Kovara dîroka Kurdan
Gotarên di beşa Kesayetiyên Navdar ên Kurd de.
546 gotar bi Kurmancî amade ne.
Şebankaraî (nêzî 1298-1358), helbestvan û dîroknasê Kurd ji Farsê, Mecme el-Ensab fî l-Tewarîx nivîsand — yek ji kronîkên dîrokî yên herî bi nirx ên serdema dereng a Îlxanî li Farisistanê.
Gotarê bixwînin Seyîd Huseyn Ahlatî (mir 1397) pisporê Kurd ê misilman ê zanistên veşartî û kîmyagerê bi çanda Farisî, bijîşkê kesane yê Sultan Berqûq, bû û di ji nû ve geşbûna zanistên veşartî yên Îslamî di dawiya sedsala 14an de roleke navendî lîst.
Gotarê bixwînin Melê Perîşan (1356-1431) helbestvanê Kurd ê Goranî yê herî zû yê naskirî bû ku bi mîrgeha Erdelanê ve girêdayî bû û Perîşannama wî wek kevnartirîn berhema kevneşopiya edebî ya Goranî tê hesibandin.
Gotarê bixwînin Zeyned-Dîn el-Îraqî (1325-1404), zanyarê Kurd ê hedîsan ê li Qahîreyê di malbateke ji nêzî Hewlêrê ji dayik bû, mezintirîn hostayê hedîsan ê serdema xwe û mamosteyê Îbn Hecer el-Esqelanî bû.
Gotarê bixwînin Sedred-Dîn Mûsa (1305-1391) kurê Sefî ed-Dîn Erdebîlî û serokê duyem ê terîqeta tesewifî ya Sefewîye bû — terîqeta bi rehên Kurdî ya ku dê di dawiyê de xanedana Sefewî ava bike.
Gotarê bixwînin Şebankaraî (nêzî 1298-1358) helbestvan û dîroknasekî Kurd ji Farsê bû ku Mecme el-Ensab fî l-Tewarîx nivîsand, kronîkeke mezin a Farisî ya serdema Îlxanî.
Gotarê bixwînin Ebûlfida (1273-1331), erdnîgarzan û dîroknasê Kurd ê Eyûbî û walîyê Hemayê, erdnîgariya Teqwîm el-Buldan û Dîroka Kurt a Mirovahiyê nivîsandin — li Heyvê kraterek bi navê wî heye.
Gotarê bixwînin Sefî ed-Dîn Erdebîlî (nêzî 1252-1334), arifê tesewifî yê Kurd ê Erdebîlê, terîqeta Sefewîye damezrand ku neviyên wî paşê dê Împaratoriya Sefewî ava bikin û Îranê ji bo her demê biguherînin.
Gotarê bixwînin Fexred-Dîn el-Xelatî (mir 1260) zanyarekî Kurd ji Xelatê li nêzî Gola Wanê bû, yek ji kesayetiyên girîng ên hizrî yên Kurd ên sedsala 13an li Cizîra serdema navîn.
Gotarê bixwînin Emadîn kesayetiyekî pîroz ê Kurd ê Êzidî yê sedsala 13an bû ku di baweriya Êzidî de wek şîfaker — bi taybetî ji bo nexweşiyên zikê — tê rêzgirtin û kevneşopiya dewlemend a kesayetiyên pîroz ên Kurd ên Êzidî nîşan dide.
Gotarê bixwînin Şêx Obekr kesayetiyekî pîroz ê Kurd ê Êzidî yê sedsala 13an bû ku di baweriya Êzidî de tê rêzgirtin, beşek ji kevneşopiya dewlemend a kesayetiyên pîroz ên Êzidî yên ku wek stûnên manewî yên çanda Kurdî xizmet kirine.
Gotarê bixwînin Şêx Mend, kesayetiyekî pîroz ê Kurd ê Êzidî û fermandarê leşkerî yê Eyûbî yê sedsala 13an, ji ber fermandariya alaya Hekarîye ya Artêşa Eyûbî ji Selahedîn navê Mîrê Kurdan stand.
Gotarê bixwînin Şems ed-Dîn el-Şehrezûrî (mir piştî 1288) fîlozofekî Kurd ê îşraqî bû ku Nuzhet el-Erwah nivîsand, dîroka herî berfireh a felsefeyê bi Erebî ya serdema navîn.
Gotarê bixwînin Xatûna Fexra, jina pîroz a Kurd a Êzidî ya sedsala 13an, di baweriya Êzidî de wek parêzvana jin, zarok û jidayikbûnê tê rêzgirtin û ziyareteke wê li perestgeha pîroz a Lalişê heye.
Gotarê bixwînin Husamed-Dîn Çelebî (nêzî 1225-1284), arifê tesewifî yê Kurd û şagirtê Rûmî, îlham da afirandina Mesnewiyê û wek serokê terîqeta Mewlewî cihê Rûmî girt.
Gotarê bixwînin Îbn el-Hacib (mir 1249), rêzimanzan û fiqhzanê Kurd ê Malikî, nivîsarên bi bandor ên rêzimana Erebî û berhemên fiqhê nivîsandin ku li seranserê cîhana serdema navîn perwerdehiya Îslamî şikil kirin.
Gotarê bixwînin Îbn el-Selah (1181-1245), zanyarê Kurd ê Şafiî yê hedîsan ji Şarezûra Kurdistana Îraqê, Destpêka Zanista Hedîsan nivîsand, nivîsara bingehîn a rêbaza hedîsan di Îslamê de.
Gotarê bixwînin Seyfed-Dîn el-Amedî (1156-1233), fiqhzanê ji Amedê (Diyarbekir), kelama Îslamî û fiqh bi hev ve girêda û yek ji zanyarên xwedî mezintirîn armancên hizrî yên serdema Eyûbî bû.
Gotarê bixwînin Îbn el-Ezreq el-Fariqî (nêzî 1116-1176), dîroknas û karbidestê Kurd ê Ertuqiyan, Tarîx Meyafarqîn we Amed nivîsand, çavkaniyeke bingehîn ji bo dîroka Kurdî û Cizîra serdema navîn.
Gotarê bixwînin Fexr-un-Nisa Şuhde el-Bexdadîye (mir 1112) muheddîse, xweşnivîs û zanyareke Kurd bû ku saziyeke mezin a perwerdehiyê li Bexdayê damezrand û navê Serbilindiya Jinan lê hat dayîn.
Gotarê bixwînin Elî Herîrî (nêzî 1009-1079), helbestvanê yekem ê naskirî yê ku bi Kurdîya Kurmancî nivîsand, bi helbestên tesewifî yên evîn û Kurdistanê pesin dikirin pêşengê kevneşopiya edebî ya klasîk a Kurdî bû.
Gotarê bixwînin Shah Huseyn (hukm 1417-1424), Atabegê girîng ê dawî yê Kurd ê Hezaraspî yê Loristanê, salên dawî yên xanedaneke sê sedsalî birêve bir berî ku hukumdarê Tîmûrî Shahrukh di 1424 de hukmê Kurdî bi dawî bîne.
Gotarê bixwînin Muzeffer ed-Dîn Afrasiab II (hukm 1340-1355), Atabegê Kurd ê Hezaraspî yê Loristanê, paytexta çiyayî ya xanedana xwe Idaj li dijî êrişa Muzefferiyan parast û hukmê Kurdî domand.
Gotarê bixwînin Yûsif Shah II (Rukn ed-Dîn), Atabegê Kurd ê Hezaraspî di 1330-1340 de, bi xistina Şuşter, Hoveizeh û Basrayê nav axa xwe xanedan berfireh kir û hukmê Kurdî ber bi kûrahiya Xûzistan û Iraqê ve dirêj kir.
Gotarê bixwînin