Inleiding
Bastur is een van de ontroerendste jonge helden van de Shahnameh, het Perzische Koningsboek: de jonge zoon van martelaar Zarir, die ondanks het verbod om vanwege zijn jeugd te vechten de strijd in reed om zijn gedode vader te wreken. Het is een van de aangrijpendste episoden van de heilige oorlog voor het geloof.
Basturs verhaal behoort tot de oorlog tussen de Iraanse koning Goshtasp en de Turaanse Arjasp over het nieuwe geloof van Zarathoestra, waarin zijn vader Zarir verraderlijk werd gedood. De rouwende jongen vond het lichaam van zijn vader, betreurde hem en nam daarna, in weerwil van het bevel van de koning, de wapens op en wreekte zijn vader door de vijand te doden die hem had omgebracht. Zijn verhaal is geworteld in het oude Gedenkboek van Zarer, een van de oudste bewaard gebleven Iraanse heldengedichten, veel ouder dan het epos van Ferdowsi.
Net als alle figuren uit het Koningsboek behoort Bastur tot het gedeelde epische erfgoed van de Iraanse volkeren, een traditie die Koerden met Perzen, Luren en anderen uit de Iraanse wereld delen. Wie Bastur leert kennen, ontmoet een van de ontroerendste helden van het epos: de dappere jongen die zijn vader wreekte, een figuur wiens verhaal tot de oudste lagen van de Iraanse heldentraditie terugreikt.
Inhoud
De jongen die de koning trotseerde
Wie is Bastur?
Bastur, ook gespeld als Bastwar of Bastvar, is een jonge held uit de Shahnameh en het oude Gedenkboek van Zarer. Hij is de jonge zoon van martelaar-held Zarir, de broer van de Iraanse koning Goshtasp. In de grote oorlog over het nieuwe geloof tussen Iran en de Turaanse Arjasp werd Zarir verraderlijk gedood. Zijn jonge zoon Bastur, nog een kind, ging naar het slagveld, vond het lichaam van zijn vader en sprak een ontroerende klaagzang over hem uit. Hoewel zijn oom, de koning, hem vanwege zijn jeugd had verboden te vechten, trotseerde de rouwende jongen het bevel, reed de strijd in en vocht dapper. Hij wreekte zijn vader door de vijand te doden die hem had omgebracht. Bastur wordt herinnerd als een van de ontroerendste jonge helden van het epos, het dappere kind dat zijn vader wreekte. Zijn verhaal behoort tot de aangrijpendste van de heilige oorlog voor het geloof.
Zoon van martelaar Zarir
Bastur was de jonge zoon van Zarir, de dappere broer van de Iraanse koning Goshtasp en bevelhebber van het Iraanse leger in de grote oorlog over het nieuwe geloof. Zarir was een van de edelste helden uit dit deel van het epos, de martelaar-held die viel terwijl hij de religie van Zarathoestra tegen de vijanden van het geloof verdedigde.
Als zoon van zo’n edele vader had Bastur de hoogste koninklijke en heldhaftige afkomst: de neef van de koning en zoon van de bevelhebber en kampioen van het leger. Toch was Bastur tijdens de grote oorlog nog een kind, een jongen die nog niet oud genoeg was om in de strijd de wapens te dragen. Deze jeugd staat centraal in zijn verhaal. De band tussen de jongen en zijn heldhaftige vader en het verdriet en de woede van de jongen over zijn vaders dood vormen het hart van het verhaal. Als zoon van martelaar Zarir treedt Bastur het epos binnen. Zijn afstamming van de edele lijn van Goshtasp en Zarir en zijn plaats als zoon van de gevallen kampioen bereiden de weg voor zijn eigen heldendaad: het wreken van zijn vader. De figuur van de edele jongen, de zoon van de martelaar die ondanks zijn jonge leeftijd opstaat om zijn gevallen vader te wreken, is een van de aangrijpendste van het epos. In deze rol, als zoon van martelaar Zarir, neemt Bastur zijn ontroerende plaats in de traditie in. Zijn verhaal is verbonden met dat van zijn vader: het ene een verhaal van heldhaftig martelaarschap, het andere van het verdriet en de wraak van een kind.
Belangrijkste punten
Bastur is in de Shahnameh de jonge zoon van martelaar-held Zarir.
Hij was de neef van koning Goshtasp en tijdens de grote oorlog nog een kind.
Zijn vader Zarir werd in de oorlog over het geloof verraderlijk gedood.
Bastur vond het lichaam van zijn vader en sprak een ontroerende klaagzang over hem uit.
Hoewel hij vanwege zijn jeugd niet mocht vechten, trotseerde hij de koning en reed de strijd in.
Hij wreekte zijn vader door de vijand te doden die hem had omgebracht.
Kerngegevens
Naam: Bastur (ook Bastwar, Bastvar)
Rol: Jonge held; wreker van zijn vader
Vader: Zarir, de martelaar-held en bevelhebber
Oom: Goshtasp, koning van Iran
Neef: Esfandiyar, de onkwetsbare prins
Situering: De heilige oorlog tegen Arjasp
Beroemde daad: Zijn vader wreken ondanks zijn jeugd
Gedode vijand: Bidarafsh, de tovenaar die Zarir doodde
Oude bron: Het Gedenkboek van Zarer (Ayadgar-i Zariran)
Erfgoed: Gedeelde Iraanse epische traditie
De dood van zijn vader
Het verhaal van Basturs heldenmoed begint met de tragedie van zijn vaders dood. In de grote oorlog over het nieuwe geloof was de Turaanse Arjasp Iran binnengevallen. Zarir, de broer van de koning en bevelhebber van het Iraanse leger, leidde de Iraanse strijdkrachten en vocht heldhaftig ter verdediging van het geloof.
Zarir verrichtte grote daden tijdens de gevechten, maar werd verraderlijk gedood door een vijandelijke krijger, een tovenaar aan Turaanse zijde, die de edele bevelhebber door list ombracht. Zarirs dood was een zware slag voor Iran en de zaak van het geloof, want hij was een van de edelste kampioenen. Zijn val wordt in de traditie betreurd als het martelaarschap van een held. Voor de jonge Bastur was de dood van zijn vader een persoonlijke catastrofe, het verlies van zijn heldhaftige vader in de grote oorlog. Toen het bericht van Zarirs dood de jongen bereikte, zette dat de gebeurtenissen van zijn eigen verhaal in gang: zijn verdriet, zijn klaagzang en zijn besluit om zijn vader te wreken. Zo is de dood van zijn vader het duistere begin van Basturs verhaal, de tragedie die de heldenmoed van de jongen oproept. Het is de val van de edele Zarir, verraderlijk gedood bij de verdediging van het geloof, die zijn jonge zoon op het pad van de wraak zet en Basturs verhaal tot een verhaal maakt van verdriet dat in heldhaftige vastberadenheid verandert. De dood van de vader is de noodzakelijke inleiding op de daad van de zoon.
De klaagzang op het slagveld
Toen het bericht over zijn vaders dood kwam, ging de jonge Bastur naar het slagveld om het lichaam van Zarir te zoeken. Daar vond de rouwende jongen zijn gevallen vader en sprak een ontroerende klaagzang over het lichaam van de held uit, een van de aangrijpendste passages van de oude traditie.
Basturs klaagzang over zijn gevallen vader behoort tot de ontroerende momenten van het oude gedicht en het epos: het verdriet van een kind om zijn heldhaftige vader, uitgestort op het slagveld. Volgens de traditie beweent de jongen zijn vader, roept hem in zijn verdriet toe en betreurt het verlies van zo’n edele held en de manier waarop hij stierf. Deze klaagzang, het verdriet van een kind om een gevallen vader, geeft het verhaal zijn diepe emotionele kracht. Hij plaatst immers de liefde en het verdriet van de jongen in het hart van het verhaal voordat het zich op zijn wraak richt. De scène van de jongen op het slagveld, rouwend boven het lichaam van zijn vader, is een van de aangrijpende beelden van de oude Iraanse heldentraditie. Het is een moment van zuiver verdriet dat het heldenverhaal vermenselijkt en de komende wraak grondt in de liefde van de jongen voor zijn vader. Uit dit verdriet, deze klaagzang, ontstaat Basturs besluit zijn vader te wreken: het verdriet van het kind verandert in de moed van de wreker. De klaagzang op het slagveld is dus een beslissend moment in het verhaal, de uitdrukking van het verdriet van de jongen die betekenis en diepte geeft aan de heldendaad die volgt.
De jongen die de koning trotseerde
Vastbesloten zijn vader te wreken wilde de jonge Bastur de strijd in rijden, maar zijn oom, koning Goshtasp, verbood hem dat vanwege zijn jeugd. De jongen was immers nog een kind en naar het oordeel van de koning te jong om aan de gevechten deel te nemen.
Maar het verdriet en de vastberadenheid van de jongen waren te sterk om te worden tegengehouden. In een meeslepende daad van verzet negeerde de jonge Bastur het bevel van de koning en reed de strijd in, vastbesloten zijn vader te wreken, ongeacht het verbod. Dit trotseren van het koninklijke bevel, geboren uit het verdriet van de jongen en zijn vurige verlangen naar wraak, is een van de opvallendste kenmerken van het verhaal. Het toont de moed en vastberadenheid van het kind, dat zich zelfs door het bevel van de koning niet van het slagveld liet houden. Het beeld van de jongen die vanwege zijn jeugd niet mag vechten maar het verbod toch trotseert en zich midden in de strijd begeeft om zijn vader te wreken is krachtig: een uitdrukking van de onweerstaanbare kracht van zijn verdriet en liefde. Door de koning te trotseren toont Bastur zich een ware held in wording, een kind wiens moed en vastberadenheid de voorzichtigheid overwinnen die hem veilig thuis zou houden. De jongen die de koning trotseerde om zijn vader te wreken staat centraal in Basturs aantrekkingskracht: de jonge held wiens liefde voor zijn vader hem tot een moed boven zijn jaren drijft, naar het slagveld en de wraakdaad.
De wraak voor Zarir
De jonge Bastur reed in weerwil van het bevel van de koning de strijd in en vocht dapper tegen de vijand. Hij doodde velen van hen en nam uiteindelijk wraak voor zijn vader Zarir door de vijandelijke krijger neer te slaan die hem had gedood.
Volgens de traditie, vooral het oude Gedenkboek van Zarer, wreekte de jongen Bastur zijn vader door een pijl door het hart van Bidarafsh te schieten, de vijandelijke tovenaar die Zarir verraderlijk had gedood. Zo nam hij met eigen hand wraak voor de dood van zijn vader. Deze daad van de jongen, die dapper vecht en de vijand doodt die zijn vader had omgebracht, is het triomfantelijke hoogtepunt van zijn verhaal: de volbrenging van de wraak die zijn verdriet eiste. Dat een gewone jongen die vanwege zijn jeugd niet mag vechten de strijd in rijdt en de doder van zijn vader doodt, is een meeslepende ommekeer, een heldendaad die de verwachtingen van zijn leeftijd overstijgt. Zij kenmerkt Bastur als een ware held, een waardige zoon van martelaar Zarir. De wraak voor Zarir is de vervulling van het verhaal, de verandering van het verdriet en verzet van de jongen in de heldendaad van het wreken van zijn vader. Met deze volbrachte wraak heeft de jongen zich bewezen en is de dood van zijn vader beantwoord. Het wreken van Zarir door zijn jonge zoon Bastur is een van de bevredigendste en aangrijpendste wraakdaden van het epos: de daad van een dappere jongen die de dood van zijn vader niet onbeantwoord wilde laten. Daarom wordt Bastur in de traditie vooral herinnerd en gevierd.
Symboliek en betekenis
Bastur belichaamt bovenal het thema van zoonlijke liefde en wraak, de toewijding van een zoon aan zijn vader en het besluit diens dood te wreken. Als de jongen die om zijn gevallen vader Zarir rouwt en de strijd in rijdt om hem te wreken, vertegenwoordigt Bastur de band tussen vader en zoon en de heldhaftige wraakplicht, een van de terugkerende en krachtige thema’s van het epos.
Bastur belichaamt ook het thema van de jonge held, het kind wiens moed en vastberadenheid zijn jaren overstijgen om een heldendaad te volbrengen. Door het verbod van de koning te trotseren en ondanks zijn jeugd de strijd in te rijden, vertegenwoordigt hij de onweerstaanbare kracht van verdriet en liefde en het ontstaan van heldenmoed zelfs in een kind. Zijn verhaal behoort juist tot de aangrijpendste van het epos omdat het een kind in het hart van de heldhaftige handeling plaatst. Zijn verdriet en moed geven het verhaal zijn diepe emotionele kracht. Als figuur van de heilige oorlog over het geloof deelt Bastur ook in de betekenis van die oorlog: de verdediging van de religie tegen haar vijanden, waarin zijn vader als martelaar stierf en die de jongen met zijn wraak dient. In dit alles is Bastur een werkelijk betekenisvolle figuur, die zoonlijke liefde en wraak, de heldenmoed van de jonge held en de onweerstaanbare kracht van verdriet dat in moed verandert belichaamt. Hij is de dappere jongen die zijn vader wreekte, een van de ontroerendste en meest bewonderde jonge helden van de Shahnameh en de oude Iraanse traditie.
Bastur en de Koerden
Net als alle figuren uit de Shahnameh behoort Bastur tot het gedeelde epische en mythologische erfgoed van de Iraanse volkeren, een traditie die Koerden met Perzen, Luren en anderen uit de Iraanse wereld delen. Bovendien is zijn verhaal geworteld in het oude Gedenkboek van Zarer, een van de oudste bewaard gebleven Iraanse heldengedichten, een werk uit de oudste lagen van de gedeelde Iraanse traditie.
Voor Koerden, als Iraans volk, behoren de figuren en verhalen van de Shahnameh en de oude heldentraditie waaruit het voortkomt tot de bredere culturele en mythologische wereld waartoe zij behoren. Het verhaal van Bastur, de jongen die zijn vader wreekte, reikt in het Gedenkboek van Zarer terug tot de oudste lagen van deze gedeelde traditie: een gedicht dat veel ouder is dan Ferdowsi’s epos en in een nog eerder erfgoed wortelt dat de Iraanse volkeren delen. Het is eerlijk en juist Bastur te begrijpen als onderdeel van dit gedeelde Iraanse erfgoed, in plaats van als een uitsluitend Koerdische figuur. Toch maakt de ouderdom van zijn verhaal, dat tot de oudste lagen van de Iraanse heldentraditie terugreikt, hem deel van een erfgoed dat werkelijk oud en gemeenschappelijk is aan alle Iraanse volkeren, onder wie de Koerden. Het thema van zijn verhaal, de jongen die zijn vader wreekt, is universeel en diep menselijk en thuis in de folklore en heldenverhalen van de Koerden zoals van alle volkeren. Met Bastur presenteren wij dus een figuur uit het gedeelde en oude Iraanse erfgoed waarvan Koerden als Iraans volk naast hun buren erfgenamen zijn. Zijn ontroerende verhaal van zoonlijke wraak behoort tot de gemeenschappelijke schatkamer van Iraanse heldenverhalen.
Discussies en misvattingen
Wie doodde eigenlijk de doder van Zarir, Bastur of Esfandiyar? De tradities verschillen op dit punt. In het oude Gedenkboek van Zarer, de oudste bron, wreekt de jongen Bastur zelf zijn vader door Bidarafsh, de tovenaar die Zarir doodde, door het hart te schieten. In sommige andere vertellingen en samenvattingen wordt het doden van Bidarafsh toegeschreven aan de grote held Esfandiyar, Basturs neef en de zoon van Goshtasp. De oudste en beroemdste versie van het verhaal schrijft de wraak echter toe aan de jongen Bastur. Om deze daad wordt hij vooral herinnerd. De variatie weerspiegelt de verschillende bronnen en lagen van de traditie.
Hoe oud is Basturs verhaal? Het verhaal is werkelijk oud. Hoewel Bastur in de Shahnameh verschijnt, wordt zijn verhaal zelfstandig bewaard in het Gedenkboek van Zarer, de Ayadgar-i Zariran, een Middelperzisch gedicht dat in zijn overgeleverde vorm tot de oudste voorbeelden van Iraanse epische poëzie behoort. Het is veel ouder dan Ferdowsi’s werk en wortelt in een nog vroegere traditie. Het verhaal van Zarir en zijn zoon Bastur is zo een van de oudste heldenverhalen en reikt tot de vroegste lagen van de Iraanse epische traditie terug.
Is Bastur een specifiek Koerdische figuur? Nee. Net als alle figuren uit de Shahnameh behoort hij tot het gedeelde epische erfgoed van de Iraanse volkeren, een traditie die Koerden met Perzen, Luren en anderen uit de Iraanse wereld delen. Hij is geen uitsluitend Koerdische figuur. Toch behoort zijn verhaal, geworteld in het oude Gedenkboek van Zarer, tot de oudste en gemeenschappelijke lagen van de Iraanse heldentraditie, een erfgoed dat alle Iraanse volkeren werkelijk delen, onder wie de Koerden. Als Iraans volk delen Koerden dit brede en oude erfgoed, waarvan Bastur en zijn ontroerende verhaal van zoonlijke wraak deel uitmaken.
Verwante onderwerpen
Zarir: de martelaar-held, vader van Bastur
Goshtasp: de koning en oom die Bastur verbood te vechten
Arjasp: de Turaanse vijand in de heilige oorlog
Esfandiyar: de onkwetsbare prins, Basturs neef
Zarathoestra: de profeet wiens geloof door de oorlog werd verdedigd
Lohrasp: de bejaarde voormalige koning uit hetzelfde tijdperk
De zeven werken van Esfandiyar: de beroemde zoektocht van de neef in dezelfde oorlog
De Shahnameh: het Perzische Koningsboek, het grote epos van Iran
Veelgestelde vragen
Wie is Bastur in de Shahnameh?
Bastur, ook gespeld als Bastwar, is een jonge held uit de Shahnameh en het oude Gedenkboek van Zarer, de jonge zoon van martelaar-held Zarir en neef van koning Goshtasp. In de grote oorlog over het nieuwe geloof tegen de Turaanse Arjasp werd zijn vader Zarir verraderlijk gedood. De jongen Bastur vond het lichaam van zijn vader, betreurde hem en trotseerde vervolgens de koning, hoewel hij vanwege zijn jeugd niet mocht vechten. Hij reed de strijd in en wreekte zijn vader door de vijand te doden die hem had omgebracht.
Hoe wreekte Bastur zijn vader?
Bastur wreekte zijn vader door in weerwil van het bevel van de koning de strijd in te rijden en de vijandelijke krijger te doden die Zarir had omgebracht. In het oude Gedenkboek van Zarer wreekte de jongen zijn vader door een pijl door het hart te schieten van Bidarafsh, de vijandelijke tovenaar die Zarir verraderlijk had gedood. Dat een gewone jongen die vanwege zijn jeugd niet mocht vechten de doder van zijn vader doodt, is een meeslepende heldhaftige ommekeer en het hoogtepunt van zijn verhaal.
Waarom mocht Bastur niet vechten?
Zijn oom, koning Goshtasp, verbood Bastur vanwege zijn jeugd te vechten. De jongen was immers nog een kind en naar het oordeel van de koning te jong om aan de strijd deel te nemen. Maar het verdriet van de jongen over de dood van zijn vader en zijn besluit hem te wreken waren te sterk om tegen te houden. In een meeslepende daad van verzet negeerde hij het bevel van de koning en reed de strijd in, vastbesloten zijn vader te wreken, ongeacht het verbod.
Wat is de klaagzang van Bastur?
Toen Bastur het lichaam van zijn vader op het slagveld vond, sprak de rouwende jongen een ontroerende klaagzang over de gevallen held uit, een van de aangrijpendste passages van de oude traditie. In de klaagzang beweent de jongen zijn vader en stort hij zijn verdriet en leed over het verlies van zo’n edele held uit. De klaagzang geeft het verhaal zijn diepe emotionele kracht en plaatst de liefde en het verdriet van de jongen in het hart van het verhaal voordat het zich op zijn wraak richt.
Hoe oud is Basturs verhaal?
Het verhaal is werkelijk oud. Hoewel Bastur in de Shahnameh verschijnt, wordt zijn verhaal zelfstandig bewaard in het Gedenkboek van Zarer, de Ayadgar-i Zariran, een Middelperzisch gedicht dat in zijn overgeleverde vorm tot de oudste voorbeelden van Iraanse epische poëzie behoort. Het is veel ouder dan Ferdowsi’s werk en wortelt in een nog vroegere traditie. Het verhaal van Zarir en zijn zoon Bastur reikt tot de vroegste lagen van de Iraanse epische traditie terug.
Is Bastur een Koerdische figuur?
Bastur behoort tot het gedeelde epische erfgoed van de Iraanse volkeren, een traditie die Koerden met Perzen, Luren en anderen uit de Iraanse wereld delen. Hij is geen uitsluitend Koerdische figuur. Toch behoort zijn verhaal, geworteld in het oude Gedenkboek van Zarer, tot de oudste en gemeenschappelijke lagen van de Iraanse heldentraditie, een erfgoed dat alle Iraanse volkeren werkelijk delen, onder wie de Koerden, als erfgenamen van dezelfde oude traditie.
Bronnen en verdere lectuur
Het Gedenkboek van Zarer (Ayadgar-i Zariran) — avesta.org
Biderafsh — de bijdrage op Wikipedia
Esfandiyar — de bijdrage in Encyclopaedia Iranica
Shahnameh — de bijdrage in Encyclopaedia Iranica
Kurdish-History.com: de bijdrage over Zarir