Zijn loopbaan als afgevaardigde en minister moet naast het onderzoek naar zijn rol in de genocide van 1915 staan.

Zwart-witportret van Feyzi Bey met fez, donkere jas, hoge kraag en gekrulde snor
Ongedateerd parlementsportret, TBMM-album I, p. 23, via Wikimedia Commons. Fotograaf onbekend; publiek domein. TBMM parliamentary portrait, via Wikimedia Commons · Public domain.

Parlement en richting

Het TBMM-album noemt Diyarbakır, 1878 en de ouders Arif en Emine. Na zijn vaders dood kwam Feyzi via een tussentijdse verkiezing in 1909 in het parlement. Zijn Koerdische achtergrond bewijst geen bevrijdingsprogramma. Volgens Doğan vroeg hij op het Hêvî-congres van 1913 studenten zich op studie te richten en verwierp hij een onafhankelijk Koerdisch streven. Üngör plaatst hem bij het Comité voor Eenheid en Vooruitgang. [1] [2] [3] [4]

Het onderzoek naar 1915

Üngör identificeert Feyzi als belangrijke medewerker van gouverneur Mehmed Reshid bij de organisatie van de genocide in Diyarbakır. Hij noemt hem in het onderzoekscomité en beschrijft de inschakeling van zijn neef Bekir Sıdkı. Deze persoonlijke deelname mag niet verdwijnen achter algemeenheden over uiteenlopend Koerdisch gedrag. Neef, gouverneur en afgevaardigde blijven verschillende personen; verantwoordelijkheid mag evenmin collectief etnisch worden gemaakt. [4]

Malta en Ankara

In 1919 werd Feyzi vastgezet wegens beschuldigingen rond de vervolging, via Egypte naar Malta gebracht en in 1921 ontsnapt. In januari 1922 nam hij deel aan Ankara’s vergadering en werd minister van Openbare Werken. Geen proces in Malta betekent geen rechterlijke vrijspraak. Het Chestercontract noemt hem Turks regeringsvertegenwoordiger tegenover een particulier bedrijf. Het documenteert plannen en voorwaarden, geen geheel gebouwde spoorlijnen. [3] [5] [6]

Republikeinse functies

Het parlement geeft ambtsperioden van 14 augustus–27 oktober 1923 en 22 november 1924–3 maart 1925; geen doorlopend ministerschap. Zijn parlementaire loopbaan eindigde in 1927. Uludağ documenteert contacten met Fethi Okyars Vrije Republikeinse Partij in 1930 en overlijden op 17 februari 1933 in Istanbul. Latere uitsluiting wist zijn eerdere regeringsdeelname niet uit. [5] [7]

Bronnen en verder lezen

  1. Turkish Grand National Assembly, TBMM Albümü 1920–2010, volume I (2010), p. 23; primary parliamentary biographical record and portrait, including education, family, Ottoman terms and detention.
  2. Kenan Olgun, “Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Ara Seçimler (1908–1912 Dönemi)”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 28/82 (2012); Diyarbakır by-election and reference to the Chamber’s record.
  3. Yalçın Doğan, “Feyzi Bey (Pirinççioğlu) (1878–1933)”, Atatürk Ansiklopedisi (2024); education, Hêvî congress intervention, detention, escape and election as minister.
  4. Uğur Ümit Üngör, “Property and Family: Mobilisation for Violence during the Armenian Genocide”, Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis 10/4 (2013), pp. 97–120, especially pp. 103–105; original historical research on Feyzi, Reshid’s committee and Bekir Sıdkı.
  5. Mekki Uludağ, “Diyarbakır Milletvekili Pirinççizade Feyzi Bey’in Yaşamı ve Faaliyetleri”, Mukaddime 13/2 (2022), pp. 315–339; parliamentary chronology, Malta, 1930 contacts and death. Its favourable assessment is distinguished from the genocide research.
  6. Papers Relating to the Foreign Relations of the United States, 1923, volume II, document 1007: Ottoman–American Development Company to the Secretary of State, 25 July 1923, with translated agreements; primary text naming Feyzi and setting out proposed railway and mining conditions.
  7. Turkish Grand National Assembly, second-term parliamentary activities, Feyzi Bey (Pirinççioğlu), p. 251; separate ministerial periods, committees and proposals.
  8. Pirinççizade Feyzi Bey, unknown photographer, Wikimedia Commons; public-domain parliamentary portrait, sourced to TBMM Albümü, volume I, p. 23.