Tomar, reçeteyên herêmî û hevpeyvînên malan hevparî û cudahiyên xwarina kelemê belge dikin.

Nîvê kelemeke spî bi pelên vekirî yên tîr, qurmê navîn ê fireh û pelên kesk ên derve li ber paşxaneya tarî
Kelema spî ya ji bo parastinê birrî, Marc Lautenbacher, Kanûna 2008. Wêneya pêkhateyê ye; ne xwarina çêkirî ya Mûş an Bidlîsê ye. © Marc Lautenbacher · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Tirşiya kelemê

Tomara 294 ya 2017 kelemê bi xwê, reyhan, îsot, lîmon û avê dide nasîn. Nok an hevîrê tirş ji bo tirşkirinê tên gotin; sîrke nayê zêdekirin. Çorti li kêleka xwarinê tê xwarin an bi goşt û genim tê pehtin. Di vê amadekirina belgekirî de pelên şelimê cihê kelemê nagirin. [1]

Mûş û Bidlîs

Tomara Mûşê 409 ya 2019 goştê berx ê bihestî, nivişk, pasteya firingiyê, genim û çortiyê dihewîne. Pêşî goşt tê sorandin, paşê hemû bi hev re dipejin. Rêveberiya çandê ya Bidlîsê goştê biqelew ê bihestî, genimê kutayî û sîr an îsota dilxwazî dide. Reçeteya Çelebi nok, rûnê zeytûnê û poşê hinarê tirş an ava wê zêde dike. Ev cudahiyên herêmî ne. [2] [3] [4]

Zanîna malan

Şimşek û Çelik Yeşil di Kanûna 2021 de bi sêzdeh jinên Bidlîsê re peyivîn. Çîrok birîn, dagirtin, nok û lênihêrîna ava xwê vedibêjin. Pelên xwêkirî yên dolmayê ji çortiyê cuda dibin. Ev ezmûnên malan in, ne rêbernameya kontrolkirî ya fermantasyonê. [5]

Kevneşopiya diguhere

Hişkkirin, tirşî, berhemên şîr û goştê xwarina zivistanê amade dikin. Qapên nû û sarinc pratîkê diguherînin. Lênihêrîn, tam û mêvanperwerî jî beşên dîrokê ne; ne her hilbijartina malbatê tenê bi rizgarkirina jiyanê tê ravekirin. [5]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. TÜRKPATENT, Muş Çorti Turşusu, registration 294 (25 December 2017): cabbage/kelem, ingredients, souring and food uses.
  2. TÜRKPATENT, Muş Çorti Aşı (Yemeği), registration 409 (2019): specified ingredients and cooking method.
  3. Bitlis Provincial Culture and Tourism Directorate, “Yemekleri,” entry 1: cabbage pickle, bone-in meat, pounded wheat and flavourings.
  4. Cesim Çelebi, Geçmişten Günümüze Bitlis Mutfağı, recipe reproduced by the Culture Portal: chickpeas and sour pomegranate in a Bitlis preparation.
  5. Aykut Şimşek and Seher Çelik Yeşil, “Examining Traditional Winter Preparations: The Case of Bitlis Cuisine,” Bitlis Eren University Social Science Journal 11(2) (2022), pp. 277–288: original December 2021 household interviews.
  6. Marc Lautenbacher, A halved head of white cabbage (23 December 2008), Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.