Kovara dîroka Kurdan
Gotarên di beşa Dewletên Kurdî de.
58 gotar bi Kurmancî amade ne.
Birayê mezin ê Selahedîn sefera Eyûbî ya Yemenê di 1174an de birêve bir. Ev jiyanname seferê, encamên wê û kesên bi heman navî ku gelek caran bi wî re tên tevlîhevkirin rave dike.
Gotarê bixwîninŞazadeyê dawî yê Eyûbî yê Himsê di nav hevrikiya malbatî, dagirkirina Mongolan û serweriya Memlûkan de rêya xwe dît. Vegotineke bi çavkanî ya desthilatdariya wî ya bi navber û mîrasa wî ya herêmî.
Gotarê bixwînin
Gelo Kurdistan dê bibe dewleteke serbixwe? Şîroveyeke zelal û bi çavkanî ya mezintirîn neteweya bêdewlet a cîhanê, çima serxwebûn berê têk çûye û kengê dibe di dawiyê de pêk were.
Gotarê bixwîninKomara Agiriyê dewleteke Kurdî bû ku di 1927 de li Çiyayê Agiriyê hate ragihandin; Îhsan Nûrî û yekîtiya Xoybûn rêberiya leşkerî kirin û Tirkiyeyê di 1930 de wê tepisand.
Gotarê bixwîninPadîşahiya Kurdistanê dewleteke Kurdî ya kurttemen bû ku Şêx Mehmûd Berzencî di destpêka salên 1920an de li Silêmaniyê ragihand; hêzên Brîtanyayê heta 1924 ew tepisandin.
Gotarê bixwîninEmiratiya Soranê mîrektiyeke Kurdî bû, bi navenda xwe Rewandiz; bi şahbanûya şervan Mîr Xanzad û Mîr Mihemed, «Mîr Kor» ê bi hêz ê sedsala 19an, navdar bû.
Gotarê bixwîninEmiratiya Botanê mîrektiyeke mezin a Kurdî bû, bi navenda xwe Cizîr û desthilatdariya xanedana Ezîzan; welatê destana Mem û Zîn û Bedirxan Beg bû.
Gotarê bixwîninEmiratiya Bradostê mîrektiyeke Kurdî bû, bi dorpêça Dimdimê ya 1609–1610 navdar; li wir Xanê Lepzêrîn li dijî Şah Ebbas berxwedaneke efsanewî kir.
Gotarê bixwîninMîrektiya Palo emiratiyeke Kurdî li ser çemê Muradê li nêzî Elazığê bû, bi mîrên Gêlê re xizm; piştre welatê Şêx Seîd ê serhildana 1925 bû.
Gotarê bixwîninEmiratiya Mahmudî mîrektiyeke Kurdî li başûrê rojhilatê Gola Wanê bû, bi Keleha Xoşabê navdar, ku axayê Mahmudî Sarı Suleyman Beg di 1643 de ji nû ve ava kir.
Gotarê bixwîninEmiratiya Behdînanê yek ji mîrektiyên mezin ên Kurdî bû; navenda wê Amêdî li Kurdistana Iraqê bû û ji dawiya sedsala 14an heta 1843 domand.
Gotarê bixwîninMukriyan emiratiyeke Kurdî ya eşîra Mukrî bû ku navenda wê Mehabad (Sablaxa kevn) li bakurê rojavayê Îranê bû; piştre dergûşa Komara Kurdî ya 1946 bû.
Gotarê bixwîninEyûbiyên Heskîfê şaxê dawîn ê mayî yê xanedana Kurdî ya Eyûbî ya Selahedîn bûn; ji 1232 heta nêzî 1524 mîrektiyeke kelehdar a Dîcleyê birêve birin.
Gotarê bixwîninDonbolî eşîr û xanedaneke Kurdî bûn ku bajarê Xoyê li bakurê rojavayê Îranê wek xanên mîrasî birêve birin, heta ketina wan di bin Qacaran de.
Gotarê bixwîninEmiratiya Çemîşgezekê mîrektiyeke Kurdî ya çiyayên Dersimê û sencaqeke xweser û mîrasî ya Osmanî bû ku di Şerefnameyê de hatiye qeyd kirin.
Gotarê bixwîninXanedana Kurd a Canpolad a bakurê Sûriyeyê Emiratiya Kilîsê birêve dibir; serokê wê Elî Paşa di 1607 de serhildaneke navdar kir û dûndana wê bûn Cumblatên Lubnanê.
Gotarê bixwîninZakarî (Mkhargrdzeli) xanedaneke serdema navîn a bi koka Kurdî ya nîqaşbar bûn ku Ermenistan ji Selçûqiyan ji nû ve girtin û di bin taca Gurcî de birêve birin.
Gotarê bixwîninMîrektiya Gêlê (nêzî 1049–1864) emiratiyeke Kurdî ya li nêzî Amedê bû ku xanedana Bulduqanî ew birêve dibir — yek ji ên herî dirêj jiyan kirine di dîroka Kurdî de.
Gotarê bixwîninXanedana Baban (1649–1850): mîrgeha mezin a Kurd a li aliyê Osmanî, damezrînerên Silêmaniyê di 1784 de û piştgirên dibistana Babanî ya helbesta Kurdîya Soranî — Nalî, Salim, Kurdî, Mewlana Xalid.
Gotarê bixwîninXanedana Erdelan (1169–1867): xanedana Kurd a herî dirêj mayînde di dîrokê de, 698 salan ji Sineyê serwer bû. Walîyên Sefewî, edebiyata Goranî, Mestûre Erdelan û damezirandina Sineyê.
Gotarê bixwîninXanedana Hezarespî (1148–1424): Etabegên Kurd ên Loristana Mezin, xanedana Kurd a herî dirêj mayînde ya Îrana serdema navîn. Ji Mongolan derbas bûn, piştgiriya edebiyata Farisî kirin û 276 salan serwer bûn.
Gotarê bixwîninXanedana Rewadî (955–1071): serwerên Kurd ên Kurdbûyî yên Tebrîz, Meraxe û Azerbaycana Îranê. Wehsûdan, Qetranê Tebrîzî, erdheja 1042 û têkiliya eşîrî ya Hedbanî bi Selahedîn re.
Gotarê bixwîninÎmparatoriya Eyûbî (1171–1341): mezintirîn dewleta Kurd di dîrokê de, damezirandî ji aliyê Selahedîn ve. Misir, Sûriye, Cezîre, Yemen — xanedana Kurd, împaratoriya Ereb, lûtkeya Serdema Navberê ya Kurd.
Gotarê bixwîninXanedana Ennaziyan (990–1117): mîrên Kurd ên Sunnî yên Hulwan û sînorê Îran-Iraqê, ku ji eşîra Şadincan derketin. Xanedana Kurd a herî dirêj mayî ya Zagrosa Serdema Navîn.
Gotarê bixwînin