Keldani kimliği kilise üyeliği, dil, aile tarihi ve ulusal öz tanımlamayı birleştirir. Kilise belgeleri ve tarih araştırmaları bu anlamların örtüşmesini ve ayrılmasını açıklar.

Ankawa’daki Aziz Yusuf kilisesinin taş cephesi, giriş üzerindeki haç ve desenli metal kapı
Keldani Katolik Aziz Yusuf Kilisesi, Ankawa/Erbil; Levi Clancy, 13 Mayıs 2018. Levi Clancy / Wikimedia Commons · CC0.

Kendini tanımlama

Louis Raphael Sako 9 Şubat 2026 tarihli yazısında Keldani ulusal kimliğini vurgular, Keldani, Asuri ve Süryani kimliklerine saygı ister. Kendisini Asuri tanımlayan bazı kişilerin Keldani Katolik Kilisesine bağlı olduğunu da kabul eder. [1] Doğu Asur Kilisesi Asuri toplumu ve Süryanice kilise geleneğini anlatırken tarihî Doğu Kilisesinin birçok halkı kapsadığını belirtir. [2]

Kilise tarihi

Lucy Parker 1550’lerde Keldani Katolik geleneğinin ortaya çıkışını, Doğu Süryani inanç ve azizlerinin devamıyla birlikte inceler. [3] Ronald Roberson Yuhannan Sulaqa’nın Roma’da 1553’te takdisini ve sonraki rakip patriklik çizgilerini kaydeder. John Hormizdas 5 Temmuz 1830’da Musul merkezli olarak onaylandı; patriklik 1950’de Bağdat’a taşındı. [4]

Dil ve araştırma

Cambridge NENA projesi Kuzey Irak, Kuzeybatı İran ve Güneydoğu Türkiye’deki Hıristiyan ve Yahudi Yeni Aramice lehçelerini belgeler. Sureth yaygın bir Hıristiyan dil adıdır; başka yerel adlar da vardır. Kayıt ve metinler farklılıkları korur. [5] Adam Becker’ın kitabı 1830’lardan itibaren İran’daki Amerikan evanjelik misyonlarının modern Asuri milliyetçiliğine etkisini inceler. Bu, temas, eğitim ve yerel tepkilerin tarihsel açıklamasıdır. [6]

Diyalog

II. Ioannes Paulus ve IV. Mar Dinkha 11 Kasım 1994’te ortak Kristoloji bildirgesi imzaladı; ortak inanç açıklamasını ve litürjik ifadeleri tanıyıp diyalog komitesi kurdular. Belge tam kilise birliğinin henüz sağlanmadığını da kaydeder. [7] Tarihte işbirliği ile kurumsal farklılık birlikte görülür.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Louis Raphael Sako, Chaldean identity, Chaldean Patriarchate, 9 February 2026.
  2. Assyrian Church of the East, The Church: institutional history and self-description.
  3. Lucy Parker, The Ambiguities of Belief and Belonging, English Historical Review 133/565 (2018), 1420–1445: published abstract.
  4. Ronald Roberson, The Chaldean Catholic Church, The Eastern Christian Churches, CNEWA.
  5. University of Cambridge, North-Eastern Neo-Aramaic Database Project: introduction, recordings and dialect documentation.
  6. Adam H. Becker, Revival and Awakening, University of Chicago Press, 2015: publisher’s overview and contents on BiblioVault.
  7. Catholic Church and Assyrian Church of the East, Common Christological Declaration, 11 November 1994.