Kovara dîroka Kurdan
Gotarên di beşa Kesayetiyên Navdar ên Kurd de.
546 gotar bi Kurmancî amade ne.
Genc Elî Xan (mirî 1625) walîyekî Kurd ê Kirmanê li Îrana Sefewî bû ku ferman da avakirina Kompleksa Genc Elî Xan a bi heybet — yek ji baştirîn nimûneyên mîmariya Sefewî ku îro hîn li ser piyan e.
Gotarê bixwînin Îbrahîm el-Kûranî (1615-1690) zanyarekî Îslamî yê Kurd li Medîneyê bû ku irfana tesewifê bi zanistiya hedîsê ya sereke bi hev ve girê da, bi sedan şagirt li seranserê cîhana Misilman perwerde kirin û bandor li ramana Îslamî ya Osmanî û başûrê rojhilatê Asyayê kir.
Gotarê bixwînin
Elî Teremaxî (1591-1664) zanyarekî Kurd bû ku di bikaranîna Kurmancî ya zimanê gel di perwerdeya medreseyê de pêşengî kir û fêrbûna Îslamî bi zimanê wan ji bo şagirtên Kurd berdest kir.
Gotarê bixwînin Elî Canpolad (mirî 1610) mîrekî Kurd bû ku rêberiya serhildana Canpolad li dijî Împaratoriya Osmanî (1605-1607) kir, bi Vênedîk û Sefewiyan re hevpeyman bû û heta serdema nû herî nêzî damezrandina dewleteke serbixwe ya Kurdî bû.
Gotarê bixwînin
Êzidî Mîrza (1600-1651) kesayetiyekî Kurd ê sedsala 17an bû û kevneşopiya jiyan û çanda Kurdî di serdema mîrektiyan a Osmanî de nîşan dide.
Gotarê bixwînin Şêr Sarim kesayetiyekî Kurd ê sedsala 16an bû ku di nav Kurdên navdar ên serdema destpêka nû de tê rêzkirin û kevneşopiya berfirehtir a jiyana çandî û siyasî ya Kurdî di serdema Osmanî de nîşan dide.
Gotarê bixwînin Yûsif Yaska (1592-1636) helbestvanekî Kurd ê destpêka sedsala 17an bû û beşek ji geşbûna helbesta klasîk a Kurmancî di serdema mîrektiyan a Osmanî de ye.
Gotarê bixwînin Feqiyê Teyran (nêzî 1590-1660), helbestvanê Kurd ê tesewifê û şagirtê Melayê Cizîrî, helbestvanê yekem ê Kurd bû ku bi şêweya mesnewiyê helbestên vegotinî nivîsîn û di kevneşopiya destanî ya Kurmancî de pêşengî kir.
Gotarê bixwînin Asenath Barzanî (nêzî 1590-1670), zanyara Cihû ya Kurd ji Mûsilê, rabiya yekem a jin a naskirî di dîrokê de, helbestvan û rêbera civaka Cihû ya Kurd a bakurê Iraqê bû.
Gotarê bixwînin Melayê Cizîrî (nêzî 1570-1640), helbestvanê Kurd ê tesewifê ji Cizîrê, yek ji mezintirîn kesayetiyên helbesta klasîk a Kurmancî ye; xezel, qesîde û helbestên wî yên irfanî ew xistin rêza pêşîn a kevneşopiya edebî ya Îslamî.
Gotarê bixwînin Ebdul-Baqî Nehewendî (1570-1632) zanyar û dîroknasekî Kurd bû ku li dîwana Mughal li Hindistanê xizmet kir û Me’asir-i Rehîmî nivîsî — jiyannameyeke sereke ya bi Farisî ya Xan-i Xanan Rehîm.
Gotarê bixwînin Şêx Şemsedînê Exlatî (1558-1674) zanyarê Kurd ê tesewifê û kesayetiyekî olî ji herêma Xelatê bû û kevneşopiya zanistiya Îslamî ya Kurdî di serdema destpêka Osmanî de nîşan dide.
Gotarê bixwînin Şerefxan Bidlîsî (1543-1603), mîr û dîroknasê Kurd, Şerefname nivîsî — dîroka yekem a berfireh a gelê Kurd û xanedanên wî, ku di 1597 de hat temamkirin.
Gotarê bixwînin Halo Xan Erdelan (hukumdarî 1590-1616) hukumdarekî Kurd ê xanedana Erdelan li herêma Şarezûrê bû û di pêşbaziya diyarker a Osmanî–Sefewî ya ji bo Kurdistanê di dawiya sedsala 16an de hukumdarî kir.
Gotarê bixwînin Îdrîs Bidlîsî (1457-1520), dîplomat, dîroknas û şêwirmendê Kurd ê Osmaniyan, hevpeymaniya Kurdan bi sultan Selîm I re li Çaldiranê bi muzakereyê ava kir û Heşt Bihişt nivîsî, ku berhemeke diyarker a dîroknivîsiya Farisî ye.
Gotarê bixwînin Mehmûdê Kurdî (sedsala 15an), hunermendê Kurd ê metalê ku berhemên xwe bi “mu’allim mahmud al kurdi” îmze dikir, yek ji damezrînerên şêwaza hunerî ya Vêneto-Sarasenî tê hesibandin. Berhem li Muzeya Brîtanî û V&A ne.
Gotarê bixwînin Sultan Sehak (dawiya sedsala 14an–destpêka sedsala 15an), rêberê olî yê Kurd ji Berzenceya nêzî Silêmaniyê, Yarsanîtî damezrand an reform kir — baweriyeke Kurdî ya kevnar a têkelkirina kevneşopiyên cihêreng, ku îro zêdetirî milyonek peyrewên wê hene.
Gotarê bixwînin Xwace Elî Sefewî (mirî 1427), kurê Sedred-Dîn Mûsa û neviyê Sefî ed-Dîn Erdebîlî, ji 1391 heta 1427 rêberê terîqeta tesewifî ya Sefewîye bû û peyrewên wê yên Anatoliyayê bi girîngî zêde kirin.
Gotarê bixwînin Êzdîn Şêr (mirî 1423), damezrînerê Kurd ê Mîrektiya Hekariyê, mîrektiyeke ava kir ku zêdetirî çar sedsalan li herêma Gola Wanê hukumdarî kir û serweriya Qereqoyunluyan red kir.
Gotarê bixwînin Mela Huseynê Bateyî (1417-1495), helbestvan û melayê Kurd ji Hekariyê, Mewlûda Kurmancî nivîsî — û dibistana Bateyî ya helbesta mewlûda Kurdî damezrand ku heta îro bi bandor e.
Gotarê bixwînin Seyîd Huseyn Ahlatî (mirî 1397), zanyarê Misilman ê Kurd ê bi çanda Farisî yê zanistên veşartî û bijîşk-kîmyagerê dîwana Memlûkan, di vejîna zanistên veşartî yên Îslamî ya dawiya sedsala 14an de roleke sereke lîst.
Gotarê bixwînin Melê Perîşan (1356-1431), helbestvanê Kurd ê girêdayî dewleta vasal a Erdelanê, Perîşanname nivîsand — ku wek kevnartirîn berhema naskirî ya kevneşopiya edebî ya Goranî ya helbesta Kurdî tê hesibandin.
Gotarê bixwînin Zeyned-Dîn el-Îraqî (1325-1404), zanyarê Kurd ê hedîsan ji malbateke bi rehên nêzî Hewlêrê, helbesta Elfîye li ser zanistên hedîsan nivîsand û Îbn Hecer el-Esqelanî, yek ji mezintirîn zanyarên Îslamê, hîn kir.
Gotarê bixwînin Sedred-Dîn Mûsa (1305-1391), kurê Sefî ed-Dîn Erdebîlî, zêdetirî 50 salan terîqeta tesewifî ya Sefewîye birêve bir û saziya ku dê di dawiyê de bibe xanedana Sefewî ya Îranê şikil kir.
Gotarê bixwînin