جگرخون (۱۹۰۳–۱۹۸۴) شعر کرمانجی را با آزادی، آموزش و عدالت اجتماعی پیوند داد. کتاب‌ها، تدریس بغداد و سال‌های سوئد مسیر ادبی او را روشن می‌کنند.
از هسار تا زندگی ادبی
جگرخون، با املای Cegerxwîn نیز، نام ادبی شیخموس حسن بود. NYKCC زادگاهش را هسار نزدیک باتمان در ۱۹۰۳ و رفتنش با خواهر به عامودا را ۱۹۱۴ ثبت می‌کند. عامودا بخشی از کودکی او در سوریه است، نه زادگاهی دیگر. [1] هیچینز فقر، چوپانی و کار کشاورزی و آغاز تحصیل مدرسه دینی در ۱۹۲۰ را شرح می‌دهد. [2] آموزش دینی و زندگی روستایی دو زمینه مهم نوشته‌های بعدی او هستند.
شعر و استعاره بیداری
متین یوکسل در چکیده عمومی پژوهش ۲۰۱۴، بیداری را استعاره‌ای مکرر برای کردها و دهقانان و کارگران فرودست می‌خواند. آموزش کلاسیک را به سیاست ملی‌گرا و مارکسیستی پیوند می‌دهد. [3] Kurdisch Akademie بر آموزش زنان و نقد آغاها نیز تأکید دارد. [4] بنابراین یادگیری و نابرابری کنار میهن و زبان در خواندن آثار مطرح‌اند. اینها دغدغه‌های نویسنده‌اند، نه گواه برنامه‌ای مورد اتفاق همه خوانندگان کرد.
کتاب‌ها و چاپ‌های بعدی
فهرست مؤسسه کردی پاریس Dîwana Cegerxwîn، ترقی، دمشق ۱۹۴۵ را ثبت کرده است. چاپ‌های اوستا Agir û Pirûsk وSewra Azadî وKî me Ez را دیوان اول تا سوم معرفی می‌کنند. [5] هیچینز نخستین چاپ‌ها را ۱۹۴۵، ۱۹۵۴ و بیروت ۱۹۷۳ می‌داند؛ سپس Ronak (۱۹۸۰)، Zend-Avista (۱۹۸۱)، Şefaq (۱۹۸۲)، Hêvî (۱۹۸۳) وAşitî (۱۹۸۵) پس از مرگ می‌آیند. [2] Kî me Ez شعر است؛ خودزندگی‌نامه جداگانه Jînenîgariya min در استکهلم ۱۹۹۵ فهرست شده. تاریخ تجدید چاپ، تاریخ سرایش نیست. [5]
تدریس در بغداد
هیچینز تدریس زبان و ادبیات کرمانجی در دانشگاه بغداد را ۱۹۵۹–۱۹۶۳، دستور زبان را ۱۹۶۱ و فرهنگ دوجلدی را ۱۹۶۲ تاریخ‌گذاری می‌کند. [2] NYKCC کار در بخش کردی رادیو بغداد را نیز ذکر می‌کند. [1] آموزش و فرهنگ‌نویسی و رادیو گستردگی فعالیت زبانی بیرون از شعر را نشان می‌دهند. زندگی‌نامه‌ها در بعضی تاریخ‌های جابه‌جایی اختلاف دارند؛ تدریس و کتاب‌های مشخص مبنای محکم‌تری هستند.
سیاست، سوئد و قامشلو
او در انجمن‌های کردی و سیاست کمونیستی فعالیت داشت. هیچینز جدایی از کمونیست‌های سوری و گرایش به حزب دموکرات کرد سوریه را ۱۹۵۷ ثبت می‌کند. [2] رهایی ملی و سیاست طبقاتی با وجود هم‌پوشانی یکسان نبودند. پس از دوره‌هایی در سوریه و عراق و لبنان در ۱۹۷۹ ساکن سوئد شد. NYKCC درگذشت در استکهلم در ۲۲ اکتبر ۱۹۸۴ و خاک‌سپاری در باغ خانه‌اش در محله خربی قامشلو را گزارش می‌کند. [1]
از کجا بخوانیم؟
یک دیوان مشخص انتخاب کنید و متن را از چاپ‌ها و ترجمه‌ها و اجراهای موسیقایی بعدی جدا کنید. فهرست پاریس Folklora Kurdî: Kurmancî (۱۹۸۸)، Tarîxa Kurdîstan I (۱۹۸۵)، II (۱۹۸۷) و خودزندگی‌نامه (۱۹۹۵) را جدا ثبت می‌کند. [5] همه عنوان‌ها مجموعه شعر نیستند. پرتره از مرکز آرشیو ژین است و تاریخ عکاسی معلوم نیست. [6] چهره نویسنده را بدون ساختن زمان یا مکان بی‌سند نشان می‌دهد.
منابع و مطالعه بیشتر
- New York Kurdish Cultural Center, Cigerxwîn, poet; childhood, radio work, exile, death and burial.
- Keith Hitchins, Jagarḵwin, Encyclopaedia Iranica XIV/4 (2008), pp. 371–372; biography and bibliography.
- Metin Yüksel, I Cry Out So That You Wake Up: Cegerxwîn’s Poetics and Politics of Awakening, Middle Eastern Studies 50/4 (2014), pp. 536–553; public abstract and bibliographic record, Hacettepe University.
- Kurdisch Akademie, Cigerxwîn (Şêxmus Hesen); themes of education, women and social criticism.
- Kurdish Institute of Paris library catalogue, Cegerxwîn records; 1945 volume, numbered divans, later editions, folklore, history and autobiography.
- Zheen Archive Center, Cigerxwîn portrait; original date unknown, Wikimedia Commons partnership contribution, CC BY-SA 4.0.