چێشتی
کوردی

بەرگێک لە ساوەر یان برنج کە گۆشتی هاڕاوی بەهاراتدار لەگەڵ پیاز و گیای بۆندار لەخۆ دەگرێت. کوڵاندن، سوورکردنەوە یان برژاندن لە فڕندا — هەر ناوچەیەک شێوازی تایبەتی خۆی بە شێوازی سەرەکی دەزانێت. کوبەی بە شێوەی مووسڵی لە شۆربای سووری تەماتەدا، ناوبانگێکی ئەفسانەیی هەیە.

گۆشتی هاڕاوی بەرخ کە بە سماق، پیاز و مەعدەنووس تام دەدرێت، لەسەر شیشی پان و تەخت پەستانی پێ دەکرێت و لەسەر خەڵووز دەبرژێنرێت. لەسەر نانی تەخت پێشکەش دەکرێت تا هەموو دڵۆپێکی ئاوی گۆشتەکە هەڵبمژێت، لەگەڵ تەماتەی برژاو و پیازی خاو کە هاوەڵێکی پێویستی خواردنەکەیە.

خواردنە بەنرخەکەی هەولێر — برنجی بەهاراتدار کە بە چین لەگەڵ مریشک یان بەرخ، کشمشی زێڕین، بادەم و پیازی کارامێلکراو دادەنرێت. بە هێل و زەردەچۆبە بۆنخۆش دەکرێت، پەستانی پێ دەکرێت و پێچەوانە هەڵدەگێڕدرێت تا لەسەر سفرەدا دەرکەوتنێکی سەرنجڕاکێشی هەبێت.

یەکێک لە کۆنترین خواردنەکانی ناوچەکە — دانە گەنمی تەواو و بەرخ بۆ چەند کاتژمێرێک پێکەوە بە هێواشی دەکوڵێن، تا دەبنە خواردنێکی چڕ، لووس و یەکگرتوو. ڕۆنی سافکراوەی کرەی بەسەردا دەڕێژرێت و کەمێک دارچینی بەسەردا دەپرژێنرێت. کۆن، بەخۆراک و بێ جێگرەوە.

شۆربایەکی نۆودڵی ئێرانی–کوردیی بەخۆراک، پڕ لە سپێناخ، گیای بۆندار، پاقلەمەنی و ئاوی پەنیری وشککراو (کاشک). خواردنێکی سەرەکیی نەورۆزە کە بە نۆودڵە درێژ و تێکئاڵاوەکانی هێمای کردنەوەی گرێی ئاڵۆزییەکانی ژیانە.

گۆشتی تامدراوی بەرخ بە شێوەی تۆپ یان پارچەی تەخت، کە لە سۆسی تەماتەی بەهاراتدار لەگەڵ پیاز، بیبەر و لیمۆی وشککراودا لێدەنرێت. لەگەڵ برنج یان نان پێشکەش دەکرێت تا سۆسە چڕ و ترشەکە هەڵبمژرێت. خواردنێکی سەرەکیی خێزانییە لەسەر هەر سفرەیەکی کوردی.

نانی تەختی کوردی کە لە تەنووردا دەکرێت، وەک کاغەز باریکە، فقاوی لەسەرە و نەخشێکی تایبەتی پینی داری لەسەرە. لەگەڵ هەموو شتێک دەخورێت — بە دەوری کەبابدا دەپێچرێتەوە، لە شۆربادا هەڵدەچەنرێت یان لە نانی بەیانیدا بە سادەیی لەگەڵ پەنیر و گوێز پارچە دەکرێت.

خواردنێکی ئاهەنگ لە بەرخ کە بە هێواشی لە ماستی وشککراو و خەمێنراو (جەمید)دا لێدەنرێت و لەسەر چینێک لە برنجی زەعفەران و نانی تەخت پێشکەش دەکرێت. بە شێوەی نەریتی، بە پێوە و بە کۆمەڵ دەخورێت — خواردنێکی ڕێز و ئاهەنگە.

شیرەی ترێی کوردی — شەربەتێکی چڕ و تۆخ کە بە کوڵاندن و کەمکردنەوەی ئاوی ترێی شاخاوی دروست دەکرێت. بەسەر قەیماق و نانی کوردیدا دەڕژێنرێت بۆ ناسراوترین نانی بەیانی. هەروەها لە خواردنە خەمیرەییەکان، تێکەڵەکانی تامدانی خواردن و وەک سۆسی هەڵچەنینی گوێز بەکار دەهێنرێت.

خواردنێکی کلاسیکی بە هێواشی لێنراو لە سەر و پێی مەڕ، کە بۆ چەند کاتژمێرێک لەگەڵ سیر، پیاز و بەهارات دەکوڵێت تا هێندە نەرم ببێت کە لە دەمدا بتوێتەوە. نەریتێکی بەیانیی هەینیی زۆر خێزانی کوردە — چڕ، ژێلاتینی و لەبیرنەکراو.