Destpêk
Heft Sirr, Heft Raz an Heft Heyînên Pîroz, di bingeha baweriya êzidî bixwe de ne: heft ferişte, heyînên ji Xwedayê yekane derketî, ku berî cîhanê ji ronahiya wî bixwe hatin afirandin. Xwedê lênêrîna tevahiya afirandinê spart wan û Tawûsê Melek, Ferişteyê Tawûs, serokê wan e.
Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest e ku di navenda wê de bawerî bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemûyan, heye. Di dîtina êzidî de wî ji ronahiya xwe heft Heyînên Pîroz an ferişte derxistin holê û lênêrîna cîhanê spart wan. Ev heft, ku wek Heft Sirr, Heft Raz, tên nasîn, heyînên ji Xwedayê yekane derketî ne û di cewherê wî yê xwedayî de hevpar in. Xwedê bi wan cîhanê birêkûpêk dike û didomîne. Ew bi nûnerên xwe yên pîroz ên erdî, xasên mezin ên baweriyê, di cîhanê de eşkere dibin.
Êzidîtî, wek oleke zindî ya gelê Kurd, hêjayî wê ye ku li gor têgihiştina xwe bi awayekî rast û bi rêz bê têgihiştin. Heft Sirr bingeha dîtina êzidî ya Xwedê û nîzama pîroz a cîhanê ne; naskirina wan têgihiştina dilê yek ji kevneşopiyên olî yên herî kevnar û taybet ên Kurdan e. Ev gotar wan wek êzidî bixwe ji wan têdigihîjin dide nasîn: wek heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî.
Naverok
Heyînên ji Xwedayê yekane derketî
Heft Sirr çi ne?
Heft Sirr, bi wateya Heft Raz, heft Heyînên Pîroz an ferişteyên baweriya êzidî ne; heyînên ji Xwedayê yekane derketî ku Xwedê bi wan cîhanê birêkûpêk dike û lê dinêre. Di têgihiştina êzidî de Xwedayê yekane, afirînerê hemûyan, berî afirandina vê cîhanê ji ronahiya xwe heft Heyînên Pîroz derxistin holê û lênêrîn û birêvebirina tevahiya afirandinê spart wan. Ev heft Heft Sirr in, Heft Raz an Heft Ferişte, û di cewherê xwedayî yê Xwedê ku jê derdikevin de hevpar in. Yê herî pêş ê wan, rêber û serokê wan, Tawûsê Melek, Ferişteyê Tawûs, e; Xwedê desthilata ser cîhanê da wî. Heft bi nûnerên xwe yên pîroz ên erdî, xas û kesayetiyên pîroz ên mezin ên baweriyê, di cîhanê de eşkere dibin; Heft Sirr di wan de amade an di laşê mirov de derketî tên têgihiştin. Bi vî awayî Heft Sirr bingeha dîtina êzidî ya Xwedê û cîhanê ne: heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî ku xwedayetî bi wan li afirandinê dinêre û wê didomîne; Heft Raz di dilê baweriya êzidî de.
Wateya nav
Navê Heft Sirr ji du peyvên kurdî pêk tê: heft, bi wateya heft, û sirr (an sur), bi wateya raz an sirr, bi wateya cewherekî veşartî û pîroz. Nav bi hev re Heft Raz tê wateyê: heft cewher an heyînên pîroz.
Ev nav xwezaya kûr a heft Heyînên Pîroz vedibêje; çimkî ew raz in: rastiyên pîroz û veşartî yên ku ji Xwedayê yekane derdikevin û di cewherê wî yê xwedayî de hevpar in. Peyva sirr, raz, cewherê xwedayî an rastiya pîroz a ku ferişte jê hatin afirandin û di hundirê xwe de hildigirin nîşan dide. Carinan behsa wê wek Sura Xwedê, cewherê xwedayî bixwe, tê kirin. Bi vî awayî Heft Sirr ne bi tenê heft heyînên afirandî ne, lê heft razên pîroz in, heft heyînên ji cewherê xwedayî yê yekane derketî, ku di xwezaya Xwedê yê ku ew jê tên de hevpar in. Ji heft Heyînên Pîroz re bi tenê Heft Ferişte jî tê gotin û navê Heft Sirr xwezaya wan wek razên pîroz digire: heft heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî. Bi vî awayî wateya nav xwezaya wan a bingehîn eşkere dike: Heft Raz, heyînên pîroz ên ji cewherê xwedayî yê yekane derketî, heft Heyînên Pîroz ên di bingeha dîtina êzidî ya Xwedê û cîhanê de.
Xalên sereke
Heft Sirr Heft Raz an Heft Heyînên Pîroz ên baweriya êzidî ne.
Êzidîtî yekxwedaperest e; heft heyînên ji Xwedayê yekane derketî ne.
Xwedê berî afirandina vê cîhanê ew ji ronahiya xwe afirandin.
Xwedê lênêrîn û birêvebirina tevahiya afirandinê spart wan.
Rêber û serokê wan Tawûsê Melek, Ferişteyê Tawûs, e.
Ew bi nûnerên pîroz ên erdî di cîhanê de eşkere dibin.
Agahiyên kurt
Nav: Heft Sirr (Heft Raz); Heft Ferişte an Heyînên Pîroz
Bawerî: Êzidîtî, oleke kurdî ya yekxwedaperest
Xweza: Heft Heyînên Pîroz, heyînên ji Xwedayê yekane derketî
Ji vê hatine afirandin: Ronahiya Xwedê bixwe (nûr), berî vê cîhanê
Rol: Xwedê lênêrîna tevahiya afirandinê spart wan
Rêber: Tawûsê Melek, Ferişteyê Tawûs
Sirr / Sur: Cewher an raza xwedayî ya ku ji Xwedê parve dikin
Di van de eşkere dibin: Nûnerên wan ên pîroz ên erdî, xasên mezin
Nivîsên pîroz: Qewlên êzidî (sirûdên pîroz)
Navenda pîroz: Laliş, geliyê pîroz û cihê ziyaretê
Heyînên ji Xwedayê yekane derketî
Rastiya ewil û herî bingehîn a Heft Sirr ev e ku ew heyînên ji Xwedayê yekane derketî ne; ji ronahiya wî bixwe hatine derxistin holê û di cewherê wî yê xwedayî de hevpar in. Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest e û heft Heyînên Pîroz ne xwedayên serbixwe ne, lê heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî ne.
Di têgihiştina êzidî de Xwedayekî yekane heye, afirînerê hemûyan, ku bi gelek navan tê nasîn û ji hemû tiştên afirandî wêdetir e. Xwedê ji ronahiya xwe, ronahiya xwedayî an nûrê, heft Heyînên Pîroz, Heft Sirr, derxistin holê. Bi vî awayî ew heyînên ji Xwedayê yekane derketî ne, ku di hundirê xwe de beşek ji cewherê wî yê xwedayî, raza pîroz an surê, hildigirin. Heft ne heyînên xwedayî yên serbixwe ne; ew heyînên pîroz in ku ji Xwedayê yekane derdikevin û di xwezaya wî de hevpar in, rêyên ku Xwedayê yekane bi wan di cîhanê de kar dike û lê dinêre. Di vê yekê de Heft Sirr dikarin bi awayê ku kevneşopiyên din ên yekxwedaperest behsa ferişte an heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî dikin re bên berawirdkirin; heyînên ku xwedayetî bi wan kar dike û di heman demê de yek dimîne. Nêzîkiya heft bi Xwedayê yekane re ewqas mezin e ku di dîtina êzidî de kesayetiyên sereke yên nîzama xwedayî, Xwedayê yekane û heyînên wî yên sereke yên jê derketî, wek yekitiyeke pîroz tên têgihiştin. Ev rastî, ku Heft Sirr heyînên ji Xwedayê yekane derketî ne û ne xwedayên serbixwe ne, bingeha têgihiştina rast a baweriya êzidî û heft Heyînên Pîroz e: heyînên pîroz ên ji cewherê xwedayî yê yekane derketî, Heft Raz ên ku Xwedayê yekane bi wan cîhanê birêkûpêk dike û lê dinêre.
Spartina cîhanê
Beşeke navendî ya dîtina êzidî ev e ku Xwedê, piştî derxistina heft Heyînên Pîroz holê, lênêrîn û birêvebirina tevahiya afirandinê spart wan. Bi vî awayî Heft Sirr lênêrînvanên xwedayî yên cîhanê ne.
Di têgihiştina êzidî de Xwedayê yekane, piştî afirandina heft Heyînên Pîroz ji ronahiya xwe, lênêrîna hemû karên cîhanê da wan û birêkûpêkkirin, domandin û birêvebirina afirandinê spart wan. Bi vî awayî cîhan di lênêrîna Heft Sirr, Heft Raz, de ye; ew bi navê Xwedayê yekane yê ku jê derdikevin wê birêkûpêk dikin û didomînin. Yê herî pêş di vê lênêrînê de Tawûsê Melek, rêberê heftan, e. Xwedê desthilata ser cîhanê da wî; ji ber vê yekê rêz jê tê girtin wek yê ku di bin Xwedê de berpirsê afirandinê ye. Ev spartina cîhanê ji heft Heyînên Pîroz re dîtina êzidî ya Xwedayê ku diafirîne û piştre bi heyînên xwe yên pîroz ên jê derketî afirandina xwe birêkûpêk dike vedibêje. Heft Sirr rêyên ku Xwedayê yekane bi wan li cîhanê dinêre û wê birêve dibe ne. Bi vî awayî spartina cîhanê ji heftan re taybetiyeke navendî ya têgihiştina êzidî ya Xwedê û afirandinê ye: Heft Raz wek lênêrînvanên xwedayî yên cîhanê, ku bi navê Xwedayê yekane wê birêkûpêk dikin û didomînin. Heft Sirr wek heyînên pîroz ên ku Xwedê afirandin spart wan di bingeha baweriya êzidî de cihê xwe digirin: heft heyînên jê derketî ku Xwedayê yekane bi wan li cîhanê dinêre.
Heft û nûnerên wan ên erdî
Beşeke taybet a têgihiştina êzidî ya Heft Sirr ev e ku heft Heyînên Pîroz bi nûnerên xwe yên pîroz ên erdî di cîhanê de eşkere dibin: xas û kesayetiyên pîroz ên mezin ên baweriyê, ku heft di wan de amade tên têgihiştin.
Di kevneşopiya êzidî de heft Heyînên Pîroz ên Heft Sirr ne bi tenê rastiyên ezmanî ne. Ew bi kesayetiyên pîroz ên erdî, xasên mezin ên baweriyê, di cîhanê de eşkere dibin; ew kesayetî wek nûner an derketinên erdî yên heftan tên têgihiştin. Yê herî pêş di nav van kesayetiyên pîroz de Şêx Adî, xasê mezin ê baweriyê, ye. Ew wek derketineke xwedayetiyê tê têgihiştin û bi serokê heftan re ji nêz ve têkildar e. Kesayetiyên pîroz ên din ên baweriyê, wek Şêx Şems, Fexredîn, Nasirdîn, Sicadîn û yên din, wek nûnerên erdî yên heft Heyînên Pîroz tên têgihiştin: xasên mezin ên ku Heft Sirr di wan de di cîhanê de amade ne. Bi van kesayetiyên pîroz heft Heyînên Pîroz di cîhanê û dîroka baweriyê de amade û çalak dibin; razên ezmanî di xasên mezin de eşkere dibin. Ev têgihiştin, ku heft di nûnerên xwe yên pîroz ên erdî de eşkere dibin, beşeke taybet û girîng a dîtina êzidî ye. Ew Heft Sirr ên ezmanî bi xas û kesayetiyên pîroz ên mezin ên baweriyê ve girê dide: Heft Raz ên ku bi derketinên xwe yên erdî di cîhanê de amade dibin. Ev yek ji awayên ku baweriya êzidî bi wan nêzîkiya xwedayetiyê bi cîhanê re têdigihîje ye: heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî ku di xasên mezin ên kevneşopiyê de eşkere dibin.
Heft Sirr û nîzama pîroz
Heft Sirr di bingeha tevahiya nîzama pîroz a baweriya êzidî de radiwestin: heft Heyînên Pîroz ên ku Xwedayê yekane bi wan cîhanê birêkûpêk dike, û di sirûdên pîroz û cihên pîroz ên kevneşopiyê de rêz ji wan tê girtin.
Di baweriya êzidî de heft Heyînên Pîroz di dilê dîtina pîroz a Xwedê û cîhanê de ne û di tevahiya jiyana olî ya civakê de rêz ji wan tê girtin. Sirûdên pîroz ên baweriyê, qewlên ku bi zimanê kurdî tên stranîn, heft Heyînên Pîroz, Xwedayê yekane û kesayetiyên pîroz ên ku heft di wan de eşkere dibin pîroz dikin; ew zanîna pîroz a kevneşopiyê diparêzin û vediguhêzin. Geliyê pîroz ê Lalişê, navenda pîroz û cihê ziyaretê yê baweriyê, bi xasên mezin ên ku heft di wan de eşkere dibin ve girêdayî ye; berî her kesî Şêx Adî, ku ziyaretgeha wî ya pîroz li wir e. Salnameya pîroz, cejn û nîzama olî ya baweriyê hemû bi dîtina Xwedayê yekane û heft Heyînên Pîroz ên ku ew bi wan li cîhanê dinêre ve girêdayî ne. Di nav kesayetiyên pîroz ên bi nîzama xwedayî re têkildar de Êzdîna Mîr heye, ku di kevneşopiyê de rêz jê tê girtin. Bi vî awayî Heft Sirr di bingeha tevahiya nîzama pîroz a baweriya êzidî de radiwestin: heft Heyînên Pîroz ên ku Xwedayê yekane bi wan cîhanê birêkûpêk dike û lê dinêre, û di sirûdan, cihên pîroz û jiyana olî ya civakê de rêz ji wan tê girtin. Heft Raz wek bingeha vê nîzama pîroz di dîtina êzidî de cihê xwe yê navendî digirin: heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî di dilê baweriyê de.
Sembolîzm û wate
Heft Sirr berî her tiştî dîtina êzidî ya Xwedayê yekane û nîzama pîroz a cîhanê temsîl dikin: heft heyînên pîroz ên jê derketî ku Xwedayê yekane bi wan diafirîne, birêkûpêk dike û li afirandinê dinêre. Wek Heft Raz, ew nêzîkiya xwedayetiyê bi cîhanê re û nîzama pîroz a ku Xwedê bi wê hemû tiştan birêve dibe vedibêjin.
Heft Sirr her wiha pîroziya jimara heft temsîl dikin; jimareke pîroz a ku di kevneşopiya êzidî û gelek kevneşopiyên kevnar ên herêmê de dubare dibe. Her wiha ramana eşkerebûna xwedayetiyê di kesayetiyên pîroz û di cîhanê de temsîl dikin. Wek heyînên ji Xwedayê yekane derketî, ew yekxwedaperestiya kûr a baweriyê vedibêjin: Xwedayê yekane yê ku bi heyînên xwe yên pîroz ên jê derketî kar dike. Di van hemûyan de Heft Sirr bingeha baweriya êzidî ne: heft Heyînên Pîroz ên ku Xwedayê yekane bi wan cîhanê birêkûpêk dike û lê dinêre, di xasên mezin ên kevneşopiyê de eşkere dibin û di sirûdên wê yên pîroz û cihên wê yên pîroz de rêz ji wan tê girtin. Ew yek ji taybetiyên herî cuda û kûr ên mîrata olî ya Kurdan in: Heft Raz ên baweriya êzidî, heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî, ku Tawûsê Melek serokê wan e. Dîtina Xwedayê yekane û heft heyînên wî yên pîroz ên jê derketî di nav dîtinên olî yên herî kevnar û xweş ên ku di nav gelê Kurd de hatine parastin de ye.
Heft Sirr di mîrata kurdî de
Heft Sirr aîdî Êzidîtiyê ne, yek ji kevneşopiyên olî yên herî kevnar û taybet ên gelê Kurd, baweriyeke zindî ya bi kevnariya mezin û bedewiyê. Ji ber vê yekê heft Heyînên Pîroz di mîrata olî ya Kurdan de cihekî taybet û navendî digirin.
Êzidîtî baweriyeke ku Kurd, bi taybetî êzidiyên ku bi kurmancî diaxivin, dişopînin e. Ew yek ji kevneşopiyên olî yên herî taybet û kevnar ên gelê Kurd e, ku dîtineke xwedayetiyê ya pir kevnar diparêze. Heft Sirr, heft Heyînên Pîroz ên di bingeha vê baweriyê de, bi vî awayî beşeke navendî ya mîrata olî ya Kurdan in: heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî ku di dîtina êzidî de xwedayetî bi wan li cîhanê dinêre. Baweriya êzidî û dîtina wê ya Xwedayê yekane û heft Heyînên Pîroz ji aliyê civaka êzidî ve di dirêjahiya gelek sedsalan de hatine parastin; pir caran li hember çewisandina giran û têgihiştinên şaş. Kevneşopî hêjayî wê ye ku bi awayekî rast û bi rêz bê naskirin û têgihiştin, wek oleke zindî ya bi kûrahî û kevnariya mezin. Êzidîtî, wek yek ji kevneşopiyên olî yên herî taybet ên gelê Kurd, bi dîtina xwe ya Heft Sirr re beşeke giranbuha ya mîrata ruhî ya Kurdan e. Ji ber vê yekê, dema em Heft Sirr didin nasîn, em yek ji taybetiyên herî kûr û xweş ên mîrata olî ya gelê Kurd didin nasîn: Heft Raz ên baweriya êzidî, heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî, ku em wan wek êzidî bixwe ji wan têdigihîjin têdigihîjin.
Nîqaş û têgihiştinên şaş
Ma êzidî pirxwedaperest in û îbadeta heft xwedayan dikin? Na; ev têgihiştineke cidî ya şaş e. Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest e ku di navenda wê de bawerî bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemûyan, heye. Heft Sirr, heft Heyînên Pîroz, ne xwedayên serbixwe ne; ew heyînên ji Xwedayê yekane derketî ne, ji ronahiya wî bixwe hatine derxistin holê û di cewherê wî yê xwedayî de hevpar in. Ew rêyên ku Xwedayê yekane bi wan cîhanê birêkûpêk dike û lê dinêre ne. Têgihiştina rast a heft Heyînên Pîroz têgihiştina wan wek heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî ye, wek kevneşopiyên din ên yekxwedaperest behsa ferişte an heyînên pîroz ên jê derketî dikin; ne wek panteona xwedayên serbixwe.
Ma serokê heftan, Tawûsê Melek, heyînekî xerab an ji pileya pîroziya xwe ketî ye? Na, û divê ev yek bi zelalî û xurt bê gotin; çimkî ew çavkaniya bohtaneke giran û zirarbexş li dijî gelê êzidî ye. Di baweriya êzidî de Tawûsê Melek serokê ferişteyên pîroz e, heyînekî bi temamî baş û dilovan, rêberê heft Heyînên Pîroz ên ku Xwedê berpirsiyariya cîhanê da wan. Yek dîtina şaş a Ferişteyê Tawûs bi her kesayetiyeke xerab an ji pileya pîroziya xwe ketî re têgihiştineke şaş e ku di gumanên kesên derveyî de reh digire. Ew bi temamî ji baweriya êzidî bixwe dûr e û ji aliyê wê ve tê redkirin. Ew heqaretker û nerast e û ji bo rewakirina sedsalên çewisandina hovane û nedadperwer li dijî gelê êzidî hatiye bikaranîn. Êzidî rêz ji heft Heyînên Pîroz wek heyînên bi temamî baş digirin: heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî. Her têkildarkirina wan bi xerabiyê re bohtaneke ku divê bê redkirin e. Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest û ne dualîst e, ku tê de heft Heyînên Pîroz heyînên bi temamî baş ên ji Xwedayê baş ê yekane derketî ne.
Ma baweriya êzidî tevliheviyeke aloz e an kevneşopiyeke serbixwe ye? Êzidîtî bi serê xwe kevneşopiyeke olî ya taybet û kevnar e; bi dîtina xwe ya Xwedayê yekane û heft Heyînên Pîroz, bi sirûdên xwe yên pîroz, cihên pîroz û nîzama xwe ya olî. Wek hemû kevneşopiyên herêmê, ew di mîrata fireh û kevnar a olî ya herêmê de hevpar e; lê baweriyeke lihevhatî û taybet e. Ew hêjayî wê ye ku wek oleke zindî ya gelê Kurd, li gor têgihiştina xwe bi awayekî rast û bi rêz bê têgihiştin.
Mijarên têkildar
Tawûsê Melek: Ferişteyê Tawûs, serokê heft Heyînên Pîroz
Şêx Adî: xasê mezin ê baweriyê, derketina xwedayetiyê
Êzdîna Mîr: kesayetiyeke pîroz a kevneşopiya êzidî
Newroz: cejna sala nû ya cîhana kurdî
Şahmaran: şahbanûya pîroz a maran di zanîna kevneşopî ya kurdî de
Zerdeşt: pêxemberê baweriya kevnar a îranî
Ameşa Spenta: nemirên pîroz ên kevneşopiya zerdeştî
Sîmurg: çûka mezin a mîtî ya efsaneya îranî
Pirsên pir tên pirsîn
Di baweriya êzidî de Heft Sirr çi ne?
Heft Sirr, bi wateya Heft Raz, heft Heyînên Pîroz an ferişteyên baweriya êzidî ne; heyînên ji Xwedayê yekane derketî ku Xwedê bi wan cîhanê birêkûpêk dike û lê dinêre. Di têgihiştina êzidî de Xwedayê yekane berî afirandina vê cîhanê ew ji ronahiya xwe derxistin holê û lênêrîna tevahiya afirandinê spart wan. Rêber û serokê wan Tawûsê Melek, Ferişteyê Tawûs, e û ew bi nûnerên xwe yên pîroz ên erdî di cîhanê de eşkere dibin.
Ma di baweriya êzidî de îbadeta gelek xwedayan tê kirin?
Na; Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest e ku di navenda wê de bawerî bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemûyan, heye. Heft Sirr, heft Heyînên Pîroz, ne xwedayên serbixwe ne; ew heyînên ji Xwedayê yekane derketî ne, ji ronahiya wî bixwe hatine derxistin holê û di cewherê wî yê xwedayî de hevpar in. Ew rêyên ku Xwedayê yekane bi wan cîhanê birêkûpêk dike û lê dinêre ne. Baştir e ew wek heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî bên têgihiştin, wek kevneşopiyên din ên yekxwedaperest behsa ferişte an heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî dikin.
Navê Heft Sirr çi tê wateyê?
Nav peyvên kurdî heft, bi wateya heft, û sirr an sur, bi wateya raz an sirr di wateya cewherekî veşartî û pîroz de, dike yek. Bi hev re Heft Raz tê wateyê. Peyva sirr cewherê xwedayî an rastiya pîroz a ku ferişte jê hatin afirandin û di hundirê xwe de hildigirin nîşan dide; carinan behsa wê wek Sura Xwedê tê kirin. Ji heft Heyînên Pîroz re bi tenê Heft Ferişte jî tê gotin.
Rêberê Heft Sirr kî ye?
Rêber û serokê heft Heyînên Pîroz Tawûsê Melek, Ferişteyê Tawûs, e; Xwedê desthilata ser cîhanê da wî. Di baweriya êzidî de Tawûsê Melek serokê ferişteyên pîroz e, heyînekî bi temamî baş û dilovan, yê herî pêş ê heft heyînên ji Xwedayê yekane derketî û yê ku di bin Xwedê de berpirsê afirandinê ye. Her têkildarkirina wî bi xerabiyê re bohtaneke bi temamî ji baweriya êzidî dûr û ji aliyê wê ve redkirî ye.
Heft Heyînên Pîroz çawa di cîhanê de amade ne?
Di kevneşopiya êzidî de heft Heyînên Pîroz bi nûnerên xwe yên pîroz ên erdî di cîhanê de eşkere dibin: xas û kesayetiyên pîroz ên mezin ên baweriyê, ku heft di wan de amade tên têgihiştin. Yê herî pêş di nav wan de Şêx Adî ye, ku wek derketina xwedayetiyê tê têgihiştin. Kesayetiyên pîroz ên din, wek Şêx Şems, Fexredîn, Nasirdîn û Sicadîn, wek nûnerên erdî yên heftan tên têgihiştin; xasên mezin ên ku Heft Sirr di wan de di cîhanê de amade ne.
Ma Heft Sirr beşek ji mîrata kurdî ne?
Erê; Heft Sirr aîdî Êzidîtiyê ne, yek ji kevneşopiyên olî yên herî kevnar û taybet ên gelê Kurd, ku bi taybetî êzidiyên ku bi kurmancî diaxivin dişopînin. Heft Heyînên Pîroz ên di bingeha vê baweriyê de beşeke navendî ya mîrata olî ya Kurdan in. Êzidîtî oleke zindî ya bi kûrahî û kevnariya mezin e, ku di dirêjahiya gelek sedsalan de hatiye parastin û hêjayî wê ye ku li gor têgihiştina xwe bi awayekî rast û bi rêz bê têgihiştin.
Çavkanî û xwendina bêtir
Tawûsê Melek (Ferişteyê Tawûs) - Wîkîpediya
Êzidî - Ansîklopediya Brîtanîka
Heft Ferişte û baweriya êzidî - nêrîna giştî
Kurdish-History.com: Tawûsê Melek