Nasnameya keldanî endamtiya dêrê, ziman, dîroka malbatê û xwepênasekirina neteweyî digihîne hev. Belgeyên dêrê û lêkolîn cudahî û girêdanan şirove dikin.

Rûyê kevirî yê Dêra Mar Yûsif li Enkawayê, xaç li ser dergehê û deriyê hesinî yê nexşandî
Dêra Katolîk a Keldanî Mar Yûsif, Enkawa/Hewlêr; Levi Clancy, 13 Gulana 2018an. Levi Clancy / Wikimedia Commons · CC0.

Xwepênasekirin

Di gotara 9 Sibata 2026an de Louis Raphael Sako nasnameya neteweyî ya keldanî piştrast dike û rêzgirtina nasnameyên keldanî, aşûrî û siryanî dixwaze. Dibêje hin kesên xwe Aşûrî didin bi Dêra Katolîk a Keldanî ve girêdayî ne. [1] Dêra Aşûrî ya Rojhilat civaka aşûrî û kevneşopiya siryanî dide û têbînî dike ku Dêra Rojhilat a dîrokî gelek gel dihewand. [2]

Dîroka dêrê

Lucy Parker derketina kevneşopiya katolîk a keldanî di salên 1550an de vedikole, bi domandina bawerî û pîrozên rojhilatî re. [3] Ronald Roberson pîrozkirina Yuhannan Sulaqa li Romayê di 1553an de û xetên patrîkiyê yên paşê tomar dike. John Hormizdas di 5 Tîrmeha 1830an de bi navenda Mûsilê hat piştrastkirin; patrîkxane di 1950an de çû Bexdayê. [4]

Ziman û lêkolîn

Projeya Cambridge NENA zaravayên nû-Aramî yên xiristiyan û cihûyên bakurê Iraqê, rojavayê bakurê Îranê û başûrê rojhilatê Tirkiyeyê tomar dike. Sureth navekî hevpar ê xiristiyanan e; navên din jî hene. Tomar û nivîs cudahiyan diparêzin. [5] Pirtûka Adam Becker bandora mîsyonên evanjelîk ên Amerîkî li Îranê ji salên 1830an ve li neteweperweriya aşûrî vedikole. Ev argumaneke dîrokî ya têkiliyên taybet e. [6]

Diyalog

Di 11 Mijdara 1994an de Papa John Paul II û Mar Dinkha IV daxuyaniyeke hevpar a baweriya Îsa îmze kirin, termên liturjîk pejirandin û komîteya diyalogê damezrandin. Daxuyanî di heman demê de nebûna yekîtiya tam a dêrî tomar dike. [7]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Louis Raphael Sako, Chaldean identity, Chaldean Patriarchate, 9 February 2026.
  2. Assyrian Church of the East, The Church: institutional history and self-description.
  3. Lucy Parker, The Ambiguities of Belief and Belonging, English Historical Review 133/565 (2018), 1420–1445: published abstract.
  4. Ronald Roberson, The Chaldean Catholic Church, The Eastern Christian Churches, CNEWA.
  5. University of Cambridge, North-Eastern Neo-Aramaic Database Project: introduction, recordings and dialect documentation.
  6. Adam H. Becker, Revival and Awakening, University of Chicago Press, 2015: publisher’s overview and contents on BiblioVault.
  7. Catholic Church and Assyrian Church of the East, Common Christological Declaration, 11 November 1994.