیدا ناسردین و سەجادین پێکەوە بە تێپەڕینی ڕۆح لە کۆتایی ژیانی زەمینیدا و بە نوێبوونەوەیەوە پەیوەستن، دوو بوونەوەرە پیرۆزەکە کە لە تێپەڕینەکەیدا یاوەریی ڕۆح دەکەن. لە نەریتەکەدا وەک نێردراو ڕێز لە سەجادین دەگیرێت، بوونەوەرە پیرۆزەکە کە دێت تا لە تێپەڕینەکەیدا لەگەڵ ڕۆحدا بێت، لە کاتێکدا ناسردین بە نوێبوونەوەی دواترەوە پەیوەستە، بوونەوەرە پیرۆزەکە کە بە ڕێڕەوی داهاتووی ڕۆح و نوێبوونەوەیەوە پەیوەستە. ئەم پەیوەندییە تێگەیشتنی ئێزیدی لە مردن دەنوێنێت وەک تێپەڕین و نوێبوونەوە، نەک کۆتایی؛ بوونەوەرە پیرۆزەکان لە تێپەڕینەکەیدا یاوەریی ڕۆح دەکەن و ڕۆح بە ڕێگای خۆیدا بەردەوام دەبێت، بەپێی باوەڕی ئێزیدی بە نوێبوونەوەی ڕۆح. ڕۆڵی ناسردین و سەجادین لە یاوەریی تێپەڕینی ڕۆحدا پڕشکۆ و نەرمونیانە، بوونەوەرە پیرۆزەکان کە لە کۆتایی ژیانی زەمینیدا بە شکۆوە لەگەڵ ڕۆحدا دەبن و چاودێریی نوێبوونەوەی دەکەن. ئەم ئەرکە پیرۆزە، یاوەریی تێپەڕین و نوێبوونەوەی ڕۆح، لایەنێکی تایبەت و واتاداری گرنگیی ناسردین و سەجادینە؛ دیدی ئێزیدی بۆ مردن وەک تێپەڕینێک دەردەبڕێت کە بوونەوەرە پیرۆزەکان یاوەریی دەکەن، هەروەها بۆ بەردەوامی و نوێبوونەوەی ڕۆح. ئەمە یەکێکە لەو ڕێگایانەی ئەم دوو بوونەوەرە پیرۆزە لە ئایینی ئێزیدیدا بە قووڵترین ساتەکانی ژیانی مرۆڤەوە پەیوەستن، کە لە تێپەڕین و نوێبوونەوەیدا بە شکۆوە یاوەریی ڕۆح دەکەن.
ڕێزلێگیراو لە ڕێکخستنە پیرۆزەکەدا
ڕێز لە ناسردین و سەجادین لە سەرتاسەری ڕێکخستنی پیرۆز و ژیانی ئایینیی ئایینی ئێزیدیدا دەگیرێت، وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە و دوو لە کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر.
لە ئایینی ئێزیدیدا ناسردین و سەجادین وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە لە ڕێکخستنە پیرۆزەکە و سروودەکان و ژیانی ئایینیی کۆمەڵگەکەدا ڕێزیان لێ دەگیرێت. سروودە پیرۆزەکانی ئایینەکە، قەولەکان، کە بە زمانی کوردی دەوترێن، ستایشی خودای تاک و بوونەوەرە پیرۆزەکان و پیاوپیرۆزە گەورەکانی دەکەن و زانیارییە پیرۆزەکانی نەریتەکە دەپارێزن؛ ڕێز لە بوونەوەرە پیرۆزەکانی وەک ناسردین و سەجادین لە ناویاندا دەگیرێت. دۆڵی پیرۆزی لالەش، ناوەندی پیرۆز و شوێنی زیارەتی ئایینەکە، و ڕۆژژمێری ئایینی و ڕێوڕەسمەکان و ڕێکخستنی بنەماڵەکانی ئێزیدییەکان هەموویان بە دیدی خودای تاک و بوونەوەرە پیرۆزەکان و پیاوپیرۆزە گەورەکانیەوە پەیوەستن؛ ناسردین و سەجادین لە ناویاندا لە تەنیشت شێخ شەمس و فەخرەدین و ئەوانی دیکە پێگەکەیان دەگرن. ئەم ڕێزگرتنە لە ڕێکخستنە پیرۆزەکەدا پێگەی ناسردین و سەجادین لە ئایینی ئێزیدیدا دەنوێنێت، دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە لە سروودەکان و شوێنە پیرۆزەکان و ژیانی ئایینیی کۆمەڵگەکەدا ڕێزیان لێ دەگیرێت. ڕێزگرتن لە ناسردین و سەجادین لە ڕێگەی ڕێکخستنە پیرۆزەکە و ژیانی ئایینیی زیندووی ئێزیدییەکانەوە دەپارێزرێت و بەردەوام دەبێت، بوونەوەرە پیرۆزەکان کە لە دیدە پیرۆزەکەی ئایینەکەدا ڕێزیان لێ دەگیرێت.
هێما و واتا
ناسردین و سەجادین لە هەموو شتێک زیاتر دیدی ئێزیدی بەرجەستە دەکەن بۆ بوونەوەرە پیرۆزەکان کە لە پیاوپیرۆزە گەورەکاندا بەرجەستە دەبن؛ دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی هەفت سڕ کە لە پیاوپیرۆزە ڕێزلێگیراوەکانی ئایینەکەدا بەرجەستە بوون. وەک دوو لە چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر، خێزان و بنەماڵە پیرۆزەکانی بنەڕەتی شێخە شەمسەنییەکان بەرجەستە دەکەن.
ناسردین و سەجادین هەروەها بە پەیوەندییان بە تێپەڕین و نوێبوونەوەی ڕۆحەوە، دیدە پڕشکۆ و نەرمونیانەکە بەرجەستە دەکەن بۆ مردن وەک تێپەڕین و نوێبوونەوە کە بوونەوەرە پیرۆزەکان یاوەریی دەکەن؛ دیدێکی شکۆ و هیوا. لەمەدا تێگەیشتنی ئێزیدی لە بەردەوامیی ڕۆح و بوونەوەرە پیرۆزەکان کە یاوەریی دەکەن دەنوێنن. لە هەموو ئەمانەدا ناسردین و سەجادین لە بوونەوەرە پیرۆزە ڕێزلێگیراوەکانی ئایینی ئێزیدیدان، کە بەرجەستەبوونی بوونەوەرە پیرۆزەکان و خێزان و بنەماڵە پیرۆزەکان و دیدە پڕشکۆکەی تێپەڕین و نوێبوونەوەی ڕۆح بەرجەستە دەکەن. دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە و دوو لە کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میرن، چوارەکە لە تەنیشت شێخ شەمس و فەخرەدین تەواو دەکەن، کەسایەتییە ڕێزلێگیراوەکانی میراتی ئایینیی کورد. دیدی بوونەوەرە پیرۆزەکان کە بە شکۆوە یاوەریی ڕۆح دەکەن یەکێکە لە تایبەتمەندییە نەرمونیان و هیوابەخشەکانی نەریتی ئێزیدی.
ناسردین و سەجادین و میراتی کوردی
ناسردین و سەجادین هی ئێزیدیەتین، یەکێک لە کۆنترین و جیاوازترین نەریتە ئایینییەکانی گەلی کورد، ئایینێکی زیندووی زۆر کۆن و جوان. وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە و دوو لە کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر، پێگەیەکی ڕێزلێگیراو لە میراتی ئایینیی کورددا دەگرن.
ئێزیدیەتی ئایینێکە کورد پەیڕەوی دەکەن، بە تایبەتی ئێزیدییە کورمانجی‌ئاخێوەکان، و یەکێکە لە جیاوازترین و کۆنترین نەریتە ئایینییەکانی گەلی کورد کە دیدێکی زۆر کۆن بۆ خودا دەپارێزێت. ناسردین و سەجادین وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە، دوو لە کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر و باوباپیری دوو لە بنەماڵە شەمسەنییەکان، کەواتە بەشێکن لە میراتی ئایینیی کورد، بوونەوەرە پیرۆزەکانی ڕێکخستنی پیرۆزی ئێزیدی. کۆمەڵگەی ئێزیدی ئایینەکەی بە بوونەوەرە پیرۆزەکان و پیاوپیرۆزە گەورەکان و بنەماڵە پیرۆزەکانیەوە بە درێژایی چەندین سەدە پاراستووە، زۆرجار لە ڕووبەڕووبوونەوەی چەوساندنەوەی توند و تێگەیشتنی هەڵەدا؛ نەریتەکە شایانی ئەوەیە بە دروستی و ڕێزەوە، وەک ئایینێکی زیندووی قووڵ و کۆن، بناسرێت و تێی بگەین. ئێزیدیەتی وەک یەکێک لە جیاوازترین نەریتە ئایینییەکانی گەلی کورد، بە بوونەوەرە پیرۆزەکانی وەک ناسردین و سەجادین، بەشێکی بەهادارە لە میراتی ڕۆحیی کورد. لە خستنەڕووی ناسردین و سەجادیندا کەواتە بوونەوەرە پیرۆزە ڕێزلێگیراوەکانی ئەم نەریتە ئایینییە کوردییە زیندووە دەخەینە ڕوو، دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە چوارەی کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر تەواو دەکەن، وەک خودی ئێزیدییەکان لێیان تێدەگەن.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا ناسردین و سەجادین خودان، پیاوپیرۆزن یان فریشتەن؟ لە تێگەیشتنی ئێزیدیدا دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەن، هەفت سڕ، کە هەڵقوڵاوە پیرۆزەکانی خودای تاکن و لە ڕێگەی نوێنەرە پیرۆزە زەمینییەکانیانەوە بەرجەستە دەبن. باشترین تێگەیشتن لێیان کەواتە ئەوەیە وەک بوونەوەری پیرۆز لێیان تێبگەین، هەڵقوڵاوەکانی خودای تاک کە لە پیاوپیرۆزە گەورەکان شێخ ناسردین و شێخ سیجادیندا بەرجەستە بوون. خودای جیاواز نین، چونکە ئێزیدیەتی یەکتاپەرستە و لە دەوری خودای تاک کۆ دەبێتەوە؛ هەروەها تەنها پیاوپیرۆزی مێژوویی نین، چونکە وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە ڕێزیان لێ دەگیرێت. بەپێی خودی ئایینەکە، بوونەوەرە پیرۆزەکانی هەفت سڕن کە لە پیاوپیرۆزە ڕێزلێگیراوەکاندا بەرجەستە بوون.
ئایا پەیوەندییان بە تێپەڕینی ڕۆحەوە دەیانکاتە کەسایەتیی ترسناک یان تاریک؟ نەخێر؛ لە دیدی ئێزیدیدا ئەو بوونەوەرە پیرۆزانەی لە تێپەڕینی ڕۆحدا یاوەریی دەکەن، بە شکۆ و چاودێرییەوە ئەو کارە دەکەن، و مردن وەک تێپەڕین و نوێبوونەوە لێک دەدرێتەوە، نەک کۆتایی، بەپێی باوەڕی ئێزیدی بە بەردەوامیی ڕۆح. پەیوەندیی ناسردین و سەجادین بە تێپەڕینی ڕۆحەوە کەواتە ئەرکێکی پڕشکۆ و نەرمونیانە، بوونەوەرە پیرۆزەکان کە بە شکۆوە لەگەڵ ڕۆحدا دەبن و چاودێریی نوێبوونەوەی دەکەن، نەک کەسایەتیی ترسناک یان تاریک. تێگەیشتنی ئێزیدی لە مردن وەک تێپەڕینێک دەردەبڕێت کە بوونەوەرە پیرۆزەکان یاوەریی دەکەن، دیدێکی شکۆ و هیوا.
ئایا ناسردین و سەجادین بە تایبەتی کەسایەتیی کوردین؟ بەڵێ، بەو مانایەی هی ئێزیدیەتین، یەکێک لە جیاوازترین نەریتە ئایینییەکانی گەلی کورد، و بوونەوەری پیرۆزی ڕێزلێگیراوی ئەم ئایینەن. بەشێکن لە میراتی ئایینیی کورد، بوونەوەرە پیرۆزەکانی ڕێکخستنی پیرۆزی ئێزیدی، لە تەنیشت بوونەوەرە پیرۆزەکان و پیاوپیرۆزە گەورەکانی دیکەی ئایینەکە وەک تاووسی مەلەک و شێخ عەدی. ئێزیدیەتی ئایینێکی زیندووی گەلی کوردە، شایانی ئەوەیە بە دروستی و ڕێزەوە بناسرێت.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
هەفت سڕ: حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە، کە ئەمانە دوویانن
شێخ شەمس: بوونەوەرە پیرۆزەکەی خۆر، برایان
فەخرەدین: بوونەوەرە پیرۆزەکەی مانگ، برایان
ئێزدینا میر: باوکی چوار کوڕە شەمسەنییەکە
تاووسی مەلەک: فریشتەی تاووس، سەرۆکی بوونەوەرە پیرۆزەکان
شێخ عەدی: پیاوپیرۆزە گەورەکەی ئایینی ئێزیدی
سوڵتان ئێزید: کەسایەتییەکی خودایی و ناوەندیی ئایینی ئێزیدی
نەورۆز: جەژنی ساڵی نوێی جیهانی کوردی
پرسیارە باوەکان
ناسردین و سەجادین لە ئایینی ئێزیدیدا کێن؟
ناسردین و سەجادین، بە کوردی شێخ ناسردین و شێخ سیجادین، دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئایینی ئێزیدین، ئەندامانی هەفت سڕ کە خودا کاروباری جیهانی بەوان سپاردووە. بەرجەستەبوونە زەمینییەکانیان دوو لە چوار کوڕەکەی ئێزدینا میرن، برای شێخ شەمس و فەخرەدینن، و باوباپیری دوو لە چوار بنەماڵەی شێخە شەمسەنییەکانن. لە نەریتەکەدا بە تێپەڕین و نوێبوونەوەی ڕۆحەوە پەیوەستن.
چۆن بە شێخ شەمس و فەخرەدینەوە پەیوەستن؟
ناسردین و سەجادین برای شێخ شەمسن، بوونەوەرە پیرۆزەکەی خۆر، و فەخرەدین، بوونەوەرە پیرۆزەکەی مانگ. هەر چواریان کوڕی ئێزدینا میرن و وەک بەرجەستەبوونە زەمینییەکانی بوونەوەرە پیرۆزەکان و باوباپیرانی چوار بنەماڵەی شێخە شەمسەنییەکان ڕێزیان لێ دەگیرێت. چوار براکە پێکەوە چوارەیەکی پیرۆز پێک دەهێنن، کوڕە پیرۆزەکانی ئێزدینا میر؛ ناسردین و سەجادین لە تەنیشت بوونەوەرە پیرۆزەکانی خۆر و مانگ ئەم چوارەیە تەواو دەکەن.
بۆچی ناسردین و سەجادین بە تێپەڕینی ڕۆحەوە پەیوەستن؟
لە دیدی ئێزیدیدا ناسردین و سەجادین پێکەوە بە تێپەڕینی ڕۆح لە کۆتایی ژیانی زەمینیدا و بە نوێبوونەوەیەوە پەیوەستن. ڕێز لە سەجادین وەک نێردراو دەگیرێت کە دێت تا لە تێپەڕینەکەیدا لەگەڵ ڕۆحدا بێت، لە کاتێکدا ناسردین بە نوێبوونەوەی دواترەوە پەیوەستە. ئەمە تێگەیشتنی ئێزیدی لە مردن دەنوێنێت وەک تێپەڕین و نوێبوونەوە، نەک کۆتایی؛ بوونەوەرە پیرۆزەکان بە شکۆوە یاوەریی ڕۆح دەکەن و ڕۆح بە ڕێگای خۆیدا بەردەوام دەبێت.
بنەماڵە شەمسەنییەکان چین؟
بنەماڵە شەمسەنییەکان چوار لە بنەماڵەکانی شێخی ئایینی ئێزیدین کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ چوار کوڕەکەی ئێزدینا میر: شێخ شەمس، فەخرەدین، ناسردین و سەجادین. خێزانەکانی شێخ لە ئایینی ئێزیدیدا ڕۆڵێکی ئایینیی تایبەت دەگرن، و چوار بنەماڵە شەمسەنییەکە کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ چوار کوڕە پیرۆزەکە، پێگەیەکی گرنگ لە ژیان و ڕێکخستنی ئایینیی کۆمەڵگەکەدا دەگرن. ناسردین و سەجادین باوباپیری دوو لەم چوار بنەماڵەیەن.
ئایا ناسردین و سەجادین خودان؟
نەخێر؛ ئێزیدیەتی یەکتاپەرستە کە لە دەوری باوەڕ بە یەک خودا کۆ دەبێتەوە. ناسردین و سەجادین دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەن، هەفت سڕ، کە هەڵقوڵاوە پیرۆزەکانی خودای تاکن و لە ڕێگەی نوێنەرە پیرۆزە زەمینییەکانیان، پیاوپیرۆزە گەورەکان شێخ ناسردین و شێخ سیجادین، بەرجەستە دەبن. باشترین تێگەیشتن ئەوەیە وەک بوونەوەری پیرۆز لێیان تێبگەین، هەڵقوڵاوەکانی خودای تاک، نەک وەک خودای جیاواز، و نەک تەنها وەک پیاوپیرۆزی مێژوویی، بەڵکو وەک بوونەوەرە پیرۆزەکانی هەفت سڕ کە لە پیاوپیرۆزە ڕێزلێگیراوەکاندا بەرجەستە بوون.
ئایا ناسردین و سەجادین بەشێکن لە میراتی کوردی؟
بەڵێ؛ هی ئێزیدیەتین، یەکێک لە کۆنترین و جیاوازترین نەریتە ئایینییەکانی گەلی کورد کە بە تایبەتی ئێزیدییە کورمانجی‌ئاخێوەکان پەیڕەوی دەکەن. وەک دوو لە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە، دوو لە کوڕە پیرۆزەکەی ئێزدینا میر و باوباپیری دوو لە بنەماڵە شەمسەنییەکان، بەشێکن لە میراتی ئایینیی کورد. ئێزیدیەتی ئایینێکی زیندووی زۆر قووڵ و کۆنە، شایانی ئەوەیە بە دروستی و ڕێزەوە بناسرێت.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
ناسردین (پیاوپیرۆزی ئێزیدی) ـ Wikipedia
ئێزدینا میر و شێخە شەمسەنییەکان ـ Wikipedia