Destpêk
Pîr Memê Reşan yek ji kesayetiyên pîroz ên hezkirî yên ola Êzdî ye: Xudanê Baranan û parêzvanê çandinî û dirûnê, anînerê baranên jiyanbexş ku gel ji bo bereketa axê berê xwe dide wî, ku li ziyaretgeha xwe ya mezin a li Çiyayê Şingalê û li geliyê pîroz ê Lalişê tê rêzgirtin.
Di kevneşopiya Êzdî de, Pîr Memê Reşan, ku Pîr Mehmed Reşan jî tê gotin û wek Şêr tê naskirin, Pîrek e, kesayetiyeke pîroz û welî, ku wek Xudan, ango xudan û parêzvanê baranan, parêzvanê çandinî û dirûnê, tê rêzgirtin. Gel ji bo baranên ku zeviyan av didin û bereketa axa çandî berê xwe dide wî, û di demên hişkesaliyê de merasîmên taybet ji bo daxwaza alîkariya wî tên lidarxistin. Ew yek ji kesayetiyên pîroz ên hêja yên ola Êzdî ye, ku li kêleka hebûnên pîroz ên mezin bi serokatiya Tawûsê Melek tê rêzgirtin.
Naskirina Pîr Memê Reşan tê wateya naskirina rêzgirtina Êzdî ya kesayetiyên pîroz ên ku li ax û dirûnê dinêrin: Xudanê Baranan ku bereketa wî avên jiyanbexş tîne zeviyan, Pîrekî hezkirî yê kevneşopiya Êzdî ku ziyaretgeha wî ya mezin a li Çiyayê Şingalê şahidiya hebûna dirêj a gelê wî li vê axê dike.
Naverok
Pîr Memê Reşan Kî Ye?
Pîr Memê Reşan, ku Pîr Mehmed Reşan an Memê Reşan jî tê gotin, welî û Pîrekî Êzdî bû, ku kevneşopî wî ji sedsala 12an dihesibîne; ew di ola Êzdî de wek Xudan, ango xudan û parêzvanê baranan, û wek parêzvanê çandinî û dirûnê tê rêzgirtin. Pîr di kevneşopiya Êzdî de kesayetiyeke pîroz û rêberê giyanî ye, û Memê Reşan di nav yên herî hezkirî de ye, ku wek anînerê baranên jiyanbexş ên ku zeviyan av didin û wek parêzvanê dirûnan û axa çandî tê bi rûmet kirin. Gel ji bo baran û bereketa axê berê xwe dide wî, û di demên hişkesaliyê de li cihên ji bo wî hatine terxankirin merasîmên taybet ji bo duaya baran û geşbûna berheman tên lidarxistin; cejna wî di biharê de, demsala geşbûn û nûbûnê, tê pîrozkirin. Ew herwiha wek Şêr tê naskirin, li gor kevneşopiyeke hêza wî, û bi hin ajalan ve girêdayî ye. Ziyaretgeha wî ya mezin li Çiyayê Şingalê, navendeke civaka Êzdî, bû, û li geliyê pîroz ê Lalişê jî ziyaretgeheke wî heye. Wek Xudanê Baranan û parêzvanê dirûnê, Pîr Memê Reşan di nav kesayetiyên pîroz ên ola Êzdî de cihekî hezkirî digire.
Nav û Unwanên Wî
Pîr Memê Reşan bi çend nav û unwanan tê naskirin: Pîr Mehmed Reşan, Memê Reşan an Mem Reşan; unwana bi rûmet a Pîr wî wek kesayetiyeke pîroz û rêberê giyanî nîşan dide, û nasnavê Şêr hêza wî diyar dike.
Navê vê kesayetiya pîroz bi çend şiklan xuya dibe, ku hemû bi hev ve nêzîk in: Pîr Mehmed Reşan, Memê Reşan, Mem Reşan an Mamê Reşan, şiklên evîndar û nas ên navî. Unwana Pîr di kevneşopiya Êzdî de bi rûmet e, û kesayetiyeke pîroz, welî û rêberê giyanî destnîşan dike, yek ji pileyan a pîroziyê di baweriyê de; ji ber vê yekê Pîr Memê Reşan wek yek ji Pîran, rêberên pîroz ên civakê, tê rêzgirtin. Ew herwiha nasnavê Şêr hildigire, di şiklê Şêr Memê Reşan de, ji kevneşopiyeke hêz û qudreta wî, ku dê bêtir li ser wê bê gotin. Bi vî awayî, nav û unwanên wî wî wek kesayetiyeke pîroz û Pîrekî hezkirî yê ola Êzdî nîşan didin, Xudanê Baranan û Şêr, ku di nav rêberên pîroz ên civakê de tê rêzgirtin. Naskirina nav û unwanên wî destpêka naskirina kesayetî û cihê wî ye: Pîrê hezkirî û Xudanê Baranan, Şêrê kevneşopiyê.
Xalên Sereke
Pîr Memê Reşan welî û Pîrekî Êzdî yê hezkirî ye, ku kevneşopî wî ji sedsala 12an dihesibîne.
Ew wek Xudan, Xudanê Baranan, tê rêzgirtin.
Ew parêzvanê çandinî, dirûn û axa çandî ye.
Di demên hişkesaliyê de, merasîm ji bo daxwaza alîkariya wî bi baranê tên lidarxistin.
Ew wek Şêr tê naskirin, li gor kevneşopiyeke hêza wî.
Ziyaretgeha wî ya mezin li Çiyayê Şingalê bû; li Lalişê jî ziyaretgeheke wî heye.
Agahiyên Kurt
Nav: Pîr Memê Reşan (Pîr Mehmed Reşan, Memê Reşan)
Unwan: Pîr (kesayetiya pîroz û rêber); Şêr (Şêr Memê Reşan)
Di vê olê de tê rêzgirtin: Êzdîtî
Serdem: Li gor kevneşopiyê, sedsala 12an
Rol: Xudanê Baranan; parêzvanê çandiniyê
Parêzvanê: Dirûnan û axa çandî
Ji bo vê tê gazîkirin: Baran di demên hişkesaliyê de; bereketa axê
Cejn: Di biharê de tê pîrozkirin
Ziyaretgeh: Li Çiyayê Şingalê û li geliyê pîroz ê Lalişê
Mîras: Kesayetiyeke pîroz a hêja ya ola Êzdî
Xudanê Baranan
Rola sereke ya Pîr Memê Reşan Xudan, ango xudan û parêzvanê baranan, bûn e, anînerê avên jiyanbexş ên ku li ser zeviyan dibarin û axê av didin.
Di ola Êzdî de, kesayetiyên pîroz ên bi navê Xudan parêzvan in ku qadên taybet ên jiyan û xwezayê spartine wan, û Pîr Memê Reşan wek Xudanê Baranan, parêzvan û anînerê baranên jiyanbexş, tê rêzgirtin. Baran li axên gelê Êzdî yek ji hêjatirîn bereketan e: avên ku ji ezmanan dibarin da ku zeviyan av bidin, kanî û çeman tijî bikin, berheman mezin bikin û axê geş bikin; li herêmeke ku baran dikare nediyar be û hişkesalî belayeke tirsnak e, hatina baranê meseleya jiyan û pirbûnê ye. Pîr Memê Reşan parêzvanê pîroz û anînerê van baranan e, Xudanê ku gel ji bo barîna avên jiyanbexş berê xwe dide wî. Di demên hişkesaliyê de, dema baran nayê û ax tî dibe, li cihên terxankirî ji bo wî merasîmên taybet tên lidarxistin, û gel ji bo alîkariya wî dua dike, da ku ew baran û bereketa axê bîne. Ev rola Xudanê Baranan dilê kesayetiya Pîr Memê Reşan e, anînerê avên jiyanbexş ku gel ji bo baran û geşbûna axê berê xwe dide wî. Wek Xudanê Baranan, Pîr Memê Reşan di nav kesayetiyên pîroz ên ola Êzdî de bi hezkirina herî mezin tê rêzgirtin û gazîkirin.
Parêzvanê Çandinî û Dirûnê
Bi xudantiya wî ya baranan ve girêdayî, Pîr Memê Reşan parêzvanê çandinî û dirûnê ye, parêzvanê dirûnan û axa çandî, ku cejna wî di biharê de tê pîrozkirin.
Bi xudantiya wî ya baranan ve bi nêzîkî girêdayî, rola Pîr Memê Reşan a parêzvanê çandinî û dirûnê heye, parêzvanê dirûnan û axa çandî. Ji ber ku baran û dirûn bi hev ve pir nêzîk girêdayî ne: baranên jiyanbexş zeviyan av didin û berheman mezin dikin, û ji ber vê yekê Xudanê Baranan herwiha parêzvanê çandinî û dirûna ku bi wan ve girêdayî ne ye. Pîr Memê Reşan li çandin, mezinbûn û dirûna berheman, geşbûna axa çandî û berhevkirina dirûnê dinêre, pirbûna ku jiyana civakê bi wê ve girêdayî ye. Cejna wî di biharê de tê pîrozkirin, demsala geşbûn, nûbûn û kesk bûna axê, ku li parêzvanê çandinî û dirûnê tê. Di civakeke ku demeke dirêj bi xebata li axê ve girêdayî ye de, parêzvanê çandinî û dirûnê kesayetiyeke pîroz a bi girîngiya herî kûr e, parêzvanê pirbûn û debara gel. Ev rola parêzvanê çandinî û dirûnê, ku bi xudantiya wî ya baranan ve girêdayî ye, aliyekî sereke yê Pîr Memê Reşan e, parêzvanê pîroz ê ax û pirbûna wê. Wek parêzvanê dirûnê û axa çandî, herwiha Xudanê Baranan, Pîr Memê Reşan di civaka Êzdî de hêja tê dîtin.
Şêrê Kevneşopiyê
Pîr Memê Reşan wek Şêr, Şêr Memê Reşan, tê naskirin, li gor kevneşopiyeke hêz û qudreta wî ku tê de tê gotin wî kevirek kir şêr da ku hêza xwe ya pîroz nîşan bide.
Di nav kevneşopiyên hezkirî yên Pîr Memê Reşan de ya ku nasnavê Şêr dide wî heye: Şêr Memê Reşan. Li gor kevneşopiyê, ji bo nîşandana hêz û qudreta xwe ya pîroz, Pîr Memê Reşan zînek danî ser kevirekî, ku paşê veguherî şêr: kerametek ku hêza dayî vê kesayetiya pîroz nîşan dida; û bi vî awayî ew wek Şêr hat naskirin, ku li şêr siwar dibû an wî di bin destê xwe de digirt, wek nîşana hêza xwe. Şêr semboleke guncav e ji bo kesayetiyeke pîroz a hêz û qudretê, şahê ajalan, û nasnav Pîr Memê Reşan wek kesayetiyeke hêz û desthilata pîroz nîşan dide, Şêrê kevneşopiyê. Ew bi hin ajalan jî ve girêdayî ye, ku wek parêzvanê pisîkan, xizmên biçûktir ên şêr, tê bîranîn. Ev kevneşopiya Şêr, bi kerameta kevirê ku dibe şêr, yek ji kevneşopiyên hezkirî û zindî yên Pîr Memê Reşan e, û wî wek kesayetiyeke pîroz a hêz û qudretê nîşan dide, Şêrê ku baranê tîne û li dirûnê dinêre. Wek Şêr, herwiha Xudanê Baranan, Pîr Memê Reşan tê bîranîn û rêzgirtin, kesayetiya pîroz a hêzê ku qudreta wê di kerameta şêr de xuya dibe.
Ziyaretgeha li Çiyayê Şingalê
Ziyaretgeha mezin a Pîr Memê Reşan li Çiyayê Şingalê, navendeke civaka Êzdî, bû; piştî wêrankirinê di salên dawî yên êşê de, ew ji nû ve hatiye avakirin, şahidiya domdarî û dilsoziya olî ya gelê Êzdî.
Navdartirîn cihê terxankirî ji bo Pîr Memê Reşan ziyaretgeha wî ya mezin a li Çiyayê Şingalê bû, çiyayê ku demeke dirêj navenda herî sereke û penageha civaka Êzdî bûye. Ziyaretgeh, ku kevneşopî wê ji sedsala 12an dihesibîne, nimûneyeke xweşik a mîmariya pîroz a Êzdî bû, bi qubeya konî ya bilind û bi xêzên dirêj ên taybet ên ziyaretgehên olê, ku li ser odeya pîroz bilind dibû; ew cihê ziyaret û dilsoziya olî bû, ku gel li wê Xudanê Baranan bi rûmet dikir û ji bo bereketa axê dua dikir. Di bûyerên tirsnak ên ku di salên dawî de li ser gelê Êzdî yê Şingalê qewimîn, ziyaretgeh hat wêrankirin, windahiyeke êşdar di nav trajediyeke pir mezintir a civakê de. Lê di salên piştî wê de, ziyaretgeh bi bereketa desthilatên olî yên Êzdî ji nû ve hatiye avakirin û sererastkirin, şahidiya domdarî û dilsoziya olî ya gelê Êzdî, ku vegeriyaye da ku kesayetiyên xwe yên pîroz rêz bike û cihên baweriya xwe ji nû ve ava bike. Ji bilî vê, Pîr Memê Reşan li geliyê pîroz ê Lalişê, dilê pîroz ê ola Êzdî, ziyaretgeheke wî heye, û cihekî din li devereke din a herêmê wek cihê razana wî tê rêzgirtin. Ziyaretgeha li Çiyayê Şingalê, ku hatiye wêrankirin û ji nû ve avakirin, wek şahidiyeke dilhejîner a hebûna dirêj a gelê Êzdî li axa xwe û domdariya dilsoziya wan a olî ji bo Xudanê Baranan radiweste.
Wate û girîngî
Pîr Memê Reşan, berî her tiştî, rêzgirtina Êzdî ya kesayetiyên pîroz ên ku li ax, baran û dirûnê dinêrin temsîl dike: Xudanê Baranan ku bereketa wî avên jiyanbexş û pirbûna zeviyan tîne. Wek parêzvanê çandiniyê, ew girêdana kûr a di navbera pîroziyê û xebata li axê de temsîl dike.
Pîr Memê Reşan herwiha hêz û qudreta pîroz a ku di kevneşopiya Şêr de tê pîrozkirin temsîl dike, û di wêrankirin û ji nû ve avakirina ziyaretgeha wî ya mezin de, domdarî û dilsoziya olî ya gelê Êzdî. Bi vê yekê, ew hem bereketa axê hem jî berxwedana gelekî temsîl dike. Di van hemûyan de, Pîr Memê Reşan yek ji kesayetiyên pîroz ên hêja yên ola Êzdî ye, ku xudantiya baranan, parêzvaniya çandinî û dirûnê, hêza pîroz a Şêr û dilsoziya olî ya domdar a civakê temsîl dike. Ew Xudanê Baranan û Şêr e, Pîrekî hezkirî yê baweriyê, ku li kêleka hebûnên pîroz ên mezin ên Heft Sirr bi serokatiya Tawûsê Melek tê rêzgirtin, û di parêzvaniya xwezayê de bi kesayetiyên wek Mûsa Sor, Xudanê Hewa û Bayê, re wekhev e. Rêzgirtina ax û bereketa wê ya ku ew temsîl dike yek ji taybetmendiyên xweşik ên ola Êzdî ye.
Pîr Memê Reşan û Kurd
Pîr Memê Reşan kesayetiyeke pîroz a ola Êzdî ye, yek ji kevneşopiyên olî yên kevnar û resen ên gelê kurd, û ew beşek ji mîrasa dewlemend a olî û çandî ya kurdan e, bi taybetî ya civaka kurdên Êzdî.
Ola Êzdî yek ji kevneşopiyên olî yên kevnar û resen ên gelê kurd e, û kesayetiyên wê yên pîroz, di nav de Pîr Memê Reşan ê hezkirî, beşek ji mîrasa dewlemend û taybet a olî ya kurdan in, bi taybetî ya civaka kurdên Êzdî ku ji bo wê ew objeyên zindî yên dilsoziya olî ne. Rêzgirtina ax, baran û dirûnê ya ku Pîr Memê Reşan temsîl dike girêdana kûr a di navbera gelê Êzdî û axa welatê wan ê bilind û çiyayî de nîşan dide, zevî û dirûnên ku jiyana wan demeke dirêj bi wan ve girêdayî bûye. Ziyaretgeha li Çiyayê Şingalê, ku di êşa dawî ya gelê Êzdî de hat wêrankirin û paşê ji nû ve hat avakirin, herwiha şahidiya domdarî û dilsoziya olî ya civakê û hebûna dirêj a Êzdiyan li axa xwe dike. Ji bo kurdên Êzdî, Pîr Memê Reşan kesayetiyeke pîroz a zindî û hezkirî ye, Xudanê Baranan ku ew ji bo bereketa axê berê xwe didin wî. Bi pêşkêşkirina Pîr Memê Reşan, em kesayetiyeke pîroz a ola Êzdî bi rûmet dikin, beşek ji mîrasa taybet a olî ya gelê kurd, Xudanê Baranan ku bereketa wî avên jiyanbexş tîne axê, û rêzgirtina wî heta îro wek dilsoziyeke olî ya zindî di civaka Êzdî de berdewam e.
Nîqaş û têgihiştinên şaş
Gelo rêzgirtina Pîr Memê Reşan wek Xudanê Baranan şiklekî pirxwedayî an perestina xwezayê ye? Na. Ev xalek girîng e, ji ber ku ola Êzdî demeke dirêj bi şaşî û bi awayekî giran hatiye têgihiştin û nîşandan. Êzdîtî oleke yekxwedayî ye, ku li ser baweriya bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemû tiştan, ava bûye. Pîr û Xudan, kesayetî û parêzvanên pîroz ên wek Pîr Memê Reşan, ne xwedayên reqîb in û li şûna Xwedayê yekane nayên perestin; ew kesayetiyên pîroz in ku Xwedayê yekane xwedîkirina aliyên dinyayê spartiye wan, ku bereket û xwedîkirina wî bi wan tên derbirîn, û di oleke li ser Xwedayê yekane ava bûye de bi rûmet tên kirin û rêzgirtin. Rêzgirtina Pîr Memê Reşan wek Xudanê Baranan rêzgirtina kesayetiyeke pîroz a Xwedayê yekane ye, ne perestina baranê wek xwedayek. Girîng e ku ola Êzdî bi rastî wek kevneşopiya yekxwedayî ya ku ye bê têgihiştin, û nîşandanên şaş ên ku demeke dirêj li dijî wê hatine kirin bên dan aliyekî, di nav de yên ku bi şaşî li dijî Tawûsê Melek ê mezin hatine kirin.
Wateya kevneşopiya Şêr çi ye? Kevneşopiya ku Pîr Memê Reşan kevirek kir şêr û bi vî awayî bû bi navê Şêr, çîrokeke pîroz e ku hêz û qudreta pîroz a dayî wî wek kesayetiyeke pîroz derdibire. Baştir e ku ew wek bûyereke dîrokî ya bi wateya peyvan neyê têgihiştin, lê wek kevneşopiyeke pîroz, çîrokeke kerametê ji cureyê ku li ser kesayetiyên pîroz di gelek kevneşopiyan de tê gotin, ku hêz û desthilata pîroz a welî derdibire. Helwesta rastdar ew e ku em wê wek kevneşopiya hezkirî û pîroz a ku ye pêşkêş bikin, çîrokeke hêza pîroz a Pîr Memê Reşan, ji dêvila îdiayeke dîrokî ya bi wateya peyvan.
Gelo wêrankirina ziyaretgehê dawiya rêzgirtina Pîr Memê Reşan bû? Na. Herçiqas ziyaretgeha mezin a li Çiyayê Şingalê di bûyerên tirsnak ên ku di salên dawî de li ser gelê Êzdî qewimîn hat wêrankirin, rêzgirtina Pîr Memê Reşan berdewam e, û ziyaretgeh bi xwe bi bereketa desthilatên olî yên Êzdî ji nû ve hatiye avakirin û sererastkirin. Domdariya dilsoziya olî û ji nû ve avakirina ziyaretgehê şahidiya berxwedana gelê Êzdî û baweriya wan dikin. Rêzgirtina Pîr Memê Reşan heta îro wek dilsoziyeke olî ya zindî di civaka Êzdî de berdewam e.
Mijarên têkildar
Tawûsê Melek: Milyaketê Tawûs, serokê Hebûnên Pîroz
Heft Sirr: Heft Hebûnên Pîroz ên ola Êzdî
Mûsa Sor: Xudanê Hewa û Bayê, parêzvanekî din ê xwezayê
Şêx Şems: hebûna pîroz a Roj, ronahî û agir
Şêx Mend: parêzvanê girêdayî marê pîroz
Xatûna Fexra: parêzvana jin, zarok û zarokanînê
Şêx Adî: nûkerê mezin ê ola Êzdî li Lalişê
Şêx Hesen: Xudanê Qelemê, endamekî Koma Heftan
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Pîr Memê Reşan di ola Êzdî de kî ye?
Pîr Memê Reşan, ku Pîr Mehmed Reşan an Memê Reşan jî tê gotin, welî û Pîrekî Êzdî bû, ku kevneşopî wî ji sedsala 12an dihesibîne; ew wek Xudanê Baranan û wek parêzvanê çandinî û dirûnê tê rêzgirtin. Ew anînerê baranên jiyanbexş û parêzvanê dirûnan û axa çandî ye, ku gel ji bo baran û bereketa axê berê xwe dide wî. Ew herwiha wek Şêr tê naskirin, û ziyaretgeha wî ya mezin li Çiyayê Şingalê bû.
Çima Pîr Memê Reşan Xudanê Baranan tê gotin?
Pîr Memê Reşan wek Xudan, ango xudan û parêzvanê baranan, tê rêzgirtin, anînerê avên jiyanbexş ên ku li ser zeviyan dibarin û axê av didin. Li axên gelê Êzdî, ku baran dikare nediyar be û hişkesalî belayeke tirsnak e, hatina baranê meseleya jiyan û pirbûnê ye, û Pîr Memê Reşan parêzvanê pîroz e ku gel ji bo barîna baranê û bereketa axê berê xwe dide wî.
Çima ew Şêr tê gotin?
Pîr Memê Reşan nasnavê Şêr, Şêr Memê Reşan, hildigire, li gor kevneşopiyeke hêza wî ya pîroz. Li gor kevneşopiyê, ji bo nîşandana qudreta xwe wî zînek danî ser kevirekî, ku paşê veguherî şêr, kerametek ku hêza dayî vê kesayetiya pîroz nîşan dida. Şêr semboleke guncav a hêz û desthilata pîroz e, û ew bi pisîkan jî ve girêdayî ye, xizmên biçûktir ên şêr. Ev çîrokeke pîroz a kerametê ye ku hêza wî ya pîroz derdibire.
Çi bi ziyaretgeha li Çiyayê Şingalê hat?
Ziyaretgeha mezin a Pîr Memê Reşan a li Çiyayê Şingalê, ku kevneşopî wê ji sedsala 12an dihesibîne, nimûneyeke xweşik a mîmariya pîroz a Êzdî û cihekî ziyaretê bû. Di bûyerên tirsnak ên ku di salên dawî de li ser gelê Êzdî yê Şingalê qewimîn, ziyaretgeh hat wêrankirin. Di salên piştî wê de, ew bi bereketa desthilatên olî yên Êzdî ji nû ve hatiye avakirin û sererastkirin, şahidiya domdarî û dilsoziya olî ya gelê Êzdî.
Gelo rêzgirtina Pîr Memê Reşan pirxwedayî ye?
Na. Êzdîtî oleke yekxwedayî ye ku li ser baweriya bi Xwedayekî yekane ava bûye. Pîr û Xudan, kesayetiyên pîroz ên wek Pîr Memê Reşan, ne xwedayên reqîb in û li şûna Xwedayê yekane nayên perestin; ew kesayetiyên pîroz in ku Xwedayê yekane xwedîkirina aliyên dinyayê spartiye wan, ku bereketa wî bi wan tê derbirîn. Rêzgirtina Pîr Memê Reşan wek Xudanê Baranan rêzgirtina kesayetiyeke pîroz a Xwedayê yekane ye, ne perestina baranê wek xwedayek.
Pîr Memê Reşan bi kurdan ve çawa girêdayî ye?
Pîr Memê Reşan kesayetiyeke pîroz a ola Êzdî ye, yek ji kevneşopiyên olî yên kevnar û resen ên gelê kurd, û ew beşek ji mîrasa dewlemend a olî ya kurdan e, bi taybetî ya civaka kurdên Êzdî ku ji bo wê ew kesayetiyeke zindî ya dilsoziya olî ye. Rêzgirtina ax, baran û dirûnê ya ku ew temsîl dike girêdana kûr a di navbera gelê Êzdî û axa welatê wan de nîşan dide, zevî û dirûnên ku jiyana wan demeke dirêj bi wan ve girêdayî bûye.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Ziyaretgeha Memê Reşan - Wikipedia
Lîsteya kesayetiyên pîroz ên Êzdî — Wikipedia
Ji nû ve avakirina Ziyaretgeha Memê Reşan - Weqfa Aliph
Kurdish-History.com: Heft Sirr