Çemişgezek/Ulukale ve Halepçe’den belgeli örnekler bahçeyi kuru dut, pekmez ve pestille birleştirir.

Geniş yeşil dişli yapraklar arasında ince dallardaki koyu olgun dutlar
Fotoğrafçının kaydında Morus alba: Juan Carlos Fonseca Mata, Meksika, 25 Nisan 2020. Beyaz dut koyu meyve verebilir; Ulukale veya Halepçe bahçesi değildir. © Juan Carlos Fonseca Mata · 25 April 2020 · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · Reduced-size image.

Meyve ve türler

Tût dutun Kürtçe adlarından biridir. Kew Morus nigra için Batı ve Güneybatı İran’ı; PROSEA Morus alba için Çin kökenini ve yaygın yetiştiriciliği verir. [1] [2] Bu bütün dutların yalnız Kürt bölgesinden geldiğini kanıtlamaz. Bishop Museum Morus alba’da beyaz, pembemsi ve mor meyve kaydeder. [3] Tür, çeşit ve renk ayrıdır.

Çemişgezek bahçeleri

Kültür müdürlüğü Tunceli/Dersim’in Ulukale köyünü dut, pekmez ve pestille tanımlar. [5] Tarım müdürlüğü Eylül 2021’de Ulukale ve Bozağaç kooperatifini, kalite, biyoçeşitlilik, izlenebilirlik ve pazarlama hedefleriyle duyurdu. [4] Paketleme tesisi öneriydi; metin sonradan tamamlandığını kanıtlamaz.

Halepçe araştırması

Hama ve arkadaşları 2022’de Halepçe’nin Nisan 2021 hasadı kara, beyaz ve beyaz şahdutunu güneş, fırın ve askorbik asit işlemleriyle inceledi. [6] İki tip Morus alba’dır: üç meyve tipi, üç tür değil. Hasat tarihi ve deney, evrensel takvim veya evde koruma tarifi değildir.

Üç hazırlama biçimi

Kuru meyve biçimini korur; pekmez tatlılığı yoğunlaştırır; pestil ince tabaka halinde kurur. Ulukale kaydı son ikisini açıkça adlandırır. [5] Satıl ve Selvi 53 il ve 74 ilçede çeşitli meyvelerden pekmez belgeler. [7] Her ev aynı malzemeyi kullanmaz. Kuru dutu cevizle veya az pekmezi ekmek ve yoğurtla sunmak bugünkü önerilerdir, tek antik tarif iddiası değildir.

İpek ve yaprak

İpeği meyve değil ipekböceği üretir. FAO, yaprağı Bombyx mori’nin geleneksel yemi ve ipekçiliği dutun yayılma yollarından biri olarak anlatır. [8] PROSEA da meyve ve yaprak kullanımını ayırır. [2] Bu her Kürt kentinde kesintisiz ipek sanayisini kanıtlamaz.

Yerel tarihi korumak

Kooperatif, köy ürünleri ve Halepçe araştırması anlatıya somut yer ve emek verir. [4] [5] [6] Çeşit adı, hasat, yöntem ve çalışanları kaydetmek tarihi derinleştirir. Botanik köken, yemek ve ipek ilişkilidir, fakat birbirinin yerine kanıt değildir.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Royal Botanic Gardens, Kew, Plants of the World Online, Morus nigra L.: accepted species and native range, western and southwestern Iran; public indexed record consulted.
  2. PROSEA, Morus alba L., record 346: distribution, edible fruit and silkworm-leaf uses.
  3. Bishop Museum, Plants of Hawaiʻi, Morus alba: botanical fruit description, including colour variation; public indexed species record.
  4. Tunceli Provincial Directorate of Agriculture and Forestry, 21 September 2021: Ulukale and Bozağaç cooperative, objectives and proposed packaging investment.
  5. Tunceli Provincial Culture and Tourism Directorate, Çemişgezek: Ulukale’s mulberries, pekmez and pestil.
  6. Dlkhwaz Ahmed Hama et al., Response of Black, White and White Shahtoot Mulberry Fruits to Ascorbic Acid Treatment and Drying Methods, Diyala Agricultural Sciences Journal 14.2 (2022), pp. 152–164, DOI 10.52951/dasj.221402114; authors’ abstract via DOAJ.
  7. Fatih Satıl and Selami Selvi, Traditional molasses production from different plants in Anatolia and its ethnobotanical features, Biological Diversity and Conservation 15.1 (2022); public research abstract.
  8. Manuel D. Sánchez, FAO, Mulberry, an exceptional forage available almost worldwide: introduction and genetic-resources section, leaf use in sericulture and separate fruit uses.
  9. Juan Carlos Fonseca Mata, Morus alba—fruit and leaves, Mexico, 25 April 2020, Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0 photograph.