Cigerxwîn (1903–1984) helbesta Kurmancî bi azadî, perwerde û dadperweriya civakî ve girê da. Pirtûk, dersên Bexdayê û salên Swêdê kariyera wî ronî dikin.

Cigerxwîn bi çakêtê vekirî, êlek û kravata tarî li ber dîwarê darîn rûniştiye û dikene
Portre ji Arşîva Navenda Jînê, bi hevkariya Wikimedia û CC BY-SA 4.0. Dîroka wêneya eslî nayê zanîn; roja barkirinê roja kişandina wêneyê nîne. Zheen Archive Center · Wikimedia Commons cooperation project · CC BY-SA 4.0. Original photographic date unknown. Reused without creative changes.

Ji Hesarê heta jiyana edebî

Navê wî Şêxmûs Hesen bû. NYKCC dibêje sala 1903 li Hesarê nêzî Batmanê hatiye dinê û sala 1914 bi xwişka xwe re çûye Amûdê. Amûdê cihê zarokatiya wî ya li Sûriyeyê ye, ne cihê jidayikbûnê. [1] Hitchins xizaniyê, şivantî û karkeriyê û destpêka xwendina medreseyê di 1920 de tomar dike. [2] Xwendina olî û jiyana gundî her du di çêbûna nivîskarê paşerojê de girîng bûn.

Helbest û şiyarbûn

Di kurteya vekirî ya lêkolîna xwe ya 2014 de, Metin Yüksel şiyarbûnê wek metaforeke berdewam ji bo Kurd, cotkar û karkerên bindest şîrove dike; perwerdeya klasîk bi siyaseta neteweyî û Marksîst ve girê dide. [3] Kurdisch Akademie perwerdeya jinan û rexneya axayan jî destnîşan dike. [4] Ji ber vê yekê perwerde û newekhevî li kêleka welat û ziman têne xwendin; ev ne bernameyeke ku hemû xwendevanan pejirandiye ye.

Pirtûk û çapên cuda

Kataloga Enstîtuya Kurdî ya Parîsê Dîwana Cegerxwîn, Tereqî, Şam 1945, tomar dike. Çapên Avesta Agir û Pirûsk, Sewra Azadî û Kî me Ez wek Dîwan 1, 2 û 3 nîşan didin. [5] Hitchins çapên yekem bi 1945, 1954 û Beyrût 1973 dide; paşê Ronak (1980), Zend-Avista (1981), Şefaq (1982), Hêvî (1983) û Aşitî (1985) tên. [2] Kî me Ez helbest e; otobiyografiya cuda Jînenîgariya min di 1995 de li Stockholmê hatiye çapkirin. Sala çapeke nû ne sala nivîsandina helbestê ye. [5]

Mamostetiya Bexdayê

Hitchins mamostetiya ziman û edebiyata Kurmancî li Zanîngeha Bexdayê di 1959–1963 de, rêzimana 1961 û ferhenga du cildî ya 1962 tomar dike. [2] NYKCC karê wî li beşa Kurdî ya Radyoya Bexdayê jî dibêje. [1] Ders, ferheng û radyo xebata zimanî ji helbestê berfirehtir dikin. Hin dîrokên çûnûhatinê di jînenîgariyan de cuda ne; pirtûkên navdar û mamostetî xalên pêbawertirin.

Siyaset û sirgûn

Wî di komeleyên Kurdî û siyaseta komunîst de kar kir. Hitchins veqetîna ji komunîstên Sûriyeyê û nêzîkbûna Partiya Demokrat a Kurdî ya Sûriyeyê di 1957 de dide. [2] Azadiya neteweyî û siyaseta çînî her tim yek tişt nebûn. Piştî Sûriye, Iraq û Lubnanê, di 1979 de li Swêdê bi cih bû. NYKCC mirina wî li Stockholmê 22 Cotmeha 1984 û veşartina li baxçeyê mala wî ya Xerbiya Qamişloyê tomar dike. [1]

Ji ku dest bi xwendinê bikin?

Cildeke helbestê hilbijêrin û nivîsa wê ji çap, werger û stranên paşerojê cuda bikin. Kataloga Parîsê Folklora Kurdî: Kurmancî (1988), Tarîxa Kurdîstan I (1985), II (1987) û Jînenîgariya min (1995) cuda tomar dike. [5] Portre ji Navenda Jînê ye; dîroka kişandina wê nayê zanîn. [6] Ev wêne rûyê nivîskar nîşan dide, bê çêkirina dîrok û cihê bêbelge.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. New York Kurdish Cultural Center, Cigerxwîn, poet; childhood, radio work, exile, death and burial.
  2. Keith Hitchins, Jagarḵwin, Encyclopaedia Iranica XIV/4 (2008), pp. 371–372; biography and bibliography.
  3. Metin Yüksel, I Cry Out So That You Wake Up: Cegerxwîn’s Poetics and Politics of Awakening, Middle Eastern Studies 50/4 (2014), pp. 536–553; public abstract and bibliographic record, Hacettepe University.
  4. Kurdisch Akademie, Cigerxwîn (Şêxmus Hesen); themes of education, women and social criticism.
  5. Kurdish Institute of Paris library catalogue, Cegerxwîn records; 1945 volume, numbered divans, later editions, folklore, history and autobiography.
  6. Zheen Archive Center, Cigerxwîn portrait; original date unknown, Wikimedia Commons partnership contribution, CC BY-SA 4.0.