Cudakirina belgeyên kevnar, nasnameyên îroyîn û mafên destûrî di lêkolîna Nînewayê de.

Birca deriyekî ji nû ve avakirî li Nînewayê, bi wêneyeke mezin a kesayetiyeke bi bask li ser dîwarê, Mijdara 2008an
Avahiya deriyekî li Nînewayê, 22ê Mijdara 2008an, berî wêrankirinên 2015–16an. Ev rewşa îroyîn nîşan nade; kataloga çavkaniyê wê wek Deriyê Nergal bi nav dike. JoAnn S. Makinano / U.S. Air Force · VIRIN 081122-F-5855M-003 · Public domain · Wikimedia Commons.

Bajar, parêzgeh û çavkaniyên arkeolojîk

Nînewaya kevnar li Mûsilê ye. Parêzgeha Nînewayê û Deşta Nînewayê ya îroyîn erdnîgariyeke berfirehtir dihewînin. Cihê arkeolojîk, nifûs û rêveberî pirsên cuda ne. Projeya Pirtûkxaneya Aşûrbanîpal nivîsên mixî yên bajêrê şahane yê Aşûrê lêkolîn dike; ew jiyana rewşenbîrî belge dikin, ne serjimêriya îroyîn. [1]

Ketina Nînewayê di 612 BZ de

Kronîka Babîlî ABC 3 li ser tabloya BM 21901 dorpêç û wêrankirina bajêr ji aliyê hêzên Babîlî û Medî di 612 BZ de û şerên paşîn li Harranê rave dike. Ketina paytextê îspat nake ku hemû nifûs winda bû, an ku fetih mafên taybet ên îroyîn çêdike. Valahiyên nivîsê divê eşkere bimînin. [2]

Civak û maf

Navên Aşûrî û Keldanî kontekstên kevnar, dêrî û îroyîn ên cuda hene. Girêdana dêrê hemû nasnameya etnîkî rave nake. Papa Francis di axaftina 2022an de Dêra Aşûrî ya Rojhilat û Dêra Katolîk a Keldanî wek dêrên cuda bi mîraseke ayînî û hevkariyeke hevpar rave dike. Ev delîla têkiliyên dêran e, ne esl an xaka taybet. [3] Xala 125an a Destûra Iraqê Keldanî û Aşûriyan ligel Tirkmen û komên din bi nav dike; xala 14an behsa wekheviya li ber qanûnê dike. [4]

Parastin û sererastkirin

UNESCO di 2016an de wêrankirina deriyên Mesqa û Adad û sûrên bajêr şermezar kir, piştî zirara gayê bi bask ê Deriyê Nergal û Muzeya Mûsilê di 2015an de. Wêneyên dîrokî divê dîrokdar bin. [5] Versiyona berê di 21ê Cotmeha 2026an de hat guhertin; îdiayên bêdelîl ên xwedîtiya taybet û sûcdarkirinên kolektîf hatin rakirin. Ev nivîs belgeyên kevnar, nasnameyên îroyîn û mafan cuda dike.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Jonathan Taylor, Reading the Library of Ashurbanipal: project description — British Museum / LMU Munich, ORACC (2022)
  2. ABC 3: Fall of Nineveh Chronicle, BM 21901 — primary text in translation, adapted from A. K. Grayson and Jean-Jacques Glassner, Livius
  3. Pope Francis, address to Mar Awa III, 19 November 2022 — Dicastery for Promoting Christian Unity
  4. Constitution of Iraq, Articles 14 and 125 — Iraqi Council of Representatives
  5. UNESCO, destruction in the ancient city of Nineveh, 18 April 2016