Destpêk
Sultan Êzîd yek ji kesayetiyên herî bi rêz ên baweriya êzidî ye: kesayetiyeke xwedayî ya navendî, yek ji sê aliyên pîroz an hipostazên Xwedayê yekane, li kêleka Şêx Adî û Ferişteyê Tawûs, Tawûsê Melek.
Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest e ku di navenda wê de bawerî bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemûyan, heye. Di dîtina êzidî de Xwedayê yekane bi komeke pîroz a sê aliy an hipostazan tê nasîn: sê kesayetiyên pîroz ên ku wek aliyên xwedayîtiya yekane tên têgihiştin; Ferişteyê Tawûs, Şêx Adî û Sultan Êzîd. Bi vî awayî Sultan Êzîd, ku carinan Sultan Êzî jê re tê gotin, yek ji kesayetiyên navendî yên dîtina pîroz a êzidî ye. Ew di kevneşopiyê de carinan wek derketina xwedayetiyê û carinan wek ferişteyekî pîroz xuya dike.
Êzidîtî, wek oleke zindî ya gelê Kurd, hêjayî wê ye ku li gor têgihiştina xwe bi awayekî rast û bi rêz bê têgihiştin. Sultan Êzîd di nav kesayetiyên wê yên herî bi rêz de ye: yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane. Naskirina Sultan Êzîd têgihiştina beşek ji dilê dîtina êzidî ya xwedayetiyê ye, ku li vir wek êzidî bixwe jê têdigihîjin tê pêşkêşkirin.
Naverok
Rêzgirtin di kevneşopiya pîroz de
Sultan Êzîd di mîrata kurdî de
Sultan Êzîd kî ye?
Sultan Êzîd, ku Sultan Êzî jî jê re tê gotin, kesayetiyeke xwedayî ya navendî ya baweriya êzidî ye: yek ji sê aliyên pîroz an hipostazên Xwedayê yekane, li kêleka Şêx Adî û Ferişteyê Tawûs, Tawûsê Melek. Di dîtina êzidî de Xwedayê yekane, afirînerê hemûyan, bi komeke pîroz a sê aliyan tê nasîn: sê kesayetiyên pîroz ên ku wek alî an hipostazên xwedayîtiya yekane tên têgihiştin. Sultan Êzîd yê sêyemîn ê wan e. Ew di kevneşopiyê de carinan wek derketina xwedayetiyê bixwe û carinan wek ferişteyekî pîroz xuya dike. Nasnameya wî carinan bi ya Ferişteyê Tawûs û ya Şêx Adî ve ji nêz ve girêdayî ye; her sê wek aliyên Xwedayê yekane tên têgihiştin. Navê Êzîd, an Êzî, bi navê ku êzidî bi wî xwe bi nav dikin û bi xwedayetiyê re ji nêz ve têkildar e. Rêz ji Sultan Êzîd wek kesayetiyeke navendî ya baweriyê tê girtin, ku di kevneşopiyê de bi destpêka xwedayî ya gelê êzidî ve girêdayî ye. Sultan Êzîd, wek yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane, di dîtina pîroz a êzidî de cihekî navendî û bi rêz digire: yek ji kesayetiyên herî girîng ên baweriyê.
Koma xwedayî ya sêyan
Ji bo têgihiştina Sultan Êzîd, divê mirov ji dîtina êzidî ya koma xwedayî ya sêyan têbigihîje: sê aliyên pîroz ên ku Xwedayê yekane bi wan tê nasîn.
Di têgihiştina êzidî de Xwedayekî yekane heye, afirînerê hemûyan, ku di kevneşopiyê de carinan behsa wî wek dûr û veşartî tê kirin; wî cîhan afirandiye û ew spartiye heyînên xwe yên pîroz ên jê derketî. Xwedayê yekane bi komeke pîroz a sê aliy an hipostazan tê nasîn: sê kesayetiyên pîroz ên ku wek aliyên xwedayîtiya yekane tên têgihiştin. Ya ewil Ferişteyê Tawûs, Tawûsê Melek, serokê ferişteyên pîroz û serwerê cîhanê ye; ya duyemîn Şêx Adî, xasê mezin ê ku wek derketina xwedayetiyê tê têgihiştin, ye; û ya sêyemîn Sultan Êzîd e. Ev her sê wek alî an hipostazên Xwedayê yekane tên têgihiştin. Nasnameyên wan carinan tevlihev in an wek bi hev re têkdayî tên têgihiştin; Şêx Adî û Sultan Êzîd carinan wek derketinên Ferişteyê Tawûs û her sê wek aliyên xwedayîtiya yekane tên têgihiştin. Ev dîtina koma xwedayî ya sêyan, sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane, taybetiyeke cuda ya têgihiştina êzidî ya xwedayetiyê ye û Sultan Êzîd yê sêyemîn ê van sê aliyên pîroz e. Girîng e ku bê têgihiştin ku ev koma sêyan yekxwedaperestiya baweriyê lawaz nake: her sê aliyên Xwedayê yekane ne, ne sê xwedayên serbixwe ne. Sultan Êzîd, wek yek ji sê aliyên pîroz, di vê dîtina êzidî ya Xwedayê yekane yê ku bi koma pîroz a sêyan tê nasîn de cihekî navendî digire.
Xalên sereke
Sultan Êzîd kesayetiyeke xwedayî ya navendî ya baweriya êzidî ye.
Ew bi Şêx Adî û Tawûsê Melek re yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane ye.
Ew di kevneşopiyê de carinan wek xwedayetî û carinan wek ferişteyekî pîroz xuya dike.
Nasnameya wî carinan bi ya Ferişteyê Tawûs ve girêdayî ye.
Navê wî bi xwedayetiyê û gelê êzidî re ji nêz ve têkildar e.
Êzidîtî yekxwedaperest dimîne: her sê aliyên Xwedayekî yekane ne, ne sê xwedayên cuda ne.
Agahiyên kurt
Nav: Sultan Êzîd (her wiha Sultan Êzî, Siltan Êzîd)
Bawerî: Êzidîtî, oleke kurdî ya yekxwedaperest
Rol: Yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane
Koma sêyan: Tawûsê Melek, Şêx Adî û Sultan Êzîd
Wek vê xuya dike: Carinan xwedayetî, carinan ferişteyekî pîroz
Nasname: Carinan bi Ferişteyê Tawûs ve girêdayî ye
Bi van re têkildar e: Xwedayetî û destpêka gelê êzidî
Yekxwedaperestî: Her sê aliyên Xwedayekî yekane ne, ne xwedayên serbixwe ne
Navenda pîroz: Laliş, geliyê pîroz û cihê ziyaretê
Mîrat: Kevneşopiyeke olî ya zindî ya gelê Kurd
Yek ji sê aliyên pîroz
Girîngiya navendî ya Sultan Êzîd ew e ku ew yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane ye; yê sêyemîn ê koma pîroz a sêyan ku di dîtina êzidî de Xwedayê yekane bi wan tê nasîn û eşkere dibe.
Di têgihiştina êzidî de Xwedayê yekane bi sê aliyên pîroz an hipostazan tê nasîn û Sultan Êzîd yê sêyemîn ê wan e, li kêleka Ferişteyê Tawûs, Tawûsê Melek, û xasê mezin Şêx Adî. Sultan Êzîd, wek yek ji sê aliyên pîroz, di xwedayetiyê de hevpar e; aliyekî Xwedayê yekane ye, ne heyîneke cuda ye. Ji ber vê yekê rêz jê tê girtin wek kesayetiyeke navendî ya baweriyê. Têkilî û nasnameya sê aliyên pîroz di kevneşopiyê de wek nêzîk û carinan bi hev re têkdayî tên têgihiştin; her sê aliyên xwedayîtiya yekane ne. Sultan Êzîd, wek her du yên din, di vê yekitiya pîroz de bi yên din ve girêdayî ye. Ev cihê wî wek yek ji sê aliyên pîroz dilê girîngiya Sultan Êzîd e û wî wek kesayetiyeke navendî ya dîtina êzidî ya xwedayetiyê nîşan dide: yek ji her sê yên pîroz ên ku Xwedayê yekane bi wan tê nasîn. Sultan Êzîd wek yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane di baweriya êzidî de cihê xwe yê bi rêz û navendî digire; yek ji koma pîroz a sêyan di dilê têgihiştina êzidî ya xwedayetiyê de.
Xwedê, ferişte û derketin
Taybetiyeke cuda ya Sultan Êzîd di kevneşopiya êzidî de ev e ku ew bi awayên cuda xuya dike: carinan wek derketina xwedayetiyê bixwe û carinan wek ferişteyekî pîroz. Ev xwezaya dewlemend û carinan guherbar a dîtina êzidî ya xwedayetiyê nîşan dide.
Di kevneşopiya pîroz a êzidiyan de behsa Sultan Êzîd bi zêdetirî awayekî tê kirin: carinan wek derketina xwedayetiyê, aliyekî Xwedayê yekane bixwe, û carinan wek ferişteyekî pîroz an heyîneke pîroz. Ev xwezaya dîtina êzidî ya xwedayetiyê nîşan dide; tê de ji Xwedayê yekane, heyînên wî yên pîroz ên jê derketî an ferişteyan, û aliyên wî yên pîroz bi awayekî dewlemend û carinan guherbar tê têgihiştin. Xwedayetî di kesayetiyên pîroz ên cuda de eşkere dibe û nasnameyên wan dikarin bi hev ve ji nêz ve girêdayî bin. Nêzîkî û carinan tevlihevbûna nasnameyên sê aliyên pîroz, Ferişteyê Tawûs, Şêx Adî û Sultan Êzîd, beşek ji vê dîtina dewlemend e; tê de xwedayetî bi kesayetiyên pîroz ên ku di xwedayîtiya yekane de hevpar in û wê eşkere dikin tê nasîn. Sultan Êzîd, ku carinan wek xwedayetî û carinan wek ferişteyekî pîroz xuya dike, beşek ji vê têgihiştina taybet a êzidî ya xwedayetiyê ya eşkerebûyî ye. Ev xwezaya Sultan Êzîd a gelekalî, wek aliyê xwedayî, derketin û ferişteyê pîroz, taybetiyeke cuda ya cihê wî di kevneşopiyê de ye. Ew dîtina dewlemend a êzidî ya Xwedayê yekane yê ku bi kesayetiyên pîroz tê nasîn û eşkere dibe nîşan dide. Ev beşek ji tiştê ku Sultan Êzîd dike kesayetiyeke navendî û balkêş a dîtina pîroz a êzidî ye.
Sultan Êzîd û gelê êzidî
Di kevneşopiya êzidî de Sultan Êzîd bi nasname û destpêka gelê êzidî bixwe ve girêdayî ye; navê wî bi navê ku êzidî bi wî xwe bi nav dikin re ji nêz ve têkildar e.
Navê Sultan Êzîd, Êzîd an Êzî, bi navê ku êzidî bi wî xwe bi nav dikin û bi xwedayetiyê re ji nêz ve têkildar e. Bi rastî êzidî carinan navên bi Êzî an Êzîd re têkildar, navên bi xwedayetiyê ve girêdayî, ji bo xwe bi kar tînin. Di kevneşopiya êzidî de Sultan Êzîd bi destpêka pîroz a gelê êzidî re têkildar e. Vegotineke pîroz behsa nesla êzidiyan di têkiliya wan bi wî re dike û Ferişteyê Tawûs, Tawûsê Melek, di vê vegotina pîroz de beşdar e. Ev têkilî Sultan Êzîd bi nasname û têgihiştina gelê êzidî ji xwe ve ji nêz ve girê dide: kesayetiyeke ku bi destpêka wan a pîroz û navê wan bixwe ve girêdayî ye. Nêzîkiya navê Sultan Êzîd bi navê êzidiyan bixwe re cihê navendî yê vê kesayetiya xwedayî di dîtina pîroz û nasnameya êzidî de nîşan dide. Ev têkiliya bi gelê êzidî û destpêka wan a pîroz re aliyekî girîng ê girîngiya Sultan Êzîd e; ew kesayetiya xwedayî bi nasname û têgihiştina civakê ji xwe ve girê dide. Sultan Êzîd wek kesayetiyeke bi destpêka pîroz û nasnameya gelê êzidî ve girêdayî di baweriyê de cihekî taybet û navendî digire: yek ji kesayetiyên herî bi rêz ên dîtina pîroz a êzidî.
Rêzgirtin di kevneşopiya pîroz de
Di tevahiya kevneşopiya pîroz a baweriya êzidî de rêz ji Sultan Êzîd tê girtin; di sirûd, vegotinên pîroz û jiyana wê ya olî de, wek yek ji kesayetiyên navendî yên dîtina xwedayî.
Di baweriya êzidî de Sultan Êzîd, wek yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane, di tevahiya kevneşopiya pîroz de tê rêzgirtin. Sirûdên pîroz ên baweriyê, qewlên ku bi zimanê kurdî tên stranîn, Xwedayê yekane û aliyên wî yên pîroz û kesayetiyên wî yên pîroz pîroz dikin, zanîna pîroz a kevneşopiyê diparêzin û vediguhêzin. Di nav kesayetiyên xwedayî yên navendî de rêz ji Sultan Êzîd tê girtin. Geliyê pîroz ê Lalişê, navenda pîroz û cihê ziyaretê yê baweriyê, û salname, cejn û kiryarên olî yên êzidiyan hemû bi dîtina Xwedayê yekane û aliyên wî yên pîroz û kesayetiyên wî yên pîroz ve girêdayî ne; Sultan Êzîd di nav wan de navendî ye. Rêzgirtina Sultan Êzîd beşek ji dilsoziya firehtir a êzidî ji Xwedayê yekane re ye, yê ku bi aliyên xwe yên pîroz tê nasîn û di kesayetiyên xwe yên pîroz de eşkere dibe; di nav wan de Şêx Adî û heyînên pîroz ên Heft Sirr hene. Ev rêzgirtin di kevneşopiya pîroz de cihê navendî yê Sultan Êzîd di baweriya êzidî de nîşan dide: yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane, ku di sirûdan, cihên pîroz û jiyana olî ya civakê de rêz jê tê girtin. Rêzgirtina Sultan Êzîd bi kevneşopiya pîroz tê parastin û veguhastin: kesayetiya xwedayî ya navendî ya ku di dîtina pîroz a baweriya êzidî de tê rêzgirtin.
Sembolîzm û wate
Sultan Êzîd berî her tiştî dîtina êzidî ya Xwedayê yekane yê ku bi aliyên pîroz tê nasîn temsîl dike: yek ji sê aliyên pîroz ên ku xwedayîtiya yekane bi wan tê nasîn û eşkere dibe. Wek yek ji her sê yên pîroz, ew têgihiştina dewlemend a êzidî ya xwedayetiyê ya ku di kesayetiyên pîroz de eşkere dibe temsîl dike.
Sultan Êzîd her wiha nêzîkiya xwedayetiyê bi gelê êzidî re temsîl dike; navê wî bi nasname û destpêka wan a pîroz bixwe ve girêdayî ye. Her wiha xwezaya dewlemend û gelekalî ya dîtina êzidî ya xwedayetiyê temsîl dike, ku wek aliyê xwedayî, derketin û ferişteyê pîroz xuya dike. Di van hemûyan de Sultan Êzîd di nav kesayetiyên herî bi rêz û navendî yên baweriya êzidî de ye. Ew Xwedayê yekane yê ku bi aliyên pîroz tê nasîn, xwedayîtiya eşkerebûyî û nêzîkiya xwedayetiyê bi gelê êzidî re temsîl dike. Ew yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane ye, li kêleka Ferişteyê Tawûs, Tawûsê Melek, û xasê mezin Şêx Adî; yek ji taybetiyên herî cuda û kûr ên mîrata olî ya Kurdan. Dîtina Xwedayê yekane yê ku bi koma pîroz a sêyan tê nasîn di nav dîtinên olî yên herî kevnar û xweş ên ku di nav gelê Kurd de hatine parastin de ye.
Sultan Êzîd di mîrata kurdî de
Sultan Êzîd aîdî Êzidîtiyê ye, yek ji kevneşopiyên olî yên herî kevnar û taybet ên gelê Kurd, baweriyeke zindî ya bi kevnariya mezin û bedewiyê. Wek yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane, ew di mîrata olî ya Kurdan de cihekî navendî digire.
Êzidîtî baweriyeke ku Kurd, bi taybetî êzidiyên ku bi kurmancî diaxivin, dişopînin e. Ew yek ji kevneşopiyên olî yên herî taybet û kevnar ên gelê Kurd e û dîtineke xwedayetiyê ya pir kevnar diparêze. Sultan Êzîd, wek yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane û kesayetiyeke bi nasname û destpêka gelê êzidî bixwe ve girêdayî, bi vî awayî beşeke navendî ya mîrata olî ya Kurdan e. Baweriya êzidî û dîtina wê ya Xwedayê yekane yê ku bi aliyên xwe yên pîroz û kesayetiyên xwe yên pîroz tê nasîn ji aliyê civaka êzidî ve di dirêjahiya gelek sedsalan de hatine parastin; pir caran li hember çewisandina giran û têgihiştinên şaş. Kevneşopî hêjayî wê ye ku bi awayekî rast û bi rêz bê naskirin û têgihiştin, wek oleke zindî ya bi kûrahî û kevnariya mezin. Êzidîtî, wek yek ji kevneşopiyên olî yên herî taybet ên gelê Kurd, bi dîtina xwe ya Sultan Êzîd û koma xwedayî ya sêyan beşeke giranbuha ya mîrata ruhî ya Kurdan e. Ji ber vê yekê, dema em Sultan Êzîd didin nasîn, em yek ji kesayetiyên herî kûr û navendî yên mîrata olî ya gelê Kurd didin nasîn: yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane, ku em wî wek êzidî bixwe jê têdigihîjin têdigihîjin.
Nîqaş û têgihiştinên şaş
Ma koma xwedayî ya sêyan tê wateya wê ku êzidî îbadeta sê xwedayan dikin? Na; ev dê têgihiştineke şaş be. Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest e ku di navenda wê de bawerî bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemûyan, heye. Sê aliyên pîroz, Ferişteyê Tawûs, Şêx Adî û Sultan Êzîd, wek alî an hipostazên Xwedayê yekane tên têgihiştin, ne wek sê heyînên xwedayî yên serbixwe; wek hin kevneşopiyên din ên yekxwedaperest behsa Xwedayê yekane bi zêdetirî aliyekî dikin. Sê aliyên pîroz rêyek ji têgihiştin û nêzîkbûna xwedayîtiya yekane ne. Yekxwedaperestiya êzidî, bawerî bi Xwedayekî yekane, xurt e û di navenda baweriyê de ye.
Ma Sultan Êzîd heman xelîfeyê emewî yê bi navekî wisa ye? Ev pirseke ku gelek nîqaşên derveyî li ser hatine kirin e û divê bi haydarî û rastgoyî li wê bê nihêrtin. Hin çavdêr û zanyarên derveyî têkiliyeke dîrokî di navbera navê Sultan Êzîd û xelîfeyê emewî Yezîd îbn Muawîye de pêşniyar kirine. Hin vegotin behsa pêşketinekê dikin ku tê de rêzgirtina kesayetiyeke wisa di kevneşopiyê de hatiye cihgirtin. Lê êzidî bixwe bi giştî her têkiliyeke wisa red dikin. Ew dibêjin ku di têgihiştina wan a olî de Sultan Êzîd kesayetiyeke pîroz û xwedayî ye, yek ji sê aliyên Xwedayê yekane, û ji bilî şibîna navê ku ew tesadufî dibînin, tu têkiliya rastîn bi xelîfeyê dîrokî re tune ye. Helwesta rastgo pêşkêşkirina Sultan Êzîd wek êzidî bixwe jê têdigihîjin e: kesayetiyeke xwedayî û pîroz a baweriya wan. Di heman demê de divê bê gotin ku pirsa destpêka dîrokî ya nav mijara nîqaşên zanistî yên derveyî ye; nêrîn li ser wê cuda ne û êzidî bixwe li dijî wê nêrînê radiwestin. Ya zelal ev e ku di baweriya êzidî de Sultan Êzîd kesayetiyeke pîroz û xwedayî ye, yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane.
Ma serokê ferişteyên pîroz, Ferişteyê Tawûs, heyînekî xerab e? Na, û divê ev yek bi zelalî bê gotin; çimkî ew çavkaniya bohtaneke giran û zirarbexş e. Di baweriya êzidî de Tawûsê Melek serokê ferişteyên pîroz e, heyînekî bi temamî baş û dilovan. Her têkildarkirina wî, an kesayetiyên pîroz ên baweriyê, bi xerabiyê re têgihiştineke şaş e ku di gumanên kesên derveyî de reh digire. Ew bi temamî ji baweriya êzidî dûr e û ji aliyê wê ve tê redkirin, heqaretker û nerast e û ji bo rewakirina sedsalên çewisandina hovane hatiye bikaranîn. Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest û ne dualîst e, ku tê de kesayetiyên pîroz bi temamî baş in: Xwedayê yekane û aliyên wî yên pîroz û heyînên pîroz ên jê derketî.
Mijarên têkildar
Tawûsê Melek: Ferişteyê Tawûs, yê ewil ê sê aliyên pîroz
Şêx Adî: xasê mezin, yê duyemîn ê sê aliyên pîroz
Heft Sirr: Heft Heyînên Pîroz ên baweriya êzidî
Êzdîna Mîr: kesayetiyeke pîroz û bapîrê nesla şêxên şemsanî
Newroz: cejna sala nû ya cîhana kurdî
Şahmaran: şahbanûya pîroz a maran di zanîna kevneşopî ya kurdî de
Zerdeşt: pêxemberê baweriya kevnar a îranî
Sîmurg: çûka mezin a mîtî ya efsaneya îranî
Pirsên pir tên pirsîn
Di baweriya êzidî de Sultan Êzîd kî ye?
Sultan Êzîd, ku Sultan Êzî jî jê re tê gotin, kesayetiyeke xwedayî ya navendî ya baweriya êzidî ye: yek ji sê aliyên pîroz an hipostazên Xwedayê yekane, li kêleka Şêx Adî û Ferişteyê Tawûs, Tawûsê Melek. Ew di kevneşopiyê de carinan wek derketina xwedayetiyê û carinan wek ferişteyekî pîroz xuya dike. Nasnameya wî carinan bi ya Ferişteyê Tawûs ve girêdayî ye. Navê wî bi xwedayetiyê û bi nasnameya gelê êzidî bixwe re ji nêz ve têkildar e.
Koma xwedayî ya sêyan di baweriya êzidî de çi ye?
Di têgihiştina êzidî de Xwedayê yekane bi komeke pîroz a sê aliy an hipostazan tê nasîn: Ferişteyê Tawûs, Tawûsê Melek, serokê ferişteyên pîroz û serwerê cîhanê; Şêx Adî, xasê mezin ê ku wek derketina xwedayetiyê tê têgihiştin; û Sultan Êzîd. Ev her sê wek aliyên Xwedayê yekane tên têgihiştin, ne wek sê heyînên xwedayî yên serbixwe. Nasnameyên wan carinan wek nêzîk an bi hev re têkdayî tên têgihiştin. Koma sêyan yekxwedaperestiya xurt a baweriyê lawaz nake.
Ma koma sêyan tê wateya wê ku êzidî îbadeta sê xwedayan dikin?
Na; Êzidîtî baweriyeke yekxwedaperest e ku di navenda wê de bawerî bi Xwedayekî yekane, afirînerê hemûyan, heye. Sê aliyên pîroz, Ferişteyê Tawûs, Şêx Adî û Sultan Êzîd, wek alî an hipostazên Xwedayê yekane tên têgihiştin, ne wek sê heyînên xwedayî yên serbixwe; wek hin kevneşopiyên din ên yekxwedaperest behsa Xwedayê yekane bi zêdetirî aliyekî dikin. Yekxwedaperestiya êzidî, bawerî bi Xwedayekî yekane, xurt e û di navenda baweriyê de ye.
Ma Sultan Êzîd bi xelîfeyekî dîrokî re têkildar e?
Hin çavdêr û zanyarên derveyî têkiliyeke dîrokî di navbera navê Sultan Êzîd û xelîfeyê emewî Yezîd îbn Muawîye de pêşniyar kirine. Lê êzidî bixwe bi giştî her têkiliyeke wisa red dikin. Ew dibêjin ku Sultan Êzîd kesayetiyeke pîroz û xwedayî ya baweriya wan e, yek ji sê aliyên Xwedayê yekane, û ji bilî şibîna navê ku ew tesadufî dibînin, tu têkiliya rastîn bi xelîfeyê dîrokî re tune ye. Helwesta rastgo pêşkêşkirina wî wek êzidî bixwe jê têdigihîjin e.
Sultan Êzîd çawa bi gelê êzidî re têkildar e?
Navê Sultan Êzîd, Êzîd an Êzî, bi navê ku êzidî bi wî xwe bi nav dikin û bi xwedayetiyê re ji nêz ve têkildar e. Di kevneşopiya êzidî de Sultan Êzîd bi destpêka pîroz a gelê êzidî re têkildar e û vegotineke pîroz behsa nesla wan di têkiliya wan bi wî re dike. Ev yek Sultan Êzîd bi nasname û têgihiştina gelê êzidî ji xwe ve ji nêz ve girê dide: kesayetiyeke bi destpêka wan a pîroz û navê wan bixwe ve girêdayî.
Ma Sultan Êzîd beşek ji mîrata kurdî ye?
Erê; Sultan Êzîd aîdî Êzidîtiyê ye, yek ji kevneşopiyên olî yên herî kevnar û taybet ên gelê Kurd, ku bi taybetî êzidiyên ku bi kurmancî diaxivin dişopînin. Wek yek ji sê aliyên pîroz ên Xwedayê yekane û kesayetiyeke bi nasname û destpêka gelê êzidî ve girêdayî, ew beşeke navendî ya mîrata olî ya Kurdan e. Êzidîtî oleke zindî ya bi kûrahî û kevnariya mezin e û hêjayî wê ye ku bi awayekî rast û bi rêz bê têgihiştin.
Çavkanî û xwendina bêtir
Êzidîtî û koma xwedayî ya sêyan - Wîkîpediya
Êzidîtî - Ansîklopediya Dîroka Cîhanê
Êzidî - Ansîklopediya Brîtanîka
Kurdish-History.com: Tawûsê Melek