پێشەکی
لە نێو بوونەوەرە پیرۆزەکانی باوەڕی ئێزدیدا، ئەنجامدانی جدیترین ئەرکی هەمووان بە یەکێکیان سپێردراوە: چاودێریی ڕۆح لە ساتی مردندا. ئەمە شێخ ناسردینە، کە وەک فریشتەی مردن و نوێبوونەوە ڕێزی لێ دەگیرێت، یەکێک لە چوار کوڕەکەی ئێزدینە میری شازادە و یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە لە تێگەیشتنی ئێزدیدا خودا چاودێریی جیهانی پێ سپاردن. لەگەڵ سەجادینی برای لە بەردەمی سنووری نێوان ئەم ژیانە و ژیانی داهاتوودا دەوەستێت و ڕێنماییی تێپەڕینی ڕۆح دەکات.
مردن لە نەریتی ئێزدیدا تەنها وەک کۆتایییەک تێی ناگەن، بەڵکو وەک گواستنەوە و نوێبوونەوە، تێپەڕین لە دۆخێکی بوون بۆ دۆخێکی دیکە. بۆیە ئەو کەسایەتییانەی چاودێریی ئەم تێپەڕینە دەکەن، کەسایەتیی ترس نین، بەڵکو کەسایەتیی چاودێرییەکی جدی و پێویستن کە دڵنیا دەبن ڕۆح گەشتەکەی بە دروستی ئەنجام دەدات. شێخ ناسردین وەک فریشتەی مردن و نوێبوونەوە ئەم تێگەیشتنە بەرجەستە دەکات و لەگەڵ براکەی چاودێریی گشتیترین و پڕڕازترین ئەزموونی مرۆیی دەکات.
سەر بە ناوەندیترین بازنەی پیرۆزیی ئێزدییە، یەکێک لە پیرە مەزنە شەمسانییەکان و یەکێک لە هەفتەکەیە کە لەگەڵ خێزانە پیرۆزەکە و ڕێکخستنی پیرۆزی باوەڕەکەدا تەنراوە. تێگەیشتن لە شێخ ناسردین واتە تێگەیشتن لە چۆنیەتیی تێڕوانینی ئێزدییەکان بۆ مردن و ڕۆح و بینینی ئەو تێڕوانینە ناسک و پڕ ئومێدە بۆ مردن کە لە دڵی یەکێک لەو باوەڕانەی جیهانی کوردیدا هەیە کە لە کۆنترینەکانن و زۆرترین تێگەیشتنی هەڵەیان لەبارەوە هەیە.
ناوەڕۆک
یەکێک لە چوار کوڕە شەمسانییەکە
یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە
مردن وەک گواستنەوە لە ئێزدایەتیدا
شێخ ناسردین کێیە؟
شێخ ناسردین، بە کوردی شێخ ناسردین، کە مەلەک ناسردینیش ناو دەبرێت، کەسایەتییەکی پیرۆزە کە لە ئێزدایەتیدا ڕێزی لێ دەگیرێت. یەکێک لە چوار کوڕەکەی ئێزدینە میری شازادەیە، لەگەڵ شێخ شەمس و شێخ فەخرەدین و سەجادین، و لە نێو هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکەدا دەژمێردرێت کە خودا کاروباری جیهانی پێ سپاردن. لە سەرووی هەمووانەوە وەک فریشتەی مردن و نوێبوونەوە ڕێزی لێ دەگیرێت کە لەگەڵ سەجادینی برای لە ساتی مردندا چاودێریی ڕۆح دەکات و باپیر و سەرەڕەچەڵەکی یەکێک لە چوار ڕەچەڵەکی شێخە شەمسانییەکانە.
یەکێک لە چوار کوڕە شەمسانییەکە
شێخ ناسردین وەک یەکێک لە چوار کوڕەکەی ئێزدینە میری شازادە سەر بە ناوەندی خێزانە پیرۆزەکەی ئێزدییە. ئەم چوار برایە، شێخ شەمسی خۆر و شێخ فەخرەدینی مانگ و ناسردین و سەجادین، پیرە مەزنە شەمسانییەکانن، باپیر و سەرەڕەچەڵەکی چوار ڕەچەڵەکی شێخە شەمسانییەکان کە یەکێک لە بەشە سەرەکییەکانی چینە ئایینییەکانی ئێزدی پێک دەهێنن. لە ڕێگەی ئێزدینە میری باوکیانەوە، ڕەچەڵەکیان بۆ ڕەچەڵەکە کۆنە شازادەییەکەی ئێزدییەکان دەگەڕێتەوە و دووانیان، شەمس و فەخرەدین، کوڕی ستیا زینی خاتونی نەجیب، کچی شێخ عەدی، بوون.
هەر یەکێک لە چوار براکە ڕوویەکی تایبەتی ڕێکخستنی پیرۆز و بوارێکی تایبەتی چاودێریی خوداییی جیهانی بەرجەستە کرد. شێخ شەمس بە خۆر و ئاگر و ڕووناکییەوە بەستراوە؛ شێخ فەخرەدین بە مانگ و شیعرە پیرۆزەکەی باوەڕەکە؛ و ناسردین و سەجادین بە کاروبارە جدییەکانی مردن و تێپەڕینی ڕۆح. چوارەکە پێکەوە جۆرێک لە چوارەی پیرۆز پێک دەهێنن و بەرپرسیارییە مەزنەکانی گەردوون لە نێوان خۆیاندا دابەش دەکەن. شێخ ناسردین وەک یەکێک لەم چوارە شوێنێکی زۆر بەرزی ڕێز لە پلەبەندیی پیرۆزی ئێزدیدا هەیە و ناوی بە ڕێزەوە دەبرێت وەک یەکێک لە پیرە دامەزرێنەرەکانی باوەڕەکە.
خاڵە سەرەکییەکان
شێخ ناسردین کەسایەتییەکی پیرۆزە کە لە ئێزدایەتیدا ڕێزی لێ دەگیرێت.
یەکێک لە چوار کوڕە شەمسانییەکەی ئێزدینە میری شازادەیە.
لە نێو هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکەی باوەڕەکەدا دەژمێردرێت.
وەک فریشتەی مردن و نوێبوونەوە ڕێزی لێ دەگیرێت.
لەگەڵ سەجادینی برای لە ساتی مردندا چاودێریی ڕۆح دەکات.
سەرەڕەچەڵەکی یەکێک لە چوار ڕەچەڵەکی شێخە شەمسانییەکانە.
زانیاریی خێرا
ناو: شێخ ناسردین (کوردی: شێخ ناسردین، مەلەک ناسردین)
جۆر: کەسایەتییەکی پیرۆز کە لە ئێزدایەتیدا ڕێزی لێ دەگیرێت
ڕۆڵ: فریشتەی مردن و نوێبوونەوە
باوک: ئێزدینە میر، شازادەی ئێزدی
براکان: شێخ شەمس و شێخ فەخرەدین و سەجادین
پێگە: یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکەی باوەڕەکە
هاوڕێ: سەجادینی برای، پەیامنێری مردن
ڕەچەڵەک: سەرەڕەچەڵەکی یەکێک لە چوار ڕەچەڵەکی شێخە شەمسانییەکان
ناوچە: کوردستان؛ ناوچەی ناوەندیی ئێزدییەکان
نەریت: ئێزدایەتی، باوەڕێکی کۆنی جیهانی کوردی
یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە
جگە لە شوێنەکەی لە خێزانە پیرۆزەکەدا، شێخ ناسردین وەک یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە پلەیەکی بەرزی لە گەردوونی ئێزدیدا هەیە، هەفت بوونەوەرە خودایییەکە کە لە باوەڕی ئێزدیدا خودای تاک چاودێری و بەڕێوەبردنی جیهانی پێ سپاردن. ئەم هەفتە کە فریشتەی تاوس ڕابەرایەتییان دەکات، هێزە فریشتەییە مەزنەکانی تێگەیشتنی ئێزدین و ژماردن لە نێویاندا واتە بوون لە بەرزترین پلەی پیرۆزی. هاتنی ناسردین بە شێوەی مرۆڤ لەسەر زەوی وەک کوڕێکی ئێزدینە میر، وەک دەرکەوتنی یەکێک لەم بوونەوەرە باڵایانە لە جیهاندا تێی دەگەن.
ئەم باوەڕە تێگەیشتنە تایبەتەکەی ئێزدی لە ڕێکخستنی خودایی دەنوێنێت، کە تێیدا خودای تاک دوای ئافراندنی جیهان کاروبارەکانی سپارد بە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە بە ڕابەرایەتیی تاوسە مەلەک، فریشتەی تاوس. باوەڕەکە یەکتاپەرستە و باوەڕی بە یەک خودای باڵا هەیە، لە کاتێکدا هەفتەکە وەک کەناڵەکانی چاودێریی خودایی بۆ جیهانی ئافرێنراو کردار دەکەن. لەم ڕێکخستنە پیرۆزەدا بوارێکی تایبەت و جدی بە شێخ ناسردین سپێردراوە: کاروباری مردن و تێپەڕینی ڕۆح. شوێنەکەی لە نێو هەفتەکەدا گرنگیی گەردوونیی ئەو ئەرکە دیاری دەکات کە هەڵی دەگرێت، چونکە چاودێریی ڕۆحەکان لە کاتی تێپەڕینیاندا لە پیرۆزترین بەرپرسیارییەکانی ئاسمانە.
فریشتەی مردن و نوێبوونەوە
ئەو ڕۆڵە تایبەتەی شێخ ناسردین زیاتر لە هەموو شتێک بۆی ڕێزی لێ دەگیرێت، فریشتەی مردن و نوێبوونەوەیە. لە تێگەیشتنی ئێزدیدا لە مردن، ناسردینە کە لە ساتی مردندا دێتە لای کەسەکە و ئەرکە جدییەکەی جیاکردنەوەی ڕۆح لە جەستە ئەنجام دەدات، ڕۆح لە نیشتەجێبوونە زەوییەکەی ئازاد دەکات تا گەشتی داهاتووی دەست پێ بکات. ئەوە ئەو کەسەیە کە چاودێریی خودی تێپەڕین لە ژیانی جەستەیی دەکات؛ فریشتەکە لە بەردەمی سنووری مردن.
نازناوەکەی مردن و نوێبوونەوە پێکەوە دەبەستێتەوە و ئەم پێکەوەبوونە مانادارە. لە تێڕوانینی ئێزدیدا، جیاکردنەوەی ڕۆح لە جەستە لەناوچوون نییە، بەڵکو نوێبوونەوەیە، ئازادکردنێکی پێویست کە ڕێگە بە ڕۆح دەدات بگوازرێتەوە بۆ دۆخێکی نوێی بوون. بۆیە ئەرکی ناسردین تەنها کۆتایی نییە، بەڵکو گۆڕانە، گۆڕینی قۆناغێکی ژیانی ڕۆح بۆ قۆناغێکی دیکە. ئەو ئەنجامدەرە سەختگیر بەڵام پێویستەکەی ئەم گواستنەوە مەزنەیە و هەرچەند وێنەسازیی دەوروبەری جدی و تەنانەت توند و سادە بێت، ڕۆڵەکەی وەک بەشێکی پێویست و ڕەوای ڕێکخستنی خودایی تێی دەگەن، نەک وەک شتێک کە دەبێت وەک خراپە لێی بترسن.
ناسردین و سەجادین
شێخ ناسردین لە کاروباری مردندا بە تەنها کردار ناکات، بەڵکو لە هاوبەشی لەگەڵ سەجادینی برای کار دەکات و هەردووکیان پێکەوە یەکێک لە تایبەتترین ڕووەکانی باوەڕی ئێزدی پێک دەهێنن. لە کاتێکدا ناسردین فریشتەی مردن و نوێبوونەوەیە کە ڕۆح لە جەستە جیا دەکاتەوە، سەجادینی برای وەک ڕێنمای ڕۆح و پەیامنێری مردن کار دەکات؛ ئەوەی ڕۆحە ئازادکراوەکە بەرەو شوێنی داهاتووی ڕێنمایی دەکات. هەردوو براکە بەم شێوەیە ئەرکەکانی تێپەڕینی ڕۆح لە نێوان خۆیاندا دابەش دەکەن: یەکێکیان ئازادی دەکات، ئەوی دیکە ڕێنماییی دەکات.
ئەم هاوبەشییە هاوسەنگییەکی جوان لە تێڕوانینی ئێزدی بۆ مردن دەنوێنێت. ناسردین ڕاستیی سەختگیرانەی خودی مردن بەرجەستە دەکات، جیاکردنەوە پێویستەکەی ڕۆح و جەستە، لە کاتێکدا سەجادین نوێنەرایەتیی کاری ناسکترەکەی دڵنەوایی و ڕێنمایی دەکات و لە گەشتەکەیدا یاوەریی ڕۆح دەکات. پێکەوە دڵنیا دەبن تێپەڕین لە ژیان هەم بە دروستی و هەم بە ناسکی ئەنجام دەدرێت، ڕۆح نە ون دەبێت و نە بە جێ دەهێڵدرێت، بەڵکو ئازاد دەکرێت و پاشان بەرەوپێش ڕێنمایی دەکرێت. لە پێکەوەبوونی هاوئاهەنگی ئەم دوو فریشتەی مردنەدا، باوەڕی ئێزدی دڵنیاییی خۆی دەردەبڕێت کە مردن هەرچەند جدی بێت، گواستنەوەیەکی چاودێریکراو و ڕێکخراوە کە بوونەوەرە پیرۆزە دیاریکراوەکان بۆ ئەم مەبەستە چاودێریی دەکەن.
مردن وەک گواستنەوە لە ئێزدایەتیدا
تێگەیشتن لە ڕۆڵی شێخ ناسردین تەنها لە چوارچێوەی تێڕوانینە فراوانترەکەی ئێزدی بۆ مردندا دەکرێت. ئەم تێڕوانینە یەکێکە لە پڕئومێدترین و تایبەتترین ڕووەکانی باوەڕەکە. بۆ ئێزدییەکان، مردن کۆتایییەکی یەکجارەکی نییە، بەڵکو گواستنەوەیە، تێپەڕین لە دۆخێکی بوون بۆ دۆخێکی دیکە و ڕۆح دوای مردنی جەستەش گەشتەکەی بەردەوام دەکات. خودی نازناوی ناسردین، فریشتەی مردن و نوێبوونەوە، ئەم دڵنیایییە دەردەبڕێت: لە مردندا هەروەها نوێبوونەوە هەیە و جیاکردنەوەی ڕۆح و جەستە دەروازەیەکە، نەک دیوارێک.
ئەم تێگەیشتنە مانای ڕاستەقینە بە کەسایەتیی ناسردین و سەجادین دەبەخشێت؛ وەک پاسەوانە دیاریکراوەکانی تێپەڕینێکی پیرۆز، نەک هێنەرانی ترس. بۆ زۆر ئێزدی، باوەڕبوون بەوەی بوونەوەرە پیرۆزەکان لە کاتی تێپەڕینیدا چاودێریی ڕۆح دەکەن، دڵنەواییی ڕاستەقینە لە بەرامبەر مردندا دەهێنێت، دڵنیاییی ئەوەی ئەوانەی لە مردندان بە تەنها نین و ڕۆح بە دەستانی دیاریکراو ئازاد و ڕێنمایی دەکرێت. لە ڕێوڕەسمەکانی بەخاکسپاردن و نوێژەکانیاندا، ئێزدییەکان ڕێز لەم باوەڕانە دەگرن و دڵنەوایی و ئومێدی ئەوەیان تێدا دەدۆزنەوە کە مردن گواستنەوەیەکە ئاسمان چاودێریی دەکات. باوەڕی ئێزدی لەم تێڕوانینە ناسکە بۆ مردندا قووڵاییی تێڕوانینی ڕۆحانیی خۆی ئاشکرا دەکات.
باپیری ڕەچەڵەکێکی شێخان
شێخ ناسردین وەک براکانی تەنها بوونەوەرێکی پیرۆز نییە، بەڵکو باپیر و سەرەڕەچەڵەکی یەکێک لە چوار ڕەچەڵەکی شێخە شەمسانییەکانە. لە ڕێکخستنی کۆمەڵایەتی و ئایینیی ئێزدیدا کۆمەڵگەکە بە چینە بۆماوەییەکان و ڕەچەڵەکەکان دابەش بووە و شێخەکان یەکێک لە چینە ڕۆحانییەکان پێک دەهێنن و چوار کوڕەکەی ئێزدینە میر باپیری چوار ڕەچەڵەکە مەزنەکەی شێخە شەمسانییەکانن. نەوەکانی ناسردین ڕەچەڵەکە پیرۆزەکەی بە نەوەکاندا هەڵدەگرن و شوێنە بەڕێزەکەیان لە پێکهاتە ئایینییەکەی باوەڕەکەدا دەپارێزن.
ئەم خەسڵەتە دووانەیە، هەم وەک بوونەوەرێکی پیرۆزی ڕێکخستنی گەردوونی و هەم وەک دامەزرێنەری ڕەچەڵەکێکی زەویی، تایبەتمەندیی پیرە مەزنەکانی ئێزدییە؛ ئەوانەی پیرۆزییەکەیان وەک شتێک تێی دەگەن کە بە نەوەکانیاندا لە خێزانە پیرۆزەکاندا دەڕوات. شێخ ناسردین لە ڕێگەی ڕەچەڵەکەکەیەوە لە کۆمەڵگە زیندووەکەی باوەڕەکەدا ئامادە دەمێنێتەوە و ئەوانەی ڕەچەڵەکیان بۆ ئەو دەگەڕێتەوە پیرۆزییەکەی هەڵدەگرن. بەم شێوەیە پیری مردن و نوێبوونەوە هەروەها سەرچاوەیەکی بەردەوامی و ژیانە، دامەزرێنەری ڕەچەڵەکێک کە دەمێنێتەوە و ڕەهەندە گەردوونی و کۆمەڵگەییەکانی پیرۆزیی ئێزدی لە کەسایەتییەکی تاکدا پێکەوە دەبەستێتەوە.
هێما و مانا
شێخ ناسردین ڕاستییەکی قووڵ و پێویست بەرجەستە دەکات: مردن، گشتیترین و پڕڕازترین ئەزموونی مرۆیی، بەشێکە لە ڕێکخستنی پیرۆزی جیهان و لە ژێر چاودێریی پیرۆزدایە. وەک فریشتەی مردن و نوێبوونەوە، هێمای ئەو دڵنیایییەیە کە جیاکردنەوەی ڕۆح و جەستە خامۆشبوونێکی بێمانا نییە، بەڵکو گواستنەوە و نوێبوونەوەیە، تێپەڕینێک کە ئاسمان دیاری و چاودێریی دەکات. باوەڕی ئێزدی لە ئەودا ڕووبەڕووی مردن دەبێتەوە بە پەسەندکردنێکی جدی و پڕ ئومێد، نەک بە نائومێدی.
پێکەوەبوونەکەی لەگەڵ سەجادینی برای هێمای هاوسەنگیی سەختگیری و ناسکی لە بەرامبەر مردندایە، ئازادکردنە پێویستەکە و ڕێنمایییە ناسکەکە کە لە کارێکی پیرۆزی تاکدا پێکەوە دەگیرێن. شوێنەکەشی لە نێو هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکەدا گرنگیی گەردوونیی ئەرکەکەی دیاری دەکات و چاودێریی ڕۆحەکان بەرز دەکاتەوە بۆ یەکێک لە بەرزترین بەرپرسیارییە ئاسمانییەکان. بیرکردنەوە لە شێخ ناسردین واتە بیرکردنەوە لە خودی تێڕوانینی ئێزدی بۆ مردن: جدی بەڵام پڕ ئومێد، سەختگیر بەڵام چاودێریکراو، کۆتایییەک کە هەروەها نوێبوونەوەیە و ئەو بوونەوەرە پیرۆزانە چاودێریی دەکەن کە دیاری کراون ڕۆح لە گەشتە هەتاهەتاییەکەیدا ڕێنمایی بکەن.
شێخ ناسردین و کوردەکان
شێخ ناسردین لە میراتی کوردەکاندا شوێنێکی بەڕێزی هەیە و لە سەرووی هەمووانەوە لە نێو ئێزدییەکاندا، شوێنکەوتووانی یەکێک لە کۆنترین باوەڕەکانی جیهانی کوردی. وەک یەکێک لە چوار پیرە شەمسانییەکە و یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە و فریشتەی مردن و نوێبوونەوە، لە ناوەڕاستی ڕێکخستنی پیرۆزی ئێزدی و تێگەیشتنە قووڵ و تایبەتەکەی لە مردن و ڕۆحدا دەوەستێت. ڕێزگرتن لێی بەشێکە لەو میراتە ئایینییە دەوڵەمەندەی ئێزدییەکان لە درێژایی سەدەکانی زەحمەتدا پاراستوویانە.
بۆ گەلێک کە زۆر چەوساندنەوە و لەدەستدانی بەرگە گرتووە، تێڕوانینی ئێزدی بۆ مردن وەک گواستنەوەیەکی چاودێریکراو، کە بوونەوەرە پیرۆزەکانی وەک ناسردین و سەجادین چاودێریی دەکەن، کاریگەری و هێزێکی تایبەتی هەیە و لە بەرامبەر مردندا دڵنەوایی و ئومێد دەبەخشێت. ڕێزگرتن لە شێخ ناسردین واتە ڕێزگرتن لە قووڵاییی ڕۆحانیی باوەڕی ئێزدی و شوێنەکەی لە میراتی کورددا و داننان بە شکۆ و جوانیی نەریتێک کە تێگەیشتنەکەی لە مردن بریتییە لە گواستنەوە و نوێبوونەوە و چاودێریی پیرۆز، نەک ترس و نائومێدی.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا شێخ ناسردین کەسایەتییەکی شوم یان خراپە؟ نەخێر و ئەمە خاڵێکی گرنگە. هەرچەند ڕۆڵەکەی وەک فریشتەی مردن کە ڕۆح لە جەستە جیا دەکاتەوە جدییە و وێنەسازییەکەی ڕەنگە توند و سادە بێت، وەک بوونەوەرێکی خراپ لێی ناڕوانرێت، بەڵکو وەک بوونەوەرێکی پیرۆز، یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە خودا ئەرکێکی پێویست و پیرۆزی پێ سپاردوون. لە تێگەیشتنی ئێزدیدا مردن گواستنەوە و نوێبوونەوەیە و ئەو فریشتەیەی چاودێریی دەکات، پاسەوانی دیاریکراوی ئەو تێپەڕینە پیرۆزەیە، نەک کەسایەتییەکی ترسناک. ئێزدایەتی باوەڕێکی یەکتاپەرستە کە بوونەوەرە پیرۆزەکانی، بە ڕابەرایەتیی تاوسە مەلەک، هێزە خێرخوازەکانی ڕێکخستنی خودایین.
ناسردین چۆن لە سەجادینی برای جیاوازە؟ هەردووکیان وەک جووتێک کار دەکەن بەڵام ئەرکی جیاوازیان هەیە. ناسردین فریشتەی مردن و نوێبوونەوەیە کە خودی جیاکردنەوەی ڕۆح لە جەستە ئەنجام دەدات، لە کاتێکدا سەجادین ڕێنمای ڕۆح و پەیامنێری مردنە کە ڕۆحە ئازادکراوەکە بەرەوپێش ڕێنمایی دەکات. یەکێکیان ڕۆح ئازاد دەکات، ئەوی دیکە یاوەریی دەکات. پێکەوە هاوسەنگیی سەختگیری و ناسکی لە کاری پیرۆزی مردندا نوێنەرایەتی دەکەن و دڵنیا دەبن تێپەڕین لە ژیان هەم بە دروستی و هەم بە چاودێری ئەنجام دەدرێت.
چەند لە ژیانە زەوییەکەی دەزانرێت؟ وەک زۆر پیرانی ئێزدی، تۆماری نووسراوی ژیانی شێخ ناسردین کەمە و زیاتر لە ڕێگەی ڕۆڵە پیرۆزەکانی و شوێنەکەی لە خێزانە پیرۆزەکە و ڕێکخستنی گەردوونی دەناسرێت، نەک لە ڕێگەی ژیاننامەیەکی ورد. نەریتەکە ناسنامەی وەک کوڕێکی ئێزدینە میر و یەکێک لە هەفتەکە و فریشتەی مردن و نوێبوونەوە پاراستووە و دڵسۆزترین شێوە ئەوەیە بەم جۆرە پێشکەش بکرێت، بە ڕێزگرتن لەوەی بەڕاستی لەم کەسایەتییە جدی و بەڕێزە بە بیر ماوە، نەک داهێنانی وردەکارییەک کە سەرچاوەکان پشتگیریی ناکەن.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
سەجادین: برای ناسردین و پەیامنێری مردن کە ڕۆح ڕێنمایی دەکات
ئێزدینە میر: شازادەی ئێزدی و باوکی چوار پیرە شەمسانییەکە
شێخ شەمس: پیری خۆر و برای ناسردین
شێخ فەخرەدین: پیری مانگ و برای ناسردین
هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە: ئەو هەفتەی خودا جیهانی پێ سپاردن، ناسردینیش لە نێویاندایە
لالش: دۆڵە پیرۆزەکە و ناوەندی ڕۆحانیی باوەڕی ئێزدی
پرسیارە باوەکان
شێخ ناسردین کێیە؟
شێخ ناسردین، بە کوردی شێخ ناسردین، کەسایەتییەکی پیرۆزە کە لە ئێزدایەتیدا ڕێزی لێ دەگیرێت. یەکێک لە چوار کوڕە شەمسانییەکەی ئێزدینە میری شازادەیە، لەگەڵ شێخ شەمس و شێخ فەخرەدین و سەجادین، و یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە خودا جیهانی پێ سپاردن. لە سەرووی هەمووانەوە وەک فریشتەی مردن و نوێبوونەوە ڕێزی لێ دەگیرێت کە لە ساتی مردندا چاودێریی ڕۆح دەکات و سەرەڕەچەڵەکی یەکێک لە چوار ڕەچەڵەکی شێخە شەمسانییەکانە.
ڕۆڵی شێخ ناسردین چییە؟
ڕۆڵەکەی وەک فریشتەی مردن و نوێبوونەوە چاودێریی ڕۆحە لە ساتی مردندا. لە تێگەیشتنی ئێزدیدا ناسردینە کە لە مردندا دێتە لای کەسەکە و ڕۆح لە جەستە جیا دەکاتەوە و بۆ گەشتی داهاتووی ئازادی دەکات. نازناوەکەی مردن و نوێبوونەوە پێکەوە دەبەستێتەوە و باوەڕی ئەوە دەنوێنێت کە ئەم جیابوونەوەیە کۆتایی نییە، بەڵکو گواستنەوە بۆ دۆخێکی نوێی بوونە.
ناسردین و سەجادین چ پەیوەندییەکیان هەیە؟
ناسردین و سەجادین برا و دووان لە چوار کوڕە شەمسانییەکەی ئێزدینە میرن و لە کاروباری مردندا وەک جووتێک کار دەکەن. ناسردین فریشتەی مردن و نوێبوونەوەیە کە ڕۆح لە جەستە جیا دەکاتەوە، لە کاتێکدا سەجادین ڕێنمای ڕۆح و پەیامنێری مردنە کە ڕۆحە ئازادکراوەکە بەرەوپێش ڕێنمایی دەکات. پێکەوە هاوسەنگیی سەختگیری و ناسکی لە تێپەڕینە پیرۆزەکە لە ژیاندا نوێنەرایەتی دەکەن.
ئایا شێخ ناسردین کەسایەتییەکی خراپە؟
نەخێر. هەرچەند ڕۆڵەکەی وەک فریشتەیەک کە ڕۆح لە جەستە جیا دەکاتەوە جدییە، بوونەوەرێکی خراپ نییە، بەڵکو بوونەوەرێکی پیرۆزە، یەکێک لە هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە خودا ئەرکێکی پێویست و پیرۆزی پێ سپاردوون. لە تێگەیشتنی ئێزدیدا مردن گواستنەوە و نوێبوونەوەیە و ناسردین پاسەوانی دیاریکراوی ئەو تێپەڕینەیە. ئێزدایەتی باوەڕێکی یەکتاپەرستە کە بوونەوەرە پیرۆزەکانی هێزە خێرخوازەکانی ڕێکخستنی خودایین.
بۆچی فریشتەی مردن و نوێبوونەوە ناو دەبرێت؟
چونکە ئەرکەکەی کۆتاییی ژیانی جەستەیی بە نوێبوونەوەی ڕۆحەوە دەبەستێتەوە. لە تێڕوانینی ئێزدیدا جیاکردنەوەی ڕۆح لە جەستە کە ناسردین ئەنجامی دەدات، لەناوچوون نییە، بەڵکو ئازادکردنێکە ڕێگە بە ڕۆح دەدات بگوازرێتەوە بۆ دۆخێکی نوێی بوون. بەم شێوەیە مردن وەک نوێبوونەوە تێی دەگەن، گواستنەوەیە، نەک کۆتایییەکی یەکجارەکی، و ناسردین چاودێریی ئەم گۆڕانە دەکات.
شێخ ناسردین چی لەبارەی باوەڕەکانی ئێزدی بۆ مردنمان پێ دەڵێت؟
تێگەیشتنی ئێزدی لە مردن وەک گواستنەوەیەکی چاودێریکراو ئاشکرا دەکات، نەک وەک ترسێک. ئەو باوەڕەی بوونەوەرە پیرۆزەکانی وەک ناسردین و سەجادین لە کاتی تێپەڕینیدا چاودێریی ڕۆح دەکەن و ئازادی دەکەن و پاشان ڕێنماییی دەکەن، دڵنیاییی ئەوە دەردەبڕێت کە مردن تێپەڕینێکی ڕێکخراو و پیرۆزە کە ئاسمان چاودێریی دەکات و ڕۆح دوای جەستەش گەشتەکەی بەردەوام دەکات. بۆ زۆر ئێزدی ئەم تێڕوانینە لە بەرامبەر مردندا دڵنەواییی ڕاستەقینە دەهێنێت.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
Nasirdin (پیری ئێزدی) - Wikipedia
Sicadin / Sejadin (پیری ئێزدی) - Wikipedia
Yazidi Social Organization (ڕەچەڵەکە شەمسانییەکان) - Wikipedia
Yazidism (هەفت بوونەوەرە پیرۆزەکە) - Wikipedia
Khanna Omarkhali, The Yezidi Religious Textual Tradition (2017)