Destpêk
Hvare-xşaeta di kevneşopiya zerdeştî û îranî de yazatayê Roja tîrêjdar e: xwedayetiya Roja nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn, ku ronahiya wê jiyan û germiyê dide, erd û avan bereketdar û pak dike û hêzên tariyê dûr digire.
Di dîtina Ahûra Mazda, Xwediyê Zana, de Hvare-xşaeta, ku navê wî tê wateya Roja tîrêjdar, xwedayetiya li ser Rojê serwer e: ronahiya mezin a ezmanî ya ku Xwediyê Zana afirandiye da ku ronahî û germiyê bide cîhanê. Hilatina Rojê ji bo jiyan û nîzama cîhanê bingehîn e. Ronahiya wê erd û avan pak dike û hêzên tariyê paş de dixe; ji ber vê yekê di dilsoziya rojane ya kevneşopiyê de rêz ji Rojê tê girtin û ew tê pesindan.
Hvare-xşaeta, wek xwedayetiyên din ên kevneşopiya zerdeştî, aîdî mîrata hevpar a kevnar a olî û mîtolojîk a gelên îranî ye: kevneşopiyeke ku Kurd bi Farisan û gelên din ên cîhana îranî re tê de hevpar in. Naskirina Hvare-xşaeta rastî rêzgirtina zerdeştî ji Rojê re hatin e: ronahiya tîrêjdar a ezmanî ya ku ronahiya wê jiyanê dide, cîhanê pak dike û tariyê dûr digire. Navê wê yê kevnar heta îro di peyva Xurşîd, roj, de dijî.
Naverok
Hvare-xşaeta kî ye?
Hvare-xşaeta, bi wateya Roja tîrêjdar, di kevneşopiya zerdeştî de yazata, an xwedayetiya li ser Rojê serwer e: yek ji heyînên xwedayî yên xêrxwaz ên ku Ahûra Mazda ji bo parastina afirandina baş afirandine. Ew xwedayetiya ronahiya mezin a ezmanî, Rojê, ye. Di kevneşopiya pîroz de ew wek nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn tê vegotin; li ezmanan derbas dibe, mîna ku hespên lezgîn wê dikişînin. Rêz ji Rojê wek dayînera ronahî û germiyê tê girtin, ku hilatina wê ji bo jiyan û nîzama cîhanê bingehîn e: ronahiya wê jiyanê dide, erdê bereketdar dike, berhemê digihîne û erd û avan pak dike. Ew hêzên tariyê û dêwan paş de dixe. Kevneşopî dibêje ku ger Roj hilnehata, hêzên tariyê dê cîhan xera bikirana; ji ber vê yekê hilatina Rojê bi jiyan û nîzama tiştên afirandî bixwe ve girêdayî ye. Roj di nav Yaştên pîroz de xwedî sirûda xwe ye û rojeke mehê ji wê re hatiye veqetandin. Hvare-xşaeta, wek yazatayê Roja tîrêjdar, di nav ronahiyên ezmanî û xwedayetiyên dîtina zerdeştî de cihekî girîng digire: xwedayetiya ronahiya ku jiyanê dide û cîhanê pak dike.
Wateya nav
Navê Hvare-xşaeta ji du beşan pêk tê: hvar, bi wateya roj, û xşaeta, bi wateya tîrêjdar, biriqok an bi rûmet. Ev bi hev re tê wateya Roja tîrêjdar, Roja biriqok an bi rûmet: navekî lihevhatî ji bo xwedayetiya ronahiya mezin a ezmanî.
Ev wate di navenda xwezaya xwedayetiyê de ye; çimkî Hvare-xşaeta Roja tîrêjdar e: ronahiya ezmanî ya biriqok û bi rûmet a ku ronahiya wê jiyanê dide û cîhanê pak dike. Beşa hvar, roj, peyveke kevnar e, bi peyvên rojê di zimanên din ên kevnar ên têkildar de têkildar e. Ev yek kevnariya kûr a rêzgirtina Rojê di nav gelên pêşî yên hindo-îranî de nîşan dide. Nav bi taybetî ji bo Kurdan û cîhana firehtir a îranî girîng e; çimkî di dirêjahiya sedsalan de Hvare-xşaeta di farisiya paşîn de kurt bû û bû Xwarşêd û piştre Xurşîd. Ev heta îro peyva asayî ya rojê di farisî de û navekî naskirî li seranserê cîhana îranî dimîne: dengvedaneke zindî ya xwedayetiya kevnar a Roja tîrêjdar. Bi vî awayî wateya nav xwezaya sereke ya xwedayetiyê eşkere dike: Roja tîrêjdar û bi rûmet, ronahiya ezmanî ya biriqok a ku ronahiya wê jiyanê dide û cîhanê pak dike. Têgihiştina wateya nav û dengvedana wê ya zindî di peyva Xurşîd de têgihiştina rêzgirtina domdar a Roja tîrêjdar di kevneşopiya îranî de ye.
Xalên sereke
Hvare-xşaeta yazatayê zerdeştî yê Roja tîrêjdar e.
Nav tê wateya Roja tîrêjdar, biriqok an bi rûmet.
Roj wek nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn tê vegotin.
Ronahiya wê jiyanê dide, erd û avan bereketdar û pak dike.
Roj hêzên tariyê û dêwan paş de dixe.
Nav di Xwarşêd û Xurşîd de, peyva rojê, dijî.
Agahiyên kurt
Nav: Hvare-xşaeta (Roja tîrêjdar); piştre Xwarşêd, Xurşîd
Wate: Roja tîrêjdar, biriqok an bi rûmet
Rol: Yazatayê li ser Rojê serwer
Wek vê tê vegotin: Nemir, biriqok, xwedî hespên lezgîn
Ronahî van dide: Jiyan, germî, bereket û pakkirin
Van pak dike: Erd û avan
Van paş de dixe: Hêzên tariyê û dêwan
Sirûda pîroz: Yaşta Xwarşêd (Roj); duaya rojane ya Rojê
Di salnameyê de: Roja 11an a mehê ji Rojê re hatiye veqetandin
Mîrat: Kevneşopiya hevpar a olî û mîtolojîk a îranî
Roja xwedî hespên lezgîn
Rêz ji Hvare-xşaeta wek Roja nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn tê girtin: ronahiya tîrêjdar a ezmanî ya ku li ezmanan tê kişandin, wêneyeke zindî û bedew a rêzgirtina kevnar a Rojê.
Di kevneşopiya pîroz de Roj bi laqebên bedew wek Roja nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn tê vegotin: ronahiya tîrêjdar a ku li ezmanan derbas dibe, mîna ku hespên lezgîn wê dikişînin, her tim li tevgerê ye û her tim dibiriqe. Ev wêneya Roja xwedî hespên lezgîn, ronahiya tîrêjdar a ku li ezmanan diçe, wêneyeke kevnar û zindî ye. Ew heybet û bedewiya Rojê û rêwîtiya wê ya bêwestan li ezmanan derdibire. Roj nemir û her tim biriqok e: ronahiya domdar a ezmanî ya ku ronahiya wê her roj tê nûkirin, rûmeta tîrêjdar a ezmanê. Ev wêneya zindî ya Roja xwedî hespên lezgîn, nemir û biriqok rêzgirtina kûr a kevneşopiya kevnar a îranî ji ronahiya mezin a ezmanî re nîşan dide: Roja tîrêjdar a ku wek xwedayetiyekê tê rêzgirtin û ji bo ronahî û bedewiya wê tê pesindan. Wêneya Roja xwedî hespên lezgîn yek ji wêneyên herî bedew û bîrmayî yên kevneşopiyê ye: ronahiya tîrêjdar a ku li ezmanan derbas dibe, rûmeta nemir û her tim biriqok a ezmanê. Hvare-xşaeta wek Roja nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn tê rêzgirtin û pesindan: ronahiya tîrêjdar a ezmanî ya ku rêwîtiya wê ya bêwestan ronahiyê tîne cîhanê.
Ronahî, jiyan û pakkirin
Diyariya mezin a Hvare-xşaeta ronahiya Rojê ye. Ew jiyan û germiyê dide, erdê bereketdar dike û berhemê digihîne û erd û avan pak dike; tevahiya cîhanê zindî digire û paqij dike.
Di dîtina zerdeştî de ronahî û germiya Rojê di nav diyariyên mezin ên afirandina baş de ne; çimkî Roj jiyan û germiyê dide hemû tiştên zindî, erdê bereketdar dike da ku giyay mezin bibin û berhem bigihîje û jiyana cîhanê berdewam dike. Roj her wiha pak dike: ronahiya wê erd û avan, çemên herikbar û okyanûsên berfireh, paqij û pak dike û nepakî û xirabûnê dûr dixe. Ji ber vê yekê Roj pakkereke mezin a afirandina baş e. Di kevneşopiyê de, dema Roj hildibe û germiya wê belav dibe, hêzên ezmanî ronahî û rûmeta wê dicivînin û li ser erdê dirêjin; cîhanê bereketdar û pak dikin. Ev hêza pakkirin û jiyandayînê ya Rojê Hvare-xşaeta bi rêzgirtina firehtir a zerdeştî ya ronahî û agir wek pak û jiyandayîner ve girê dide, nêzîkî rêzgirtina Atar, agirê pîroz. Roj û agir her du derketinên tîrêjdar û pakker ên ronahiyê ne. Ronahiya Rojê, ku jiyanê dide û cîhanê pak dike, diyariya mezin a Hvare-xşaeta ye: ronahiya tîrêjdar a ku ronahiya wê afirandina baş zindî digire û paqij dike. Roj herî zêde wek dayînera ronahiya jiyandayîner û pakker tê rêzgirtin û pesindan: xwedayetiya tîrêjdar a ku ronahiya wê cîhanê zindî digire û pak dike.
Roj li dijî tariyê
Aliyekî bingehîn ê Hvare-xşaeta ew e ku hilatina Rojê hêzên tariyê û dêwan paş de dixe. Ji ber vê yekê Roj di têkoşîna li dijî xerabiyê de bi jiyan û nîzama cîhanê bixwe ve girêdayî ye.
Di dîtina zerdeştî de cîhan meydana têkoşîna di navbera afirandina baş û hêzên tariyê û xerabiyê de ye: dêwên Ehrîmen, ruhê wêranker. Roj, bi ronahiya xwe ya tîrêjdar, hêzeke mezin li aliyê başiyê ye; çimkî hilatina wê tarî û dêwên ku bi tarî û şevê ve girêdayî ne paş de dixe. Kevneşopî dibêje ku ger Roj hilnehata, hêzên tariyê dê hemû tiştên cîhanê xera bikirana. Ji ber vê yekê hilatina rojane ya Rojê ji bo jiyan û nîzama tiştên afirandî bingehîn e: serkeftina ronahiyê li ser tariyê ya ku her roj tê nûkirin. Di vê yekê de Roj bi Aşa Vahîşta, rastî û nîzama baş, ve girêdayî ye; çimkî ronahiya Rojê nîzama baş a cîhanê li dijî tevliheviya tarî û xerabiyê diparêze. Bi vî awayî rola Rojê di paşdexistina tarî û dêwan de aliyekî bingehîn ê Hvare-xşaeta ye: ronahiya tîrêjdar a ku ronahiya wê ji bo jiyan û nîzama cîhanê û serkeftina ronahiyê li ser tariyê bingehîn e. Roj wek hêza tîrêjdar a ku tariyê paş de dixe û her roj serkeftina ronahiyê nû dike di dîtina zerdeştî ya têkoşîna başî û xerabiyê de cihê xwe yê bingehîn digire.
Roj di dilsozî û salnameyê de
Di dilsoziya rojane ya kevneşopiya zerdeştî û di salnameya pîroz de rêz ji Rojê tê girtin û ew tê pesindan. Ev yek rêzgirtina kûr ji ronahiya tîrêjdar a ezmanî re nîşan dide.
Rêzgirtina Rojê bi jiyana olî ya kevneşopiya zerdeştî ve girêdayî ye. Roj di nav Yaştên pîroz, sirûdên ji bo xwedayetiyan, de xwedî sirûda xwe ye. Duayeke rojane jî di pesnê Rojê de heye, ku bi dilsoziya ronahiya tîrêjdar tê vegotin. Em li vir bi rêza ku hêjayî gotinên pîroz ên kevneşopiyê ye navê van sirûdên pîroz dibêjin û rêz ji wan digirin, li şûna ku gotinên wan ji nû ve binivîsin. Di salnameya pîroz de rojeke mehê, ya yazdehemîn, ji Rojê re hatiye veqetandin û di bin parastina wê de ye. Bi vî awayî di çerxa rojan de rêz ji Rojê tê girtin. Pesindana Rojê, wek ronahiya tîrêjdar a ku ronahiya wê jiyanê dide û cîhanê pak dike, beşek ji dilsoziya rojane ya kevneşopiyê ye: berê xwe bi rêz û spasdarî dan ronahiyê. Ev rêzgirtina Rojê di dilsozî û salnameyê de rêzgirtina kûr a kevneşopiya zerdeştî ji ronahiya tîrêjdar a ezmanî re nîşan dide: Roja ku di duayên rojane û çerxa pîroz a rojan de tê pesindan û rêzgirtin. Rêzgirtina Hvare-xşaeta di dilsozî û salnameya kevneşopiyê de tê derbirin û parastin: Roja tîrêjdar a ku wek yek ji ronahî û xwedayetiyên mezin ên afirandina baş tê rêzgirtin.
Sembolîzm û wate
Hvare-xşaeta berî her tiştî rêzgirtina zerdeştî ji Roja tîrêjdar re temsîl dike: ronahiya mezin a ezmanî ya ku ronahiya wê jiyanê dide, cîhanê bereketdar û pak dike û tariyê paş de dixe. Ew wek xwedayetiya Rojê hêza ronahiyê ya jiyandayîner û pakker û serkeftina wê li ser tariyê temsîl dike.
Hvare-xşaeta her wiha bedewî û heybeta Rojê temsîl dike: ronahiya nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn a ku li ezmanan derbas dibe, û rêzgirtina kûr û kevnar a gelên îranî ji Rojê û ronahiyê re. Di vê yekê de ew cihê navendî yê ronahiyê di dîtina zerdeştî de temsîl dike: tîrêjdariya ku afirandina baş zindî digire û pak dike. Di van hemûyan de Hvare-xşaeta di nav ronahî û xwedayetiyên mezin ên kevneşopiya olî ya îranî de ye. Ew ronahiya Rojê ya jiyandayîner û pakker, serkeftina ronahiyê li ser tariyê û rêzgirtina kevnar ji ronahiya tîrêjdar re temsîl dike. Ew Roja tîrêjdar e, ku navê wê yê kevnar heta îro di peyva Xurşîd de dijî, û li kêleka ronahiyên din ên ezmanî yên wek Mah, Hîv, tê rêzgirtin. Ew yek ji kesayetiyên hezkirî yên mîrata olî ya ku Kurd bi mîratgirên din ên kevneşopiya îranî re tê de hevpar in e. Rêzgirtina Roja tîrêjdar yek ji taybetiyên herî kevnar û domdar ên dîtina olî ya îranî ye.
Hvare-xşaeta û Kurd
Hvare-xşaeta, wek xwedayetiyên din ên kevneşopiya zerdeştî, aîdî mîrata hevpar a kevnar a olî û mîtolojîk a gelên îranî ye: kevneşopiyeke ku Kurd, wek gelekî îranî, bi Farisan û gelên din ên cîhana îranî re tê de hevpar in. Rêzgirtina Roja tîrêjdar beşek ji mîrata kûr a tevahiya herêmê ye.
Ji bo Kurdan rêzgirtina kevnar a îranî ya Rojê beşek ji paşxaneya kûr a cîhana wan a çandî û ruhî ye. Dengvedana wê di kevneşopiyên zindî yên herêmê de, di berê xwe dan ronahiyê û rêzgirtina Rojê de, heye. Navê kevnar ê xwedayetiya Rojê, Hvare-xşaeta, di peyva Xurşîd de dijî: peyva asayî ya rojê û navekî naskirî li seranserê cîhana îranî û kurdî, dengvedaneke zindî ya rêzgirtina kevnar. Helwesta rastgo û rast têgihiştina Hvare-xşaeta wek beşek ji vê mîrata hevpar a îranî û zerdeştî ye, li şûna kesayetiyeke bi tenê kurdî. Rêzgirtina Rojê aîdî mîrata hevpar a kevnar a gelên îranî ye. Bi rastî jî rêzgirtina Rojê bi berfirehî di nav kevneşopiyên olî yên herêmê de tê dîtin, di nav de bi awayê xwe di nav heyînên pîroz ên baweriya êzidî de. Kurd, wek gelekî îranî yê bi rehên kevnar di vê cîhanê de, bi mîratgirên din ên kevneşopiya îranî re di vê mîratê de hevpar in, ku xwedayetiya Roja tîrêjdar beşek ji wê ye. Ji ber vê yekê, dema em Hvare-xşaeta didin nasîn, em kesayetiyekê ji mîrata hevpar a kevnar a îranî ya ku Kurd mîratgirên wê ne didin nasîn: Roja tîrêjdar a ku ronahiya wê jiyanê dide û cîhanê pak dike û navê wê yê kevnar heta îro di peyva Xurşîd de dijî.
Nîqaş û têgihiştinên şaş
Ma Hvare-xşaeta xwedayekî serbixwe yê Rojê ye ku li şûna Xwedayê yekane îbadeta wî tê kirin? Na; di têgihiştina zerdeştî de Hvare-xşaeta yazata ye, yek ji heyînên xwedayî yên xêrxwaz ên ku Xwedayê yekane, Ahûra Mazda, ji bo parastina afirandina baş afirandine. Roj wek ronahiyeke mezin û kiryareke bi rûmet a Xwediyê Zana tê rêzgirtin û pesindan: ronahiya tîrêjdar a ku cîhanê zindî digire û pak dike. Lê rêz jê di nav baweriyeke ku Xwedayê yekane di navenda wê de ye tê girtin, ne wek xwedayekî serbixwe ku li şûna wî îbadeta wê bê kirin. Ev têgihiştin xwezaya bingehîn a yekxwedaperest a baweriyê diparêze; tê de rêz ji Roj û ronahiyên din wek kiryarên baş ên Xwedayê yekane û rêyên eşkerebûna ronahî û nîzama wî tê girtin.
Ma Hvare-xşaeta heman Mîtra ye? Na, her çiqas ev her du têkildar bin û carinan bi hev re tên girêdan. Mîtra xwedayetiya mezin a peyman, rastî û dadweriyê ye, bi ronahiyê ve girêdayî ye û di kevneşopiya paşîn de her ku diçe zêdetir bi Rojê ve girêdayî bû. Bi vî awayî ev her du hatin girêdan. Lê Hvare-xşaeta bi taybetî xwedayetiya Rojê bixwe ye, ronahiya tîrêjdar a ezmanî, dema ku Mîtra xwediyê peyman û dadweriyê yê bi ronahiyê ve girêdayî ye. Ev her du xwedayetiyên cuda ne. Lê têkiliya wan, bi taybetî di kevneşopiya paşîn de, têkiliya nêzîk a Mîtra bi ronahî û Rojê re nîşan dide. Ji ber vê yekê Hvare-xşaeta xwedayetiya Rojê bixwe ye, ji Mîtra cuda ye, her çiqas bi wî re têkildar be.
Ma Hvare-xşaeta bi taybetî kesayetiyeke kurdî ye? Na; xwedayetiya Rojê wek xwedayetiyên din ên kevneşopiya zerdeştî aîdî mîrata hevpar a kevnar a olî ya îranî ye: kevneşopiyeke ku Kurd bi Farisan û gelên din ên cîhana îranî re tê de hevpar in, li şûna kesayetiyeke bi tenê kurdî. Kurd wek gelekî îranî bi cîranên xwe re di vê mîrata berfireh û kevnar de hevpar in, ku Roja tîrêjdar beşek ji wê ye. Rêzgirtina Rojê bi berfirehî li seranserê kevneşopiyên herêmê tê dîtin.
Mijarên têkildar
Ahûra Mazda: Xwediyê Zana, ku Roja tîrêjdar afirandiye
Mîtra: xwediyê peymanê, bi ronahî û Rojê ve girêdayî
Mah: Hîv, ronahiya din a mezin a ezmanî
Atar: agirê pîroz, ronahiya din a tîrêjdar û pakker
Aşa Vahîşta: rastî û nîzama baş a ku ronahiya Rojê diparêze
Ehrîmen: tarî û dêwên ku Roj wan paş de dixe
Şêx Şems: Roj, ku di nav heyînên pîroz ên êzidî de tê rêzgirtin
Fer: rûmeta tîrêjdar, nêzîkî rûmeta Rojê
Pirsên pir tên pirsîn
Di Zerdeştîtiyê de Hvare-xşaeta kî ye?
Hvare-xşaeta, bi wateya Roja tîrêjdar, di kevneşopiya zerdeştî de yazata, an xwedayetiya li ser Rojê serwer e: yek ji heyînên xwedayî yên xêrxwaz ên ku Ahûra Mazda afirandine. Ew xwedayetiya ronahiya mezin a ezmanî ye, ku wek nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn tê vegotin. Ronahiya wê jiyan û germiyê dide, erd û avan bereketdar û pak dike û hêzên tariyê paş de dixe. Roj xwedî sirûda xwe ya pîroz e û rojeke mehê ji wê re hatiye veqetandin.
Navê Hvare-xşaeta çi wateyê dide?
Nav hvar, bi wateya roj, bi xşaeta, bi wateya tîrêjdar, biriqok an bi rûmet, re digihîne. Bi vî awayî ew tê wateya Roja tîrêjdar. Beşa hvar kevnar e û bi peyvên rojê di zimanên din ên kevnar ên têkildar de têkildar e. Di dirêjahiya sedsalan de Hvare-xşaeta di farisiya paşîn de kurt bû û bû Xwarşêd û piştre Xurşîd. Ev heta îro peyva asayî ya rojê û navekî naskirî li seranserê cîhana îranî û kurdî dimîne.
Çima Roj xwedî hespên lezgîn tê bi navkirin?
Di kevneşopiya pîroz de Roj bi laqebên bedew wek Roja nemir, biriqok û xwedî hespên lezgîn tê vegotin: ronahiya tîrêjdar a ku li ezmanan derbas dibe, mîna ku hespên lezgîn wê dikişînin, her tim li tevgerê ye û her tim dibiriqe. Ev wêneya zindî û kevnar heybet û bedewiya Rojê û rêwîtiya wê ya bêwestan li ezmanê derdibire: rûmeta nemir û her tim biriqok a ezmanan, ku ronahiya wê her roj tê nûkirin.
Çima hilatina Rojê ewqas girîng e?
Di dîtina zerdeştî de cîhan meydana têkoşîna di navbera afirandina baş û hêzên tariyê de ye. Roj bi ronahiya xwe ya tîrêjdar tarî û dêwên ku bi şevê ve girêdayî ne paş de dixe. Kevneşopî dibêje ku ger Roj hilnehata, hêzên tariyê dê hemû tişt xera bikirana. Ji ber vê yekê hilatina rojane ya Rojê ji bo jiyan û nîzama tiştên afirandî bingehîn e: serkeftina ronahiyê li ser tariyê ya ku her roj tê nûkirin û nîzama baş a cîhanê diparêze.
Ma Hvare-xşaeta heman Mîtra ye?
Na, her çiqas ev her du têkildar bin û carinan bi hev re tên girêdan. Mîtra xwedayetiya mezin a peyman, rastî û dadweriyê ye, bi ronahiyê ve girêdayî ye û di kevneşopiya paşîn de her ku diçe zêdetir bi Rojê ve girêdayî bû. Hvare-xşaeta bi taybetî xwedayetiya Rojê bixwe ye, ronahiya tîrêjdar a ezmanî. Ev her du xwedayetiyên cuda ne. Lê têkiliya wan, bi taybetî di kevneşopiya paşîn de, têkiliya nêzîk a Mîtra bi ronahî û Rojê re nîşan dide.
Ma Hvare-xşaeta kesayetiyeke kurdî ye?
Hvare-xşaeta aîdî mîrata hevpar a kevnar a olî ya zerdeştî û îranî ye: kevneşopiyeke ku Kurd bi Farisan û gelên din ên cîhana îranî re tê de hevpar in, li şûna kesayetiyeke bi tenê kurdî. Kurd, wek gelekî îranî yê bi rehên kevnar di vê cîhanê de, di vê mîratê de hevpar in, ku Roja tîrêjdar beşek ji wê ye. Navê wê yê kevnar di peyva Xurşîd de dijî û rêzgirtina Rojê bi berfirehî li seranserê kevneşopiyên herêmê tê dîtin.
Çavkanî û xwendina bêtir
Yaşta Xwarşêd (Roj) - Wîkîpediya
Ferişte û yazatayên zerdeştî - avesta.org
Xurşîd (nav û Roj) - Wîkîpediya