پێشەکی
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی لە جوانترین و کۆنترین گێڕانەوە پیرۆزەکانی جیهانی کوردییە: چیرۆکی ئەوەی چۆن خودای تاک لە مروارییەکی درەوشاوەوە جیهانی پێک هێنا، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی هێنایە بوون و چاودێریی جیهانی سپارد بەوان.
لە گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئایینی ئێزدیدا، خودا سەرەتا مروارییەکی بەدی هێنا کە جیهان بۆ سەردەمێکی زۆر درێژ لەناویدا داخرا بوو، پێش ئەوەی بکرێتەوە و دووبارە پێک بهێنرێت بۆ ئەو جیهانەی ئێمە دەیناسین. دواتر خودا حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی هێنایە بوون؛ کۆمەڵە مەزنە حەوتانەکە، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە؛ پەیمانی لەگەڵیان بەست و جیهانی سپارد بە چاودێرییان، بە سەرۆکایەتیی تاووسی مەلەک.
ناسینی چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی ڕووبەڕووبوونەوەیە لەگەڵ ئەو تێڕوانینە قووڵ و کۆنە بۆ جیهان کە لە ناوەڕۆکی ئایینی ئێزدیدایە: جیهانێک کە خودای تاک لە مروارییەکی درەوشاوەوە بەدی هێناوە و سپاردوویەتی بە چاودێریی بوونەوەرە پیرۆزەکان؛ گێڕانەوەیەکی جوانی بەدیهێنانی جیهان کە خەڵکی ئێزدی ئازیزی دەکەن و ڕەگی لە کۆنترین نەریتەکانی ناوچەکەدایە.
ناوەڕۆک
کردنەوە و دووبارە پێکهێنانی جیهان
حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە و پەیمانەکە
گێڕانەوەیەکی کۆنی بەدیهێنانی جیهان
تێڕوانینی ئێزدی بۆ بەدیهێنان
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی ئەو گێڕانەوە پیرۆزەیە کە ئایینی ئێزدی باوەڕی پێی هەیە، لەبارەی چۆنیەتیی هاتنە بوونی جیهان: چۆن خودای تاک لە مروارییەکی درەوشاوەوە جیهانی پێک هێنا، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی هێنایە بوون و جیهانی سپارد بە چاودێرییان. گێڕانەوەیەکی زۆر جوان و کۆنی بەدیهێنانی جیهانە، کە لە تێگەیشتنی ئێزدیدا بۆ خودا و جیهان و بوونەوەرە پیرۆزەکان ناوەندییە. لە شێوە بنەڕەتییەکەیدا، چیرۆکەکە دەڵێت خودای تاک پێش بەدیهێنانی جیهان بەو شێوەیەی ئێمە دەیناسین، سەرەتا مروارییەکی بەدی هێنا؛ گەوهەرێکی درەوشاوە کە جیهان لەناویدا داخرا بوو. جیهان بۆ سەردەمێکی زۆر درێژ بەو شێوەیە، بچووک و داخراو لەناو مروارییەکەدا، مایەوە؛ دواتر مروارییەکە کرایەوە و جیهان دووبارە پێک هێنرایەوە و بۆ شێوە ئێستاکەی بڵاو کرایەوە. لەم پێکهێنانەدا، خودا حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی هێنایە بوون، کۆمەڵە مەزنە حەوتانەکە، پەیمانی لەگەڵیان بەست و چاودێریی جیهانی سپاردە دەستیان، بە دیاریکردنی تاووسی مەلەک وەک سەرۆکیان. ئەم تێڕوانینە بۆ بەدیهێنان، مروارییەکە و جیهانە داخراوەکە و کردنەوە و دووبارە پێکهێنان و هێنانە بوونی بوونەوەرە پیرۆزەکان و سپاردنی جیهان بەوان، ناوەڕۆکی گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدییە. وەک گێڕانەوەیەکی پیرۆز و جوان و کۆنی پێکهێنانی جیهان، لە باوەڕ و خەیاڵی خەڵکی ئێزدیدا جێگەیەکی ناوەندیی هەیە.
خودای تاک پێش بەدیهێنان
لە سەرەتای چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدیدا، خودای تاک بە تەنها هەیە، بەتوانای ڕەها و بێسنوور، تەنها سەرچاوەی هەموو ئەوەی دێتە بوون؛ چونکە ئێزدییەتی ئایینێکی یەکتاپەرستە.
لە سەرەتای چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدیدا، پێش هەموو شتێکی دیکە، خودای تاک بە تەنها هەیە. ئێزدییەتی ئایینێکی یەکتاپەرستە و باوەڕی بە خودایەکی تاکی بەتوانای ڕەها و بێسنوور هەیە، کە تەنها بەدیهێنەر و سەرچاوەی هەموو ئەوەیە کە هەیە؛ ئەو خودایەی لەنێو ئێزدییەکاندا بە چەند ناوێکی ڕێزدار ناسراوە. لە گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهاندا، ئەم خودا تاکە پێش بەدیهێنانی جیهان بەو شێوەیەی ئێمە دەیناسین، مروارییەکە و هەموو ئەوەی لێیەوە دێت بەدی دەهێنێت؛ هەموو بەدیهێنراوەکان لە خودای تاکەوە سەرچاوە دەگرن، کە تەنها سەرچاوە و بنەڕەتیانە. لە نەریتەکەدا، هەندێک جار دۆخی پێش بەدیهێنان ناوێکی تایبەتی خۆی پێ دەدرێت؛ ئەو ئەزەلییەتەی پێش پێکهێنانی جیهان، کە تێیدا تەنها خودا و ئەو مروارییەی بەدی هێنابوو بوونیان هەبوو. ئەم سەرەتایە، بە خودای تاک وەک تەنها سەرچاوەی هەموو شتێک، بنەمای چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی و نیشانەیەکی ڕوونی ئایینی یەکتاپەرستی ئێزدییە، کە تێیدا هەموو بەدیهێنراوەکان لە خودای تاکەوە سەرچاوە دەگرن. هەموو چیرۆکە جوانەکەی بەدیهێنان لە ئەم خودا تاکەی بەتوانای ڕەها و بێسنوورەوە دەکرێتەوە. تاکیی خودا لە سەرەتادا ئەو بنەمایەیە کە هەموو گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهان پشتی پێ دەبەستێت.
خاڵە سەرەکییەکان
لە چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدیدا، خودای تاک لە مروارییەکی درەوشاوەوە جیهان پێک دەهێنێت.
ئێزدییەتی یەکتاپەرستە: هەموو بەدیهێنراوەکان تەنها لە خودای تاکەوە سەرچاوە دەگرن.
جیهان پێش دووبارە پێکهێنانەوەی، بۆ سەردەمێکی زۆر درێژ لەناو مروارییەکەدا داخرا بوو.
دواتر خودا حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی هێنایە بوون، کۆمەڵە مەزنە حەوتانەکە.
خودا پەیمانی لەگەڵیان بەست و جیهانی سپارد بە چاودێرییان.
تاووسی مەلەک وەک سەرۆکی بوونەوەرە پیرۆزەکان دیاری کرا.
زانیارییە خێراکان
بابەت: گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی، چیرۆکە پیرۆزەکەی بەدیهێنان
ئایین: ئێزدییەتی، ئایینێکی یەکتاپەرست
سەرچاوە: خودای تاک، بەتوانای ڕەها و بێسنوور
یەکەم بەدیهێنراو: مروارییەکی درەوشاوە کە جیهان لەناویدا داخرا بوو
سەردەمی داخراوی: سەردەمێکی زۆر درێژ، زۆرجار ژمارەیەکی پیرۆزی ساڵ
دووبارە پێکهێنانەوە: مروارییەکە کرایەوە و جیهان بۆ شێوە ئێستاکەی بڵاو کرایەوە
بوونەوەرە پیرۆزەکان: حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە، کۆمەڵە مەزنە حەوتانەکە کە خودا هێنایە بوون
پەیمانەکە: خودا پەیمانی لەگەڵ بوونەوەرە پیرۆزەکان بەست
سپاردنەکە: خودا چاودێریی جیهانی سپارد بە بوونەوەرە پیرۆزەکان
سەرۆکیان: تاووسی مەلەک، سەرۆکی بوونەوەرە پیرۆزەکان
مروارییەکە و جیهانە داخراوەکە
لە چیرۆکە ئێزدییەکەدا، یەکەم کردەوەی بەدیهێنان ئەوەیە کە خودای تاک مروارییەکی درەوشاوە بەدی دەهێنێت؛ هەموو جیهان بۆ سەردەمێکی زۆر درێژ بە بچووکی و شاراوەیی لەناویدا داخرا بوو.
یەکەم و ناوەندیترین وێنەی چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی مروارییەکەیە. لە نەریتەکەدا، یەکەمین کردەوەی خودای تاک لە بەدیهێناندا ئەوە بوو کە مروارییەک بەدی بهێنێت؛ گەوهەرێکی درەوشاوە و بەنرخ کە لە هەندێک گێڕانەوەدا لە ڕووناکی یان جەوهەری خودا خۆیەوە پێک هاتووە. لەناو ئەم مروارییەدا هەموو جیهان بە بچووکی و شاراوەیی و کۆکراوەیی داخرا بوو و هێشتا بڵاو نەکرابووەوە بۆ ئەو جیهانەی ئێمە دەیناسین. جیهان بۆ سەردەمێکی زۆر درێژ بەو شێوەیە لەناو مروارییەکەدا داخراو مایەوە، کە زۆرجار بە ژمارەیەکی پیرۆزی ساڵ دیاری دەکرێت؛ ماوەیەکی زۆر درێژ کە تێیدا جیهان لەناو گەوهەرە درەوشاوەکەدا کۆکراوە و چاوەڕوان بوو. ئەم وێنەیەی جیهانێک کە پێش پێکهێنانی لەناو مروارییەکدا داخراوە، لە جوانترین و تایبەتترین تایبەتمەندییەکانی گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدییە؛ تێڕوانینێک بۆ جیهان کە لە سەرەتاکەیدا وەک گەوهەرێکی شاراوە لە دەستی خودادا گیراوە. مروارییەکە تۆو و منداڵدانی جیهانە؛ سەرەتایەکی درەوشاوە کە هەموو شتێک لێیەوە دێتە بوون. ئەم تێڕوانینە بۆ مروارییەکە و جیهانە داخراوەکە ناوەڕۆکی چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی و ئازیزترین وێنەکەیەتی. هەموو جیهان لە کاتی شیاودا لەم مروارییەوە دەهێنرێتە بوون و پێک دەهێنرێت.
کردنەوە و دووبارە پێکهێنانی جیهان
دوای سەردەمە زۆر درێژەکەی جیهانە داخراوەکە، مروارییەکە کرایەوە و جیهان دووبارە پێک هێنرایەوە و بۆ شێوە ئێستاکەی بڵاو کرایەوە؛ ئاسمانەکان و زەوی و هەموو ئەوەی لەناویاندایە.
دوای سەردەمە زۆر درێژەکە کە جیهان لەناو مروارییەکەدا داخرا بوو، لە چیرۆکە ئێزدییەکەدا کردنەوە و دووبارە پێکهێنانی جیهان هات. مروارییەکە کرایەوە و جیهان لێیەوە هێنرایە بوون، دووبارە پێک هێنرایەوە و لە دۆخە بچووک و داخراوەکەیەوە بڵاو کرایەوە بۆ ئەو جیهانەی ئێمە دەیناسین؛ بە ئاسمانەکان لە سەرەوە و زەوی لە خوارەوە و هەموو ئەوەی لەناویاندایە. لە نەریتەکەدا، ئەم دووبارە پێکهێنانەوەیە پەیوەستە بە هێنانە بوونی بوونەوەرە پیرۆزەکان و پێکهێنانی ئاسمانەکان و زەوی و خۆر و مانگ و پڕکردنی جیهان لە ژیان. جیهان، کە جارێک گەوهەرێکی شاراوەی کۆکراوە لەناو مروارییەکەدا بوو، ئێستا کرابووەوە و کرابوو بە جیهانە فراوان و جۆراوجۆرەکەی بەدیهێنراوەکان؛ کاری خودای تاک. ئەم کردنەوە و دووبارە پێکهێنانەوەی جیهان لە مروارییەکەوە، خاڵی وەرچەرخانە مەزنەکەی چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدییە؛ ئەو ساتەی جیهانە داخراوەکە دەبێتە ئەو جیهانەی ئێمە دەیناسین. تێڕوانینی ئێزدی بۆ بەدیهێنان وەک کردنەوەیەک دەردەخات؛ هێنانە بوونی جیهانە کۆکراوەکە بە شێوە تەواو و بڵاوەکەی. ئەم دووبارە پێکهێنانەوەی جیهان لە مروارییە درەوشاوەکەوە لە کردەوە ناوەندییەکانی گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدییە. لەم کردنەوەیەدا ئەو جیهانەی ئێمە دەیناسین دێتە بوون.
حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە و پەیمانەکە
لە پێکهێنانی جیهاندا، خودای تاک حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی هێنایە بوون، کۆمەڵە مەزنە حەوتانەکە؛ پەیمانی لەگەڵیان بەست و چاودێریی جیهانی سپارد بەوان، بە سەرۆکایەتیی تاووسی مەلەک.
هێنانە بوونی حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە لە ناوەڕۆکی چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدیدایە؛ کۆمەڵە مەزنە حەوتانەکە، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە بە حەوت نهێنییەکەش ناسراون. لە پێکهێنانی جیهاندا، خودای تاک ئەم حەوت بوونەوەرە پیرۆزەی هێنایە بوون، پەیمانی لەگەڵیان بەست و چاودێری و بەڕێوەبردنی جیهانی سپارد بەوان؛ ئەو بوونەوەرە پیرۆزانەن کە خودا کاروبارەکانی جیهانی سپارد بەوان، بەشێک لە هێزی خودا خۆی کە چاودێریی ئەو بۆ بەدیهێنراوەکان لە ڕێگەیانەوە بەڕێوە دەچێت. لە پێش هەموویانەوە تاووسی مەلەک هەیە کە وەک سەرۆکیان دیاری کراوە؛ ئەو بوونەوەرە پیرۆزە مەزنەی سەرۆکایەتیی کۆمەڵە حەوتانەکە دەکات و لە ژێر دەسەڵاتی خودادا دەسەڵاتی بەسەر جیهاندا هەیە. سپاردنی جیهان بە حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە کردەوەیەکی ناوەندیی گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدییە؛ ئەو ساتەی چاودێریی جیهانە پێکهێنراوەکە دەدرێتە دەستی بوونەوەرە پیرۆزەکان و دەستپێکی بەڕێوەبردنی جیهان و کاروبارەکانی لەلایەن ئەوانەوە، کە تا ئەمڕۆ بەردەوامە. حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە و ئەو پەیمانەی خودا لەگەڵیان بەستی، لە ناوەڕۆکی تێڕوانینی ئێزدیدان بۆ جیهانێکی پێکهێنراو و بەڕێوەبراو. لە ڕێگەیانەوە چاودێریی خودای تاک دەگاتە جیهان و کاروبارەکانی.
گێڕانەوەیەکی کۆنی بەدیهێنانی جیهان
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی زۆر کۆنە و شێوە بنەڕەتییەکەی هاوبەشە لەگەڵ گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئایینی یارسانی و کۆنترین نەریتەکانی بەدیهێنانی جیهانی ئێرانی.
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی تەنها جوان نییە، بەڵکو زۆر کۆنیشە؛ ڕەگەکانی دەگەڕێنەوە بۆ کۆنترین نەریتەکانی بەدیهێنانی جیهان لە ناوچەکەدا. توێژەران ئاماژە دەکەن کە گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی، بە مروارییەکە و جیهانە داخراوەکەی کە دووبارە پێک دەهێنرێتەوە بۆ ئەو جیهانەی ئێمە دەیناسین، شێوە بنەڕەتییەکەی هاوبەشە لەگەڵ چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئایینی یارسانی، ئایینە ڕەسەنە مەزنەکەی دیکەی جیهانی کوردی. هەردووکیان بەرەو نەریتە کۆنە ئێرانییەکانی بەدیهێنانی جیهان و نەریتەکانی پێش زەردەشت دەگەڕێنەوە، کە تێیاندا جیهان لە سەرەتایەکی کۆکراوە یان داخراوەوە بەدی دەهێنرێت و ڕێک دەخرێت. ئەم کۆنییە قووڵە و ئەم خزمایەتییە بە گێڕانەوە یارسانی و ئێرانییە کۆنەکانی بەدیهێنانی جیهانەوە، ڕەگەکانی ئایینی ئێزدی لە کۆنترین نەریتە ڕۆحییەکانی ناوچەکەدا دەردەخەن، کە لە چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانەکەیدا شێوەیەکی بەنرخ و زیندوویان دەپارێزێت. بەم شێوەیە، چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی پەنجەرەیەکە بۆ کۆنترین نەریتەکانی بەدیهێنانی جیهانی کوردی و ئێرانی، کە لە ئایینە زیندووەکەی خەڵکی ئێزدیدا زیندوو ماونەتەوە. کۆنییەکەی و خزمایەتییەکەی بە نەریتە فراوانترەکانەوە لەو تایبەتمەندییانەن کە هێندە بەنرخی دەکەن. لە کۆنترین تێڕوانینەکانی بەدیهێنانی جیهان لە ناوچەکەدایە و هێشتا ئازیز و زیندووە.
واتا و گرنگی
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی ئەو تێڕوانینە قووڵ و جوانە بۆ جیهان دەنوێنێت کە لە ناوەڕۆکی ئایینی ئێزدیدایە: جیهانێک کە خودای تاک لە مروارییەکی درەوشاوەوە بەدی هێناوە و سپاردوویەتی بە چاودێریی بوونەوەرە پیرۆزەکان؛ گێڕانەوەیەکی کۆنی بەدیهێنانی جیهان، پڕ لە جوانی و ڕێکخستن و چاودێریی خودایی.
چیرۆکی بەدیهێنان هەروەها ناوەڕۆکە یەکتاپەرستەکەی ئایینی ئێزدی دەنوێنێت، کە هەموو بەدیهێنراوەکان لە خودای تاکەوە سەرچاوە دەگرن؛ هەروەها تێڕوانینەکە بۆ جیهانێک کە ئەو بوونەوەرە پیرۆزانە چاودێری و پاراستنی دەکەن کە خودا سپاردوویەتی بەوان: حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە و، لە ژێر ئەواندا، پاسەوانە زۆرەکانی توخمەکان و ژیانی ڕۆژانە، خودانەکان. کۆنیی ئایینی ئێزدی و خزمایەتییەکەی بە کۆنترین نەریتەکانی بەدیهێنانی جیهان لە ناوچەکەدا دەردەخات. لە هەموو ئەمانەدا، چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی لە جوانترین و گرنگترین گێڕانەوە پیرۆزەکانی جیهانی کوردییە؛ چیرۆکی مروارییەکە و پێکهێنانی جیهان، تێڕوانینێک بۆ بەدیهێنان کە خەڵکی ئێزدی ئازیزی دەکەن و ڕەگی لە کۆنترین نەریتەکانی ناوچەکەدایە. جوانیی وێنە ناوەندییەکەی، جیهانێک کە لە مروارییەکی درەوشاوەوە بەدی هێنراوە، لە بەنرخترین تایبەتمەندییەکانی ئایینی ئێزدی و میراتە ڕۆحییەکەی جیهانی کوردییە.
چیرۆکی بەدیهێنان و کورد
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی گێڕانەوە پیرۆزەکەی بەدیهێنانی جیهانی ئایینی ئێزدییە، یەکێک لە ئایینە کۆنەکانی گەلی کورد، و بەشێکی بەنرخی میراتە ڕۆحییەکەی جیهانی کوردی پێک دەهێنێت.
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی سەر بە ئایینی ئێزدییە، یەکێک لە ئایینە کۆن و تایبەتەکانی گەلی کورد کە کوردە ئێزدییەکان باوەڕیان پێی هەیە؛ بەشێکی بەنرخی میراتە ڕۆحییە دەوڵەمەندەکەی جیهانی کوردی پێک دەهێنێت. کوردە ئێزدییەکان لەم گێڕانەوە جوانەی بەدیهێنانی جیهاندا تێڕوانینێکی کۆنیان بۆ پێکهێنانی جیهان پاراستووە؛ مروارییەکە و جیهانە داخراوەکە و کردنەوە و دووبارە پێکهێنان و هێنانە بوونی بوونەوەرە پیرۆزەکان، کە بەرەو کۆنترین نەریتەکانی بەدیهێنانی جیهان لە ناوچەکەدا دەگەڕێتەوە. بە ناساندنی چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی، ڕێز لە ئایینی ئێزدی وەک ئایینێکی زیندوو و یەکتاپەرست دەگرین و گێڕانەوە پیرۆزەکەی بەدیهێنانی جیهانی بە ڕاستگۆیی و ڕێزەوە دەناسێنین؛ وەک چیرۆکی پێکهێنانی جیهان لەلایەن خودای تاکەوە و سپاردنی بە بوونەوەرە پیرۆزەکان. بەشێکی بەنرخی میراتە ڕۆحییەکەی جیهانی کوردییە و قووڵی و جوانی و کۆنیی ئایینی ئێزدی و تێڕوانینەکەی بۆ بەدیهێنان دەردەخات. وەک بەشێکی جوان و خۆشەویستی ئایینە زیندووەکەی کوردە ئێزدییەکان و یەکێک لە گێڕانەوە پیرۆزە مەزنەکانی جیهانی کوردی ڕێزی لێ دەگرین.
گفتوگۆ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی واتای ئەوە دەگەیەنێت کە ئێزدییەکان یەکتاپەرست نین؟ نەخێر، و دەبێت ئەمە بە ڕوونی بگوترێت. ئێزدییەتی ئایینێکی یەکتاپەرستە و باوەڕی بە خودایەکی تاکی بەتوانای ڕەها و بێسنوور هەیە، کە تەنها بەدیهێنەر و سەرچاوەی هەموو شتێکە. لە چیرۆکی بەدیهێناندا، خودای تاک مروارییەکە بەدی دەهێنێت و جیهان پێک دەهێنێت؛ حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە خودای جیاواز نین، بەڵکو بوونەوەری پیرۆزن کە خودا ئەوانی هێناوەتە بوون، بەشێک لە هێزی ئەون و چاودێریی جیهانی سپارد بەوان، وەک فریشتە و بوونەوەرە پیرۆزەکانی ئایینە یەکتاپەرستەکانی دیکە. سپاردنی جیهان بە بوونەوەرە پیرۆزەکان، بە سەرۆکایەتیی تاووسی مەلەک، کردەوەی خودای تاکە و هیچ لە تاکی و باڵادەستیی ئەو کەم ناکاتەوە.
ئایا چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی پەیوەندیی بە کەسایەتییەکی شوم یان تاریکەوە هەیە؟ نەخێر، و هەر بانگەشەیەکی لەم جۆرە بوختانێکە کە لە تێگەیشتنی هەڵەوە سەرچاوە دەگرێت. چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی تێڕوانینێکە بۆ جیهانە باشە بەدیهێنراوەکەی خودای تاک، کە لە مروارییەکی درەوشاوەوە هێنراوەتە بوون و سپێردراوە بە بوونەوەرە پیرۆزەکان. تاووسی مەلەک، سەرۆکی بوونەوەرە پیرۆزەکان، بوونەوەرێکی پیرۆز و خێرخوازە، سەرۆکە ڕێزلێگیراوەکەی فریشتەکان، و هەرگیز نابێت لەگەڵ هیچ کەسایەتییەکی خراپەدا تێکەڵ بکرێت. ئەو بوختانە لەمێژینەیەی بە هەڵە ئایینی ئێزدی یان بوونەوەرە پیرۆزەکانی بە هەر شتێکی شومەوە دەبەستێتەوە، تێگەیشتنێکی هەڵەی زۆر زیانبەخشە کە ئێزدییەکان و هەموو ئەوانەی ئایینەکەیان تێدەگەن ڕەتی دەکەنەوە. چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی تێڕوانینێکی جوانە بۆ جیهانە باشە بەدیهێنراوەکەی خودای تاک و تەنها ئەوەیە. بە جێگیری بوختانەکە ڕەت دەکەینەوە و چیرۆکی بەدیهێنان وەک ئەو گێڕانەوە جوان و یەکتاپەرستەی بەدیهێنانی جیهان دەناسێنین کە بە ڕاستی هەیە.
ئایا چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی پەیوەندیی بە چیرۆکەکانی دیکەی بەدیهێنانەوە هەیە؟ بەڵێ. توێژەران ئاماژە دەکەن کە گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی شێوە بنەڕەتییەکەی هاوبەشە لەگەڵ چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئایینی یارسانی، و هەردووکیان بەرەو کۆنترین نەریتە ئێرانییەکانی بەدیهێنانی جیهان و نەریتەکانی پێش زەردەشت دەگەڕێنەوە. ئەم خزمایەتییە ڕەگە کۆنە هاوبەشەکانی ئایینە ڕەسەنەکانی جیهانی کوردی و کۆنیی قووڵی تێڕوانینی ئێزدی بۆ بەدیهێنان دەردەخات، نەک وەرگرتنێک کە تایبەتمەندییەکەی کەم بکاتەوە. چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی شێوەیەکی بەنرخ و زیندووی کۆنترین نەریتەکانی بەدیهێنانی جیهانی ناوچەکەیە.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
هەفت سیڕ: حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە جیهان سپێردراوە بەوان
تاووسی مەلەک: فریشتەی تاووس، سەرۆکی بوونەوەرە پیرۆزەکان
شێخ عەدی: پیاوچاکە مەزنەکەی ئایینی ئێزدی
سوڵتان ئێزید: دەرکەوتەیەکی پیرۆز لە ئایینی ئێزدیدا
خودانەکانی ئێزدی: پاسەوانە پیرۆزەکانی سروشت و ژیانی ڕۆژانە
دووبارە لەدایکبوونەوەی یارسانی: گێڕانەوە هاوخزمەکەی بەدیهێنانی جیهانی ئایینی یارسانی
ئەهوورا مەزدا: خودای بەدیهێنەری ئایینە کۆنە ئێرانییەکە
نەورۆز: جەژنی نوێبوونەوەی جیهانی کوردی
پرسیارە باوەکان
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی چییە؟
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی گێڕانەوە پیرۆزەکەی ئایینی ئێزدییە بۆ چۆنیەتیی هاتنە بوونی جیهان: چۆن خودای تاک لە مروارییەکی درەوشاوەوە جیهانی پێک هێنا؛ جیهان لەناویدا بۆ سەردەمێکی زۆر درێژ داخرا بوو، پێش ئەوەی بکرێتەوە و دووبارە پێک بهێنرێت بۆ ئەو جیهانەی ئێمە دەیناسین. دواتر خودا حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی هێنایە بوون، پەیمانی لەگەڵیان بەست و چاودێریی جیهانی سپارد بەوان، بە سەرۆکایەتیی تاووسی مەلەک.
مروارییەکە لە چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدیدا چییە؟
مروارییەکە ئەو گەوهەرە درەوشاوەیە کە خودای تاک سەرەتا لە بەدیهێناندا بەدی هێنای و هەموو جیهان بۆ سەردەمێکی زۆر درێژ بە بچووکی و شاراوەیی لەناویدا داخرا بوو. تۆو و منداڵدانی جیهانە؛ سەرەتایەکی درەوشاوە کە هەموو شتێک لێیەوە دێتە بوون. وێنەی جیهانێک کە پێش پێکهێنانی لەناو مروارییەکدا داخراوە، لە جوانترین و تایبەتترین تایبەتمەندییەکانی گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدییە.
ئایا چیرۆکی بەدیهێنان واتای ئەوە دەگەیەنێت کە ئێزدییەکان خودای زۆر دەپەرستن؟
نەخێر. ئێزدییەتی ئایینێکی یەکتاپەرستە و باوەڕی بە خودایەکی تاکی بەتوانای ڕەها و بێسنوور هەیە، کە تەنها بەدیهێنەر و سەرچاوەی هەموو شتێکە. لە چیرۆکی بەدیهێناندا، خودای تاک مروارییەکە بەدی دەهێنێت و جیهان پێک دەهێنێت؛ حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە خودای جیاواز نین، بەڵکو بوونەوەری پیرۆزن کە خودا ئەوانی هێناوەتە بوون، بەشێک لە هێزی ئەون و چاودێریی جیهانی سپارد بەوان، وەک فریشتە و بوونەوەرە پیرۆزەکانی ئایینە یەکتاپەرستەکانی دیکە.
حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە لە چیرۆکی بەدیهێناندا کێن؟
حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە، کۆمەڵە مەزنە حەوتانەکە کە بە حەوت نهێنییەکەش ناسراون، ئەو بوونەوەرە پیرۆزانەن کە خودای تاک لە پێکهێنانی جیهاندا ئەوانی هێنایە بوون و پەیمانی لەگەڵیان بەست و چاودێری و بەڕێوەبردنی جیهانی سپارد بەوان. لە پێش هەموویانەوە تاووسی مەلەک هەیە کە وەک سەرۆکیان دیاری کراوە؛ ئەو بوونەوەرە پیرۆزە مەزنەی سەرۆکایەتیی کۆمەڵە حەوتانەکە دەکات و لە ژێر دەسەڵاتی خودادا دەسەڵاتی بەسەر جیهاندا هەیە.
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی چەند کۆنە؟
چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی زۆر کۆنە. توێژەران ئاماژە دەکەن کە شێوە بنەڕەتییەکەی هاوبەشە لەگەڵ چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئایینی یارسانی، و هەردووکیان بەرەو کۆنترین نەریتە ئێرانییەکانی بەدیهێنانی جیهان و نەریتەکانی پێش زەردەشت دەگەڕێنەوە؛ تێیاندا جیهان لە سەرەتایەکی کۆکراوە یان داخراوەوە بەدی دەهێنرێت و ڕێک دەخرێت. گێڕانەوەی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی شێوەیەکی بەنرخ و زیندووی ئەم کۆنترین نەریتانەی بەدیهێنانی جیهانی ناوچەکە دەپارێزێت.
ئایا چیرۆکی بەدیهێنان پەیوەندیی بە هیچ شتێکی شومەوە هەیە؟
نەخێر، و هەر بانگەشەیەکی لەم جۆرە بوختانێکە کە لە تێگەیشتنی هەڵەوە سەرچاوە دەگرێت. چیرۆکی بەدیهێنانی جیهانی ئێزدی تێڕوانینێکە بۆ جیهانە باشە بەدیهێنراوەکەی خودای تاک، کە لە مروارییەکی درەوشاوەوە هێنراوەتە بوون و سپێردراوە بە بوونەوەرە پیرۆزەکان. تاووسی مەلەک، سەرۆکی بوونەوەرە پیرۆزەکان، بوونەوەرێکی پیرۆز و خێرخوازە، سەرۆکە ڕێزلێگیراوەکەی فریشتەکان، و هەرگیز نابێت لەگەڵ هیچ کەسایەتییەکی خراپەدا تێکەڵ بکرێت. ئەو بوختانە لەمێژینەیەی شەیتانپەرستی تێگەیشتنێکی هەڵەی زۆر زیانبەخشە، کە ئێزدییەکان و هەموو ئەوانەی ئایینەکەیان تێدەگەن ڕەتی دەکەنەوە.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
ئێزدییەتی (بەدیهێنانی جیهان و مروارییەکە) - Wikipedia
تاووسی مەلەک و چیرۆکی بەدیهێنان - Wikipedia
باوەڕ و کردەوە ئایینییەکانی ئێزدی - Encyclopaedia Iranica
کەسایەتییە پیرۆزەکانی ئێزدی و کۆمەڵە حەوتانەکە - Wikipedia
Kurdish-History.com: تاووسی مەلەک