ناسنامەی کلدانی ئەندامێتیی کڵێسا، زمان، مێژووی خێزان و خۆناسێنی نەتەوەیی کۆ دەکاتەوە. بەڵگەی کڵێسا و توێژینەوە پەیوەندی و جیاوازییەکان ڕوون دەکەنەوە.

ڕووی بەردینی کڵێسای مار یوسف لە عەنکاوە، خاچ لەسەر دەرگا و دەرگای ئاسنی نەخشدار
کڵێسای کلدانیی کاتۆلیکی مار یوسف، عەنکاوە/هەولێر؛ لیڤای کلانسی، ١٣ ئایاری ٢٠١٨. Levi Clancy / Wikimedia Commons · CC0.

خۆناسێن

لوویس ڕافائیل ساکۆ لە وتاری ٩ شوباتی ٢٠٢٦ ناسنامەی نەتەوەیی کلدانی پشتڕاست دەکاتەوە و ڕێز لە ناسنامەی کلدانی، ئاشووری و سریانی داوا دەکات. دەڵێت هەندێک خۆبەئاشووریناس ئەندامی کڵێسای کلدانیی کاتۆلیکن. [1] کڵێسای ئاشووریی ڕۆژهەڵات کۆمەڵگەی ئاشووری و نەریتی سریانی دەناسێنێت و تێبینی دەکات کڵێسای ڕۆژهەڵاتی مێژوویی چەندین گەلێکی دەگرتەوە. [2]

مێژووی کڵێسا

لوسی پارکەر سەرهەڵدانی نەریتی کاتۆلیکی کلدانی لە ١٥٥٠ەکان دەکۆڵێتەوە، بە بەردەوامیی باوەڕ و پیرۆزەکانی ڕۆژهەڵات. [3] ڕۆناڵد ڕۆبەرسن پیرۆزکردنی یوحەنان سولاقا لە ڕۆما لە ١٥٥٣ و هێڵە جیاوازەکانی پاتریارکی دواتر تۆمار دەکات. جۆن هۆرمزد لە ٥ تەممووزی ١٨٣٠ بە ناوەندی مووسڵ پشتڕاست کرایەوە؛ پاتریارکخانە لە ١٩٥٠ بۆ بەغدا چوو. [4]

زمان و توێژینەوە

پڕۆژەی NENAی کامبریج زاراوە نۆئارامییەکانی مەسیحی و جوولەکەی باکووری عێراق، باکووری ڕۆژاوای ئێران و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا تۆمار دەکات. سورێت ناوێکی باوی مەسیحییەکانە؛ ناوی تریش هەیە. دەنگ و دەق جیاوازی دەپارێزن. [5] پەرتووکی ئادەم بێکەر کاریگەریی میسیۆنە ئەڤانجێلییە ئەمریکییەکانی ئێران لە ١٨٣٠ەکانەوە لە نەتەوەپەروەریی ئاشووری دەکۆڵێتەوە. ئەمە شیکردنەوەی مێژوویی پەیوەندییەکی دیاریکراوە. [6]

گفتوگۆ

لە ١١ تشرینی دووەمی ١٩٩٤ پاپا جۆن پۆڵی دووەم و مار دینخای چوارەم ڕاگەیاندنی هاوبەشی باوەڕی مەسیحیان واژۆ کرد، دەربڕینی ئایینییان دان پێدا و لیژنەی گفتوگۆیان دامەزراند. بەڵگەکە هەروەها نەبوونی یەکێتیی تەواوی کڵێسایی تۆمار دەکات. [7]

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Louis Raphael Sako, Chaldean identity, Chaldean Patriarchate, 9 February 2026.
  2. Assyrian Church of the East, The Church: institutional history and self-description.
  3. Lucy Parker, The Ambiguities of Belief and Belonging, English Historical Review 133/565 (2018), 1420–1445: published abstract.
  4. Ronald Roberson, The Chaldean Catholic Church, The Eastern Christian Churches, CNEWA.
  5. University of Cambridge, North-Eastern Neo-Aramaic Database Project: introduction, recordings and dialect documentation.
  6. Adam H. Becker, Revival and Awakening, University of Chicago Press, 2015: publisher’s overview and contents on BiblioVault.
  7. Catholic Church and Assyrian Church of the East, Common Christological Declaration, 11 November 1994.