ساڵح ئیسماعیلی شام: هاوپەیمانی، ئۆپۆزسیۆن و لەدەستدانی دەسەڵات

ڕکابەری لەگەڵ برازا لە میسر، ڕێککەوتنی قەڵاکان و ناڕەزایی زانایان سنووری دەسەڵاتی ئیسماعیل لە ١٢٣٩–٤٥ ڕوون دەکەنەوە.

دوو فەرمانڕەوا بە ناوی ساڵح

عیمادەدین ئیسماعیلی شام و برازاكەی نەجمەدین ئەیووبی میسر هەردوو ساڵح بوون. جیاکردنەوەیان بۆ تێگەیشتنی ڕکابەری پێویستە. [2] خشتەی Salamah دەستپێکی ١٢٣٧ لە گەڕانەوەی ١٢٣٩ و دەسەڵاتی دووەم تا ١٢٤٥ جیا دەکاتەوە. [1] ماوەی بەردەوامی ١٢٣٧–٤٥ پچڕانەکە دەشارێتەوە. شار، کەس و سەردەمی دەسەڵات پێکەوە دیاری بکرێن.

شام لە ١٢٣٩

Kök گرتنی شام بە ئیسماعیل و میری حومس بۆ ٢٧ ئەیلوولی ١٢٣٩ دادەنێت. ئەیووب کوڕەکەی موغیث فەتحەدین عومەری بە جێگر هێشتبوو؛ کوڕەکە لە قەڵا زیندانی کرا. [2] ئەم گۆڕانە گفتوگۆکانی دواتر دەربارەی زیندانی و دانپێدانان ڕوون دەکاتەوە. شام، قاهیرە و حومس لە یەک بنەماڵەدا ناوەندی جیاوازی هێز بوون.

سەفەد و هاوپەیمانی

Gülsoy دەگێڕێتەوە ئیسماعیل بۆ دۆزینەوەی پشتیوان دژی ئەیووب، سەفەدی لە ١٢٤٠ دایەوە تەمپلەرەکان. بنیاتنانەوە گرنگی سەربازی و ئابووری لە ڕێگای شام–عەککا زیاد کرد. [3] سازشێکی دیپلۆماسی شوێنێکی ستراتیژی دەگۆڕێت. بەرەی تەنها موسڵمان و مەسیحی هەموو هاوپەیمانییەک ڕوون ناکاتەوە؛ هاوکاری نێوان ئایینان دەتوانێت ناڕەزایی ناوخۆش دروست بکات.

ناڕەزایی زانایان

بەپێی Kılıç، عیزەدین ئیبن عەبدسەلام ناوی ئیسماعیلی لە وتاری مزگەوتی ئەمەوی لابرد و زیندانی کرا. ئیبن حاجیب پشتیوانی کرد و هاوزیندانی بوو. فشاری خەڵک یارمەتی ئازادکردنیان دا، سەرەتا بە فەرمانی مانەوە لە ماڵ. [4] ئەم ڕووداوە یەکڕایی هەموو زانا و دانیشتووان نیشان نادات. دەسەڵاتی ئایینی و حکومەت بە زۆرلێکردنیش پەیوەست بوون.

شکست و ڕادەستکردن

هێزەکانی ئەیووب و هاوپەیمانە خوارەزمییەکان لە تشرینی یەکەمی ١٢٤٤ نزیک غەززە هاوپەیمانی ئەیووبییە شامی و فرانکەکانیان شکاند. ساڵی دواتر شام گەمارۆ درا. [2] Hureysat موعینەدین حەسەن ئیبن حەمەویە و گەمارۆی شەش مانگە باس دەکات. [5] ئیسماعیل لە تشرینی یەکەمی ١٢٤٥ بە گفتوگۆ شارەکەی ڕادەست کرد و بۆ بەعلبەک کشایەوە. [2] ئەمە لە شەڕەکەدا بوو، نەک فەتحێکی مەغۆلی شام.

ململانێ بەردەوام بوو

خوارەزمییەکان دواتر چوونە پاڵ ئیسماعیل، لەگەڵ ناصری داوودی کەرەک. هەوڵی گەڕاندنەوەی شام شکستی هێنا؛ ئیسماعیل دوای شکست بۆ حەلەب هەڵهات. [2] هاوپەیمانی هەمیشەیی یان تەنها ئایینی و بنەماڵەیی نەبوو. ڕێککەوتن و گۆڕانی بەرواردار سیاسەتەکەی ڕوون دەکەنەوە. کۆتایی فەرمانڕەوایی خۆکارانە بەرواری مردن نییە.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

1. Salah Adalaziz Salamah, Medina in the Ayyubid Period and the Shia Influence upon It (PhD, University of Leeds, 2008), Appendix 4, p. 306: separate Damascus reigns.
2. Bahattin Kök, “el-Melikü’s-Sâlih, Eyyûb”, TDV İslâm Ansiklopedisi (2004): rivalry, 1239, 1244–45 and subsequent realignment.
3. Ersin Gülsoy, “Safed”, TDV İslâm Ansiklopedisi (2008): transfer to the Templars in 1240 and rebuilding.
4. Hulusi Kılıç, “İbnü’l-Hâcib”, TDV İslâm Ansiklopedisi (2000): the 1240 dispute, imprisonment and release.
5. Muhammed Abdülkadir Hureysat, “Benî Hameviyye”, TDV İslâm Ansiklopedisi (1992): Muin al-Din Hasan and the siege of Damascus.