Destpêk
Fexredîn, ku bi kurdî Şêx Fexredîn tê nasîn, yek ji kesayetiyên pîroz ên herî bi rêz ên baweriya êzidî ye: yek ji Heft Heyînên Pîroz ên Heft Sirr, temsîla Hîvê û nivîskarê mezin ê sirûdên pîroz, qewlan.
Di baweriya êzidî de Xwedayê yekane heft Heyînên Pîroz afirand, Heft Sirr, û cîhan spart wan. Ev heyîn bi nûnerên xwe yên pîroz ên li ser erdê, xasên mezin ên baweriyê, di cîhanê de eşkere dibin. Fexredîn yek ji van Heyînên Pîroz e û derketina wî ya li ser erdê wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr, birayê Şêx Şems û hemberê wî, û bapîrê nesla yek ji çar neslên şêxên şemsanî yên êzidiyan tê rêzgirtin.
Êzidîtî, wek oleke zindî ya gelê Kurd, hêjayî wê ye ku li gor têgihiştina xwe bi awayekî rast û bi rêz bê têgihiştin. Fexredîn di nav kesayetiyên wê yên pîroz ên herî hezkirî û bi rêz de ye: Heyîna Pîroz a Hîvê û nivîskarekî bingehîn ê helbesta pîroz a baweriyê. Naskirina Fexredîn têgihiştina beşek ji dilê nîzama pîroz a êzidî û heyînên wê yên pîroz e.
Naverok
Kurê Êzdîna Mîr, bapîrê neslekê
Fexredîn kî ye?
Fexredîn, ku bi kurdî Şêx Fexredîn an Melek Fexredîn tê gotin, yek ji Heft Heyînên Pîroz ên baweriya êzidî ye: endamên Heft Sirr ên ku Xwedê karûbarên cîhanê spart wan. Ew temsîla Hîvê ye û derketina wî ya li ser erdê wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr tê rêzgirtin, li kêleka Şêx Şems, Nasirdîn û Sicadîn. Ev çar bapîrên nesla çar neslên şêxên şemsanî yên êzidiyan in û wek derketinên heyînên pîroz ên li ser erdê tên têgihiştin. Rêz ji Fexredîn bi taybetî wek helbestvanekî mezin, fîlozof û zanyar û wek yek ji nivîskarên herî pêş ên sirûdên pîroz ên baweriyê, qewlan, tê girtin; tê gotin ku wî hejmareke pir mezin ji wan nivîsandine. Rêz jê her wiha wek temsîla Hîvê, hemberê birayê wî Şêx Şems ê ku Roj e, tê girtin. Fexredîn, wek yek ji Heft Heyînên Pîroz, Heyîna Pîroz a Hîvê û nivîskarekî bingehîn ê helbesta pîroz, di baweriya êzidî de cihekî navendî û hezkirî digire: yek ji kesayetiyên wê yên pîroz ên herî bi rêz.
Yek ji Heft Heyînên Pîroz
Girîngiya herî kûr a Fexredîn ew e ku ew yek ji Heft Heyînên Pîroz e: endamekî Heft Sirr, heft heyînên pîroz ên ku ji Xwedayê yekane derketine û Xwedê parastina cîhanê spart wan.
Di baweriya êzidî de Xwedayê yekane heft Heyînên Pîroz an ferişte, Heft Sirr, ji nûra xwe afirand û karûbarên cîhanê spart wan. Ev heft bi nûnerên xwe yên pîroz ên li ser erdê, xasên mezin ên baweriyê, di cîhanê de eşkere dibin. Fexredîn yek ji van Heft Heyînên Pîroz e û derketina wî ya li ser erdê, xasê mezin Şêx Fexredîn, wek derketina heyîna pîroz di laşê mirov de an nûnerê wê di cîhanê de tê têgihiştin. Fexredîn, wek yek ji wan heftan, di xwezaya pîroz a Heft Sirr de hevpar e: heyînên pîroz ên ku ji Xwedayê yekane derketine û xwedayetî bi wan cîhanê diparêze. Heyînên pîroz ên din ên wan heftan jî di xasên mezin ên baweriyê de eşkere dibin; di nav wan de Şêx Şems, Heyîna Pîroz a Rojê, heye ku di derketina li ser erdê de birayê Fexredîn e. Ev cihê wî wek yek ji Heft Heyînên Pîroz aliyê herî kûr ê girîngiya Fexredîn e. Ew wî wek yek ji heyînên pîroz ên ku ji Xwedayê yekane derketine nîşan dide: heyîneke pîroz a Heft Sirr ku di xasê mezin ê baweriyê de eşkere dibe. Fexredîn wek yek ji Heft Heyînên Pîroz di baweriya êzidî de cihê xwe yê pîroz û navendî digire: yek ji heyînên pîroz ên ku ji Xwedayê yekane derketine.
Xalên sereke
Fexredîn (Şêx Fexredîn) yek ji Heft Heyînên Pîroz ên baweriya êzidî ye.
Ew temsîla Hîvê ye, hemberê Şêx Şems ê ku Roj e.
Ew nivîskarê mezin ê sirûdên pîroz, qewlan, e.
Derketina wî ya li ser erdê yek ji çar kurên Êzdîna Mîr e.
Ew bapîrê nesla yek ji çar neslên şêxên şemsanî ye.
Ew di nav kesayetiyên pîroz ên herî bi rêz ên nîzama pîroz a êzidî de ye.
Agahiyên kurt
Nav: Fexredîn; bi kurdî Şêx Fexredîn, Melek Fexredîn
Bawerî: Êzidîtî, oleke kurdî ya yekxwedaperest
Xweza: Yek ji Heft Heyînên Pîroz (Heft Sirr)
Temsîl dike: Hîvê (hemberê Şêx Şems ê ku Roj e)
Wek vê tê nasîn: Helbestvanekî mezin, zanyar û nivîskarê qewlan
Bav: Êzdîna Mîr, bapîrê nesla şêxên şemsanî
Bira: Şêx Şems, Nasirdîn, Sicadîn
Rol: Bapîrê nesla yek ji çar neslên şemsanî
Serdem: Sedsala 12an
Mîrat: Kevneşopiyeke olî ya zindî ya gelê Kurd
Temsîla Hîvê
Yek ji aliyên herî bedew ên Fexredîn ew e ku ew temsîla Hîvê ye, hemberê birayê wî Şêx Şems ê ku temsîla Rojê ye.
Di dîtina pîroz a êzidî de ronahiyên mezin ên ezmanan bi heyînên pîroz ve girêdayî ne û rêz ji Fexredîn wek temsîla Hîvê tê girtin, dema ku birayê wî Şêx Şems temsîla Rojê ye. Cotbûna van her du birayan wek Hîv û Roj derbirîneke bedew a dîtina êzidî ye; tê de heyînên pîroz bi ronahî û hêzên mezin ên cîhana xwezayî ve girêdayî ne, Roj û Hîv ên ku roj û şev û demsalan rêk dixin. Rêzgirtina Rojê taybetiyeke naskirî ya dilsoziya êzidî ye û Hîv jî cihê xwe heye, ku di heyîna pîroz Fexredîn de tê temsîlkirin. Ev têkiliya heyînên pîroz bi ronahiyên mezin re rêzgirtina êzidiyan ji kiryarên Xwedayê yekane di cîhana xwezayî de nîşan dide; rêz ji Roj û Hîvê wek bi heyînên pîroz ve girêdayî tê girtin. Cîhana kevnar a îranî jî rêz ji Hîvê wek xwedayetiyekê digirt, wek di kesayetiya Mah, yazatayê Hîvê, de. Ev yek rêzgirtineke berfireh û kevnar ji ronahiyên ezmanî re nîşan dide. Fexredîn wek temsîla Hîvê di nav heyînên pîroz de cihekî cuda û bedew digire: heyîna pîroz a Hîvê û hemberê birayê wî Rojê. Ev yek ji aliyên herî watedar ên girîngiya wî di baweriya êzidî de ye.
Nivîskarê mezin ê qewlan
Rêz ji Fexredîn bi taybetî wek helbestvanekî mezin, fîlozof û zanyar û wek yek ji nivîskarên herî pêş ên sirûdên pîroz ên baweriya êzidî, qewlan, tê girtin: helbesta pîroz a ku zanîna pîroz a kevneşopiyê tê de tê parastin.
Zanîna pîroz a baweriya êzidî bi taybetî di sirûd û helbestên pîroz de, qewl û helbestên pîroz ên din, tê parastin û veguhastin. Ev bi zimanê kurdî tên stranîn û ji aliyê qewlvanên pîroz ên kevneşopiyê ve ji nifşekî bo nifşê din tên veguhastin. Rêz ji Fexredîn wek yek ji nivîskarên herî pêş ên vê helbesta pîroz tê girtin: helbestvanekî mezin, fîlozof û zanyar ku tê gotin wî hejmareke pir mezin ji qewl û helbestên pîroz ên din nivîsandine, kesayetiyeke bingehîn a wêjeya pîroz a baweriyê. Kevneşopiya êzidî dibêje ku Fexredîn komeke mezin ji vê helbesta pîroz nivîsandiye. Mixabin, ji vê komê tenê beşek maye; di sedsalên çewisandin û tengasiyê yên ku gelê êzidî ji wan derbas bûye de pir ji wê winda bûye. Qewlên pîroz pîroz in û rêzeke kûr ji wan tê girtin: wêjeya pîroz a giranbuha ya baweriyeke zindî. Li vir bi rêza ku hêjayî helbesta pîroz a êzidiyan e navê wan tê gotin û rêz ji wan tê girtin, li şûna ku tenê wek madeyê bên dîtin. Fexredîn, wek nivîskarê mezin ê qewlan, di wêjeya pîroz a baweriya êzidî de cihekî bingehîn digire: heyîna pîroz a ku wek yek ji nivîskarên herî pêş ên helbesta pîroz tê rêzgirtin, helbesta ku zanîna kevneşopiyê bi wê tê parastin. Fexredîn bi taybetî wek nivîskarê mezin ê sirûdên pîroz û her wiha heyîna pîroz a Hîvê di baweriya êzidî de hezkirî û bi rêz e.
Kurê Êzdîna Mîr, bapîrê neslekê
Rêz ji derketina Fexredîn a li ser erdê wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr û wek bapîrê nesla yek ji çar neslên şêxên şemsanî yên êzidiyan tê girtin. Ev yek wî bi nîzama civakî û olî ya pîroz a baweriyê ve girê dide.
Di kevneşopiya êzidî de rêz ji derketina Fexredîn a li ser erdê, xasê mezin Şêx Fexredîn, wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr tê girtin. Êzdîna Mîr kesayetiyeke girîng e ku li gor kevneşopiyê li ser êzidiyan desthilatdar bû. Fexredîn li kêleka birayên xwe Şêx Şems, Nasirdîn û Sicadîn tê rêzgirtin. Ev çar kur wek derketinên heyînên pîroz ên li ser erdê û wek bapîrên nesl û pêşiyên çar neslên şêxên şemsanî tên rêzgirtin; ev nesl yek ji komên sereke yên malbatên şêxên pîroz ên êzidiyan in. Bi vî awayî Fexredîn bapîrê neslê û pêşiyê yek ji van çar neslên şemsanî ye. Ev yek heyîna pîroz bi nîzama civakî û olî ya pîroz a baweriya êzidî ve girê dide, ku tê de malbatên şêxan roleke taybet a olî digirin. Ev têkiliya bi Êzdîna Mîr û nesla şemsanî re heyîna pîroz Fexredîn wek kur, bapîrê neslê û pêşî di nîzam û avahiya pîroz a baweriyê de bicih dike. Fexredîn wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr û bapîrê nesla nesleke şemsanî di nîzama pîroz a baweriya êzidî de cihê xwe digire. Ev yek Heyîna Pîroz a Hîvê bi avahiya olî û malbatên pîroz ên kevneşopiyê ve girê dide.
Malbata pîroz a Fexredîn
Fexredîn her wiha bi kesayetiyên pîroz ên din ên bi rêz ên baweriya êzidî ve girêdayî ye, di nav zarokên wî de, ku ew bixwe jî wek xas tên rêzgirtin. Ev yek dewlemendiya nîzama pîroz a êzidî nîşan dide.
Di kevneşopiya êzidî de rêz ji Fexredîn wek bavê kesayetiyên pîroz tê girtin ku ew bixwe jî wek xas tên rêzgirtin. Di nav zarokên wî de kevneşopî rêz ji kurekî digire ku wek kesayetiyeke pîroz a girîng tê rêzgirtin. Ew di kevneşopiyê de bi marê pîroz ve girêdayî ye û wek parêzvan tê rêzgirtin. Ev yek cihê pîroz û parêzvan ê mar di zanîna kevneşopî ya êzidî de nîşan dide, her wiha di rêzgirtina firehtir a kurdî ji marê pîroz re, ku di kesayetiyên wek Şahmaran de tê dîtin. Fexredîn her wiha wek bavê xaseke jin a bi rêz tê rêzgirtin. Ew di kevneşopiyê de wek parêzvana zayînê, jinên ducanî û zêdebûnê tê rêzgirtin û jinên êzidî bi rêza wê rojiyê digirin. Ev zarokên pîroz ên Fexredîn ew bixwe jî xasên bi rêz in. Ew dewlemendî û kûrahiya nîzama pîroz a êzidî nîşan didin; tê de heyînên pîroz û xas di malbat û neslên pîroz de bi hev ve girêdayî ne. Malbata pîroz a Fexredîn, bi zarokên xas ên wê yên bi rêz, bi vî awayî aliyekî din ê girîngiya wî ye: Heyîna Pîroz a Hîvê bi kesayetiyên din ên pîroz ên hezkirî yên baweriyê ve girê dide. Ev yek xwezaya dewlemend û bi hev ve girêdayî ya nîzama pîroz a êzidî nîşan dide, ku Fexredîn tê de hem bixwe hem bi malbata xwe ya pîroz cihekî navendî û hezkirî digire.
Sembolîzm û wate
Fexredîn berî her tiştî dîtina êzidî ya heyînên pîroz ên ku di xasên mezin de eşkere dibin temsîl dike: yek ji Heft Heyînên Pîroz ên Heft Sirr ku di xasê bi rêz ê baweriyê de eşkere dibe. Ew wek temsîla Hîvê têkiliya heyînên pîroz bi ronahiyên mezin ên ezmanan re temsîl dike.
Fexredîn her wiha helbesta pîroz a baweriya êzidî temsîl dike, wek yek ji nivîskarên herî pêş ên qewlan, û nîzama pîroz û neslên pîroz ên baweriyê, wek kurê Êzdîna Mîr û bapîrê nesla nesleke şemsanî. Di vê yekê de ew dewlemendiya nîzama pîroz a êzidî temsîl dike; tê de heyînên pîroz, xasên mezin, helbesta pîroz û neslên pîroz bi hev ve girêdayî ne. Di van hemûyan de Fexredîn di nav kesayetiyên pîroz ên herî bi rêz û hezkirî yên baweriya êzidî de ye. Ew heyînên pîroz ên ku eşkere bûne, têkiliya bi ronahiyên ezmanî re, helbesta pîroz û nîzama pîroz a baweriyê temsîl dike. Ew Heyîna Pîroz a Hîvê ye, yek ji wan heftan, nivîskarê mezin ê sirûdên pîroz û bapîrê nesla nesleke pîroz: yek ji kesayetiyên herî taybet û hezkirî yên mîrata olî ya Kurdan, ku li kêleka birayê wî Şêx Şems ê ku Roj e tê rêzgirtin. Dîtina heyînên pîroz ên ku di xasên mezin de eşkere dibin yek ji taybetiyên herî bedew ên kevneşopiya êzidî ye.
Fexredîn di mîrata kurdî de
Fexredîn aîdî Êzidîtiyê ye, yek ji kevneşopiyên olî yên herî kevnar û taybet ên gelê Kurd, baweriyeke zindî ya bi kevnariya mezin û bedewiyê. Ew wek yek ji Heft Heyînên Pîroz û nivîskarekî bingehîn ê helbesta pîroz di mîrata olî ya Kurdan de cihekî taybet digire.
Êzidîtî baweriyeke ku Kurd, bi taybetî êzidiyên ku bi kurmancî diaxivin, dişopînin e. Ew yek ji kevneşopiyên olî yên herî taybet û kevnar ên gelê Kurd e û dîtineke xwedayetiyê ya pir kevnar diparêze. Fexredîn, wek yek ji Heft Heyînên Pîroz, Heyîna Pîroz a Hîvê û yek ji nivîskarên herî pêş ên qewlên pîroz, bi vî awayî beşeke navendî ya mîrata olî ya Kurdan e; hem wek heyîneke pîroz hem wek kesayetiyeke bingehîn a wêjeya pîroz a ku bi zimanê kurdî hatiye nivîsandin. Baweriya êzidî û heyînên wê yên pîroz, xas û helbesta wê ya pîroz ji aliyê civaka êzidî ve di dirêjahiya gelek sedsalan de hatine parastin; pir caran li hember çewisandina giran û windabûna beşeke mezin ji wêjeya pîroz. Kevneşopî hêjayî wê ye ku bi awayekî rast û bi rêz bê naskirin û têgihiştin, wek oleke zindî ya bi kûrahî û kevnariya mezin. Êzidîtî, wek yek ji kevneşopiyên olî yên herî taybet ên gelê Kurd, bi heyînên xwe yên pîroz ên wek Fexredîn beşeke giranbuha ya mîrata ruhî ya Kurdan e. Ji ber vê yekê, dema em Fexredîn didin nasîn, em yek ji kesayetiyên herî hezkirî yên pîroz ên vê kevneşopiya olî ya kurdî ya zindî didin nasîn: Heyîna Pîroz a Hîvê û nivîskarê mezin ê sirûdên pîroz, ku em wî wek êzidî bixwe jê têdigihîjin têdigihîjin.
Nîqaş û têgihiştinên şaş
Ma Fexredîn xwedayek e, xasek e an ferişteyek e? Di têgihiştina êzidî de Fexredîn yek ji Heft Heyînên Pîroz e, Heft Sirr, ên ku heyînên pîroz ên ji Xwedayê yekane derketî ne û bi nûnerên xwe yên pîroz ên li ser erdê di cîhanê de eşkere dibin. Bi vî awayî ji Fexredîn herî baş wek heyîneke pîroz tê têgihiştin: heyîneke ji Xwedayê yekane derketî, ku di xasê mezin Şêx Fexredîn de eşkere dibe. Ew ne xwedayekî serbixwe ye, ji ber ku Êzidîtî yekxwedaperest e û Xwedayê yekane di navenda wê de ye. Ew her wiha ne tenê mirovekî pîroz ê dîrokî ye, ji ber ku wek yek ji Heft Heyînên Pîroz tê rêzgirtin. Bi têgînên baweriyê bixwe ew heyîneke pîroz a Heft Sirr e, ku di xasekî bi rêz de eşkere dibe.
Ma rêzgirtina Roj û Hîvê tê wateya wê ku êzidî îbadeta ezmanan dikin? Na; ev dê têgihiştineke şaş be. Êzidîtî yekxwedaperest e û bawerî bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemûyan, di navenda wê de ye. Rêzgirtina Roj û Hîvê, ku di heyînên pîroz Şêx Şems û Fexredîn de tên temsîlkirin, beşek ji rêzgirtina êzidiyan ji kiryarên Xwedayê yekane di cîhana xwezayî de û heyînên pîroz ên bi wan ve girêdayî re ye, ne îbadeta ezmanan li şûna Xwedê ye. Rêz ji Roj û Hîvê wek bi heyînên pîroz ve girêdayî û wek kiryarên baş ên Xwedayê yekane tê girtin, di nav baweriyeke bi xurtî yekxwedaperest de.
Ma helbesta pîroz dikare bi azadî bê vegotin an bê bi sivikî dîtin? Na; qewl û helbestên pîroz ên din ên baweriya êzidî pîroz in û rêzeke kûr ji wan tê girtin: wêjeya pîroz a giranbuha ya baweriyeke zindî. Ew bi rêza herî mezin tên dîtin. Dema em Fexredîn wek yek ji nivîskarên herî pêş ên qewlan didin nasîn, em bi rêza ku hêjayî wêjeya pîroz a baweriyeke zindî ye navê helbesta pîroz dibêjin û rêz jê digirin, li şûna ku wê tenê wek madeyê bibînin. Rêza ku hêjayî heyînên pîroz ên wek Fexredîn û qewlên pîroz e beşek ji têgihiştina rast a baweriya êzidî ye, wek êzidî bixwe jê têdigihîjin.
Mijarên têkildar
Heft Sirr: Heft Heyînên Pîroz, ku Fexredîn yek ji wan e
Şêx Şems: Heyîna Pîroz a Rojê, birayê Fexredîn
Êzdîna Mîr: bavê Fexredîn û şêxên şemsanî
Tawûsê Melek: Ferişteyê Tawûs, serokê heyînên pîroz
Şêx Adî: xasê mezin ê baweriya êzidî
Mah: xwedayetiya Hîvê ya kevneşopiya kevnar a îranî
Şahmaran: şahbanûya pîroz a maran di zanîna kevneşopî ya kurdî de
Newroz: cejna sala nû ya cîhana kurdî
Pirsên pir tên pirsîn
Di baweriya êzidî de Fexredîn kî ye?
Fexredîn, ku bi kurdî Şêx Fexredîn tê gotin, yek ji Heft Heyînên Pîroz ên baweriya êzidî ye: endamên Heft Sirr ên ku Xwedê karûbarên cîhanê spart wan. Ew temsîla Hîvê ye, hemberê birayê wî Şêx Şems ê ku Roj e û nivîskarê mezin ê sirûdên pîroz, qewlan. Rêz ji derketina wî ya li ser erdê wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr û bapîrê nesla yek ji çar neslên şêxên şemsanî tê girtin.
Çima Fexredîn bi Hîvê re têkildar e?
Di dîtina pîroz a êzidî de ronahiyên mezin ên ezmanan bi heyînên pîroz ve girêdayî ne û rêz ji Fexredîn wek temsîla Hîvê tê girtin, dema ku birayê wî Şêx Şems temsîla Rojê ye. Cotbûna her du birayan wek Hîv û Roj bi awayekî bedew têkiliya êzidî ya heyînên pîroz bi ronahî û hêzên mezin ên cîhana xwezayî re nîşan dide, ku wek kiryarên baş ên Xwedayê yekane tên rêzgirtin.
Qewl çi ne û rola Fexredîn çi ye?
Qewl sirûdên pîroz ên baweriya êzidî ne: helbesta pîroz a ku bi zimanê kurdî tê stranîn û zanîna pîroz a kevneşopiyê tê de tê parastin û di nav nifşan de tê veguhastin. Rêz ji Fexredîn wek yek ji nivîskarên herî pêş ên vê helbesta pîroz tê girtin: helbestvanekî mezin, fîlozof û zanyar ku tê gotin wî hejmareke pir mezin ji qewlan nivîsandine. Ji ber sedsalên çewisandinê tenê beşek ji wan maye. Ew kesayetiyeke bingehîn a wêjeya pîroz e.
Bavê Fexredîn kî bû?
Rêz ji derketina Fexredîn a li ser erdê wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr tê girtin, kesayetiyeke girîng a ku li gor kevneşopiyê li ser êzidiyan desthilatdar bû. Birayên wî Şêx Şems, Nasirdîn û Sicadîn bûn û rêz ji çar kuran wek derketinên heyînên pîroz ên li ser erdê û wek bapîrên nesl û pêşiyên çar neslên şêxên şemsanî tê girtin: yek ji komên sereke yên malbatên şêxên pîroz ên êzidiyan.
Ma rêzgirtina Roj û Hîvê tê wateya wê ku êzidî ne yekxwedaperest in?
Na; Êzidîtî yekxwedaperest e û bawerî bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemûyan, di navenda wê de ye. Rêzgirtina Roj û Hîvê, ku di heyînên pîroz Şêx Şems û Fexredîn de tên temsîlkirin, beşek ji rêzgirtina êzidiyan ji kiryarên Xwedayê yekane di cîhana xwezayî de û heyînên pîroz ên bi wan ve girêdayî re ye, ne îbadeta ezmanan li şûna Xwedê ye. Ew di nav baweriyeke bi xurtî yekxwedaperest de cih digire.
Ma Fexredîn beşek ji mîrata kurdî ye?
Erê; Fexredîn aîdî Êzidîtiyê ye, yek ji kevneşopiyên olî yên herî kevnar û taybet ên gelê Kurd, ku bi taybetî êzidiyên ku bi kurmancî diaxivin dişopînin. Wek yek ji Heft Heyînên Pîroz, Heyîna Pîroz a Hîvê û yek ji nivîskarên herî pêş ên qewlên pîroz ên ku bi zimanê kurdî hatine nivîsandin, ew beşeke navendî ya mîrata olî ya Kurdan e. Êzidîtî oleke zindî ya bi kûrahî û kevnariya mezin e û hêjayî wê ye ku bi awayekî rast û bi rêz bê têgihiştin.
Çavkanî û xwendina bêtir
Fexredîn (xasê êzidî) - Wîkîpediya
Şêx Şems û koma heftan - Wîkîpediya
Êzdîna Mîr û şêxên şemsanî - Wîkîpediya
Lîsteya kesayetiyên pîroz ên êzidî - Wîkîpediya
Kurdish-History.com: Heft Sirr