Adil’in oğlu 13. yüzyılın ilk yarısında Meyyafarikin’i elinde tuttu. Sikkeler, Eşref’e isyanı ve Selçuklu görüşmeleri iktidarının değişen sınırlarını gösterir.

Silvan’da modern evler, ağaçlar ve ince beyaz minare; arkada geniş kuru kayalık tepeler
Dûrzan cîrano, Silvan/Farqîn, 23 Haziran 2010. Tarihî Meyyafarikin’in modern coğrafi görünümüdür; Gazi’nin sarayı veya ortaçağ silüeti olarak sunulmaz. © Dûrzan cîrano · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0. Reused at web resolution without creative changes.

Eski bir şehirde Eyyubi meliki

Muzaffer Şehabeddin Gazi, Adil’in oğlu ve Eşref Musa’nın kardeşiydi. Dalmış onu Eşref altında Ahlat ve Meyyafarikin idaresine yerleştirir. [1] Meyyafarikin, Diyarbakır–Bitlis yolundaki bugünkü Silvan’dır. Savran önceki Mervani başkentliğini ve değişen hâkimleri anlatır. [2] Şehri Eyyubiler kurmadı.

Sikkedeki çoklu otorite

Dalmış Ahlat’taki idaresine ait 618/1221–1222 tarihli dört örneği inceler. Yazılarda Muzaffer Gazi ve Eşref Musa; diğer yüzde Abbasi halifesi Nasır ve Kamil Muhammed anılır. [1] Bunlar siyasi ilişkileri gösterir; yerel hükümdarın adının bulunması tam bağımsızlık anlamına gelmez. Faaliyeti Adil’in 1218 ölümünden sonrasına uzanır; yalnız babasının dönemine sığmaz.

İsyan ve Ahlat’ın kaybı

Kaya’ya göre Muazzam İsa Gazi’yi Eşref’e isyana teşvik etti. Eşref Ahlat’a yürürken Kökböri Musul’a saldırdı ve Muazzam Cezire’ye giriş hazırladı. Beklenen yardım Gazi’yi koruyamadı. 621/1224’te Ahlat’ı teslim etti; Eşref Meyyafarikin dışındaki yerleri aldı. [3] Bu ciddi daralmaydı. Aynı ailede olmak sürekli işbirliği veya değişmeyen paylaşım sağlamıyordu.

Bakır sikkeler ve tarihleme

Album bakır felsleri 860 numarada toplar: Ahlat 618, Meyyafarikin 618–641 Hicri. Tarihler nadiren okunaklıdır; en az yedi tipin sırası belirlenemez. [4] Katalog darphane ve basım çeşitlerini gösterir, yıllık maliye tablosu vermez. Sikke üretimi tek başına kesintisiz refah, kusursuz bürokrasi veya herkesin desteğini kanıtlamaz.

Selçuklular ve Moğol baskısı

Savran 639/1241 Selçuklu seferini anlatır. Moğol baskısı artarken Abbasi halifesi arabuluculuk yaptı. Gazi şehrin kadısıyla II. Keyhusrev’e elçi gönderip tâbiiyet sundu; anlaşma kuşatmayı bitirdi. Moğolların itaat ve surların yıkılması talebini ise kaçamak cevapla geçiştirdi. [2] Diplomasi ve rakip üstünlük iddiaları savunmanın parçasıydı. Bunlar halefinin karşılaştığı sonraki Moğol kuşatmasından ayrılmalıdır.

İlim bağlantısı ve halef

Khogali-Wahbi onu İbn Arabi’nin öğrencileri arasında sayar ve ölümünü 642/1244 verir. [5] Bu somut bağlantı çocukluk eğitimi icat etmeyi gerektirmez. Album oğlu Kamil Muhammed’i 642/1244’ten başlatır. [4] Bu kişi Mısır hükümdarı olan kardeşi Kamil değildir. Album’un önceki başlığında 642 yanında 1242 yazılması tutarsız çevrimdir; kesin ölüm tarihi diye tekrarlanmamalıdır.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Emin Dalmiş, Eyyûbîlerin Ahlat Dönemi Sikkeleri, Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 4.2 (2021), p. 215. DOI: 10.48120/oad.1006271.
  2. Ahmet Savran, Meyyâfârikīn, TDV İslâm Ansiklopedisi 29 (2004), pp. 511–512; regional history and the Seljuk siege.
  3. Önder Kaya, el-Melikü’l-Eşref, Mûsâ, TDV İslâm Ansiklopedisi 29 (2004), pp. 64–66; Ghazi’s rebellion and 1224 settlement.
  4. Stephen Album, Checklist of Islamic Coins, third edition (2011), p. 109, type 860; author’s free research edition distributed in 2020.
  5. Affaf Khogali-Wahbi, Hadith and Sufism in Damascus, 627/1230–728/1328, King’s College London PhD (1994), p. 43, section 2.1.9.
  6. Dûrzan cîrano, Farqîn, 23 June 2010; Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.