جیاکردنەوەی بەڵگە کۆنەکان، ناسنامەکانی ئەمڕۆ و مافە دەستوورییەکان لە لێکۆڵینەوەی نەینەوادا.

بورجی دەروازەیەکی نوێکراوە لە نەینەوا بە وێنەیەکی گەورەی پەیکەرێکی باڵدار لەسەر دیوارەکەی، تشرینی دووەمی ٢٠٠٨
بینای دەروازەیەک لە نەینەوا، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨، پێش وێرانکارییەکانی ٢٠١٥–٢٠١٦. وێنەی بارودۆخی ئێستا نییە؛ کاتەلۆگی سەرچاوەکە ناوی دەروازەی نەرگالی لێ ناوە. JoAnn S. Makinano / U.S. Air Force · VIRIN 081122-F-5855M-003 · Public domain · Wikimedia Commons.

شار، پارێزگا و سەرچاوە شوێنەوارییەکان

نەینەوای کۆن لە مووسڵە. پارێزگای نەینەوا و دەشتی نەینەوای ئەمڕۆ جوگرافیایەکی فراوانتر دەگرنەوە. شوێنی شوێنەواری، دانیشتووان و بەڕێوەبردن پرسی جیاوازن. پڕۆژەی کتێبخانەی ئاشووربانیپاڵ دەقە بزمارنووسەکانی شاری پاشایەتیی ئاشوور دەکۆڵێتەوە؛ ژیانی هزری تۆمار دەکەن، نەک سەرژمێریی ئەمڕۆ. [1]

کەوتنی نەینەوا لە ٦١٢ پێش زایین

ساڵنامە بابلییەکەی ABC 3 لەسەر لووحی BM 21901 گەمارۆدان و وێرانکردنی شارەکە بەدەست هێزە بابلی و مادییەکان لە ٦١٢ پێش زایین و شەڕەکانی دواتری حەڕان باس دەکات. کەوتنی پایتەخت ناسەلمێنێت کە هەموو دانیشتووان ون بوون یان فەتح مافی تایبەتی ئەمڕۆ دروست دەکات. بۆشاییەکانی دەقەکە دەبێت ڕوون بن. [2]

کۆمەڵگە و ماف

ناوەکانی ئاشووری و کلدانی چوارچێوەی کۆن، کڵێسایی و هاوچەرخی جیاوازیان هەیە. سەربەکڵێسایەکبوون هەموو ناسنامەی نەتەوەیی ڕوون ناکاتەوە. پاپا فرانسیس لە وتاری ٢٠٢٢ کڵێسای ئاشووریی ڕۆژهەڵات و کڵێسای کاتۆلیکی کلدانی بە دوو کڵێسای جیاواز بە میراتی ڕێوڕەسمی و هاوکاریی هاوبەش دەناسێنێت. ئەمە بەڵگەی پەیوەندیی کڵێساکانە، نەک ڕەچەڵەک یان خاکی تایبەت. [3] ماددەی ١٢٥ی دەستووری عێراق ناوی کلدانی و ئاشووری لەگەڵ تورکمان و گرووپی دیکە دەهێنێت؛ ماددەی ١٤ باسی یەکسانی لەبەردەم یاسا دەکات. [4]

پاراستن و ڕاستکردنەوە

یونسکۆ لە ٢٠١٦ وێرانکردنی دەروازەکانی مەسقا و ئەدەد و شوورەکان شەرمەزار کرد، دوای زیانی گای باڵداری دەروازەی نەرگال و مۆزەخانەی مووسڵ لە ٢٠١٥. بۆیە وێنە مێژووییەکان دەبێت بەرواردار بن. [5] وەشانی پێشوو لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ گۆڕدرا؛ بانگەشەی بێبەڵگەی خاوەندارێتیی تایبەت و تۆمەتە بەکۆمەڵەکان لابران. ئەم دەقە بەڵگە کۆنەکان، ناسنامەکانی ئەمڕۆ و مافەکان جیا دەکاتەوە.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Jonathan Taylor, Reading the Library of Ashurbanipal: project description — British Museum / LMU Munich, ORACC (2022)
  2. ABC 3: Fall of Nineveh Chronicle, BM 21901 — primary text in translation, adapted from A. K. Grayson and Jean-Jacques Glassner, Livius
  3. Pope Francis, address to Mar Awa III, 19 November 2022 — Dicastery for Promoting Christian Unity
  4. Constitution of Iraq, Articles 14 and 125 — Iraqi Council of Representatives
  5. UNESCO, destruction in the ancient city of Nineveh, 18 April 2016