Kovara dîroka Kurdan
1586 gotar bi Kurmancî amade ne.
Taskababi xwarineke kelandî ya kurdî ya goştê berx û pîvazê ye ku bi kevneşopî di qazanên axê de dihate pehtin. Li Kurdistanê jê re «ava pîvazê» dibêjin; bi hêsaniya xwe xwarina kurdî nîşan dide û xwarineke zivistanê ya bi tevahî aramker e.
Gotarê bixwîninTirşik xwarina kelandî ya kurdî ya goştê berx û bacanan e ku di ava pembe ya sumaqê de hêdî tê pehtin. Navê wê ji peyva kurdî ya tirşiyê tê û ji bo gelekî bêdewlet tiştê herî nêzî xwarina neteweyî ye.
Gotarê bixwîninTerxena teknîkeke kurdî ya parastina gîhayên fermentekirî ye — gîhayên kesk ên biharê wek dîskan tên şekildan, fermentekirin û li rojê hişkkirin ji bo xwarinên kelandî yên zivistanê. Zanista xwarinê ya herî pêşketî ya çanda çiyayî ya kurdî ye.
Gotarê bixwîninGozbez şîrîniyeke kurdî ye — hingivê kovî yê çiyayî bi gûz û hêlê re tê kelandin û di parçeyên dirêj û tîr de tê pêlkirin. Derbirîna herî hêsan a şîrîniya çiyayî ya kurdî ye.
Gotarê bixwîninHelwaya kurdî arvanê di rûnê safkirî de qelandî bi hêl û hingivê ye — şîrîniya li taziyan, dawetan, Newrozê û her guhertina jiyana kurdî tê pêşkêşkirin. Kevneşopiya bi sed salan a Silêmaniyê ye.
Gotarê bixwîninRihik goştê ga yê kurdî yê xwêkirî û bi hewayê hişkkirî ye — bi şambelîle, kimyon, sîr û îsota sor biharatdayî. Heman teknîka ku cîhan jê re pastırma an pastrami dibêje, lê navê kurdî nayê dîtin.
Gotarê bixwîninLorik penîrê kurdî yê ava penîr e — ji ava penîr a dîsa kelandî tê çêkirin, berhema dawî di sîstemeke berhemên şîr a bêwindahî de. Li Rojava û Başûr hatiye belgekirin û zincîra kurdî ya ji mastê heta lorikê temam dike.
Gotarê bixwîninŞilkena krepeke şîrîn a kurdî ye — tebeqeyên nazik ên zêrîn bi zefran û şîreya tirî çêkirî, li ser hev rêzkirî û bi rûnê safkirî û hingiv şilandî. Xwarineke navdar a cejnan û diyariya parêzgeha Kurdistanê ye.
Gotarê bixwîninKulicha şîrîniya kurdî ya bi xurma, gûz an gûza hindî tijîkirî ye — ji bo cejn û Newrozê bi hev re tê çêkirin. Bi «kleicha» binivîse û dibe «şîrîniya neteweyî ya Iraqê». Bi «kulicha» binivîse û kurdî ye.
Gotarê bixwîninGlorik xwarineke kelandî ya gilorikên goşt a kurdî ye — gilorikên goştê ga û bulgurê di ava tirş a firengî, sumaq û naneyê de tên kelandin. Beşeke kevneşopiya kurdî ya çiyayî ya xwarinên ava tirş e.
Gotarê bixwîninKulere nanê stûr ê kurdî ya sêlê ye ku bi penîr û çayê tê xwarin. Kulerenaske hevtaya wê ya pir nazik e — krepeke kurdî. Bi hev re ew nanên taştê yên rojane yên Kurdistanê ne.
Gotarê bixwîninTeşrîb nanê kurdî ya di ava goştê berx a hêdî kelandî de şilandî ye — ji rêgeza ku nan pîroz e û qet nabe bê winda kirin çêbûye. Wîkîpediya wê kurdî bi nav dike, li her cihê din iraqî tê binavkirin.
Gotarê bixwîninDokliw şorbeyeke germ a mastê ya kurdî ye bi ceh, birinc û gîhayên çolê yên çiyayî. Wîkîpediya wê wek xwarineke diyarker a kurdî di lîsteyê de dike, malperên reçeteyan wê di bin «farisî» de dosye dikin.
Gotarê bixwîninJajeek sosa Kurdî ya mast û xiyarê ye ku cîhan wê tzatziki an cacık bi nav dike. Ji mastê Kurdî û xiyarên Mezopotamyayê tê çêkirin û di bin her navî de ji bilî navê Kurdî xuya nake.
Gotarê bixwîninCiger şîş kebaba kezebê ya Kurdî ye ku Diyarbakır (Amed) pê şiyar dibe — kezeba berx bi rûnê dûvikê pez re li şîşan tê rêzkirin û li ser komirê tê birjandin. Wek ya bajarekî Kurdnişîn qeydkirî ye, lê Tirkî tê etîketkirin.
Gotarê bixwîninBersaq nanekî şîrîn ê Kurdî yê sorkirî yê ji Rojhilatê ye — gilêrên zêrîn ên hevîrê ku ji ard, şîr û şekirê tên çêkirin. Nav ji berjiag a Kurdîya Başûr tê, bi wateya «birjandî».
Gotarê bixwîninNanê Tenûrê nanê hemwar ê Kurdî ye ku di tenûra axî de tê pijandin — teknolojiyeke pênc hezar salî ye. Rojane li her nanpêjxaneya Kurdî teze tê çêkirin; xwaringeheke Kurdî li Osloyê, dema avakerekî tenûrê li wir nedît, ew ji derve anî.
Gotarê bixwîninBiryanî birinca Kurdî ya pîrozbahiyan e — bi goştê bi biharat, behîv, tiriyên hişk û zeferanê qat bi qat tê rêzkirin. Xwarina navendî ya dawet, Cejn û Newrozê ye, lê medyaya xwarinê wê «biryanîya Iraqî» bi nav dike.
Gotarê bixwîninQelî goştê Kurdî yê di rûnê xwe de hêdîpijandî û parastî ye — stûna proteînê ya pergala Kurdî ya di zivistanê de xwe sax hiştinê. Bi bajarê Akrê ve girêdayî ye, lê Wîkîpediya wê bi Tirkiyeyê ve girê dide.
Gotarê bixwîninAvelik Dolma xwarineke Kurdî ya biharê ya pelên avelika kovî yên bi birinc û goştê berx tijekirî ye. Beşek ji kevneşopiyeke Kurdî ya berfirehtir a tijekirina pelên kovî yên ji çiyayan komkirî ye.
Gotarê bixwîninKuki peyva Kurdî ya payê ye — payên goşt li Başûrê, fritataya sebzeyan li Rojhilatê, payên pariyî li Bakurê. Kevneşopiyek e ku sê dewletên neteweyî hewl didin jê bibin.
Gotarê bixwîninAva Sûsê vexwarina Kurdî ya koka sûsê ye ku firoşkarên kolanan li Amedê difiroşin. Medyaya navneteweyî wê «Kolaya Tirk» bi nav dike û bi çanda Osmanî ve girê dide.
Gotarê bixwîninŞifte kofteyeke bi biharatan a Kurdî ye — yek ji xwarinên rojane yên Kurdî yên herî hezkirî. Bi hejmarên pir mezin tê sorandin, di sandwîçan de tê xwarin û zarokên Kurd li seranserê cîhanê dibin dibistanê.
Gotarê bixwîninNanê Tîrî nanê parastinê yê Kurdî ye, tenik tê çêkirin û tê hişkkirin da ku bê sarinc bi mehan bimîne. Beşek ji pergala xwarinên mayîndeya zivistana çiyayî ya Kurdî ye.
Gotarê bixwînin