Kovara dîroka Kurdan
Gotarên di beşa Kesayetiyên Navdar ên Kurd de.
546 gotar bi Kurmancî amade ne.
Zaro Axa (1777-1934), mirovekî Kurd ji Bidlîsê, tê îdiakirin ku gihiştiye temenê 157 salî; ev yek wî dike namzedê mirovê herî dirêjjiyî yê dîroka tomarkirî, herçiqas ev îdia hîn tê nîqaşkirin.
Gotarê bixwînin Xelîlê Sêrtî (1754-?) helbestvan û zanyarekî Kurd ji Sêrtê bû, ku di dawiya sedsala 18an de nûnerê kevneşopiya helbesta klasîk a Kurdî ya Kurmancî li başûrê rojhilatê Tirkiyeyê bû.
Gotarê bixwînin Marif Nodeyî (1753-sedsala 18an) helbestvanekî Kurd ê Goranî bû ku di dawiya sedsala 18an de çalak bû. Ew beşek ji kevneşopiya dewlemend a helbesta klasîk a Goranî bû, ku bi piştgiriya Erdelan pêş ket.
Gotarê bixwînin Mihemed el-Kebîr (1713-1797) begê bi eslê Kurd ê Oranê bû. Wî di 1792 de bajar ji dagirkeriya Îspanyayê ya du sedsalan vegerand û bû kesayetiyeke navdar a dîroka neteweyî ya Cezayirê.
Gotarê bixwînin Şahqulî Xan Zengene kesayetiyeke navdar a Kurd ji konfederasyona eşîrî ya Zengene bû: beşek ji xanedana siyasî ya berçav a ku di serdema Sefewî de parêzgar û wezîrekî mezin derxistin.
Gotarê bixwînin Mihemed Paşa Caf serokekî Kurd ê konfederasyona eşîrî ya bihêz a Caf bû: yek ji mezintirîn eşîrên Kurd, ku li herêma Kurdistanê li her du aliyên sînorê Osmanî û Îranî belav bû.
Gotarê bixwînin Elmas Xanê Kenûleyî (jidayikbûyî 1706) kesayetiyeke navdar a Kurd a sedsala 18an bû, ji kevneşopiya kesayetiyên siyasî yên Kurd ên ku di cîhana aloz a piştî Sefewiyan de rêya xwe didîtin.
Gotarê bixwînin
Kerîm Xan Zend (1705-1779), damezrînerê Kurd ê xanedana Zend, zêdetirî du dehsalan wek Wekîl el-Reaya (Cîgirê Gel) li Îranê hukum kir û piştî dehsalên şerê navxweyî yê wêranker aştî û refah anî.
Gotarê bixwînin Xana Qubadî (1700-1759), helbestvanê Kurd ê Goranî yê dîwana Erdelan, mezintirîn helbestvanê klasîk ê Goranî ye; helbesta wî Befrê Baran yek ji helbestên lîrîk ên herî hezkirî yên tevahiya edebiyata Kurdî ye.
Gotarê bixwînin Mihemed el-Kebîr (1734-?) serokekî siyasî û leşkerî yê Kurd ê sedsala 18an bû; leqeba wî el-Kebîr (Mezin) berçavbûneke awarte di nav hevdemên wî de nîşan dide.
Gotarê bixwînin Şahqulî Xan Zengene kesayetiyeke navdar a Kurd ji konfederasyona eşîrî ya Zengene bû; wî kevneşopiya malbatê ya xizmeta siyasî domand, ku li seranserê Împaratoriya Sefewî parêzgar û berpirsiyar derxistibûn.
Gotarê bixwînin Mihemed Paşa Caf serokekî Kurd ê konfederasyona eşîrî ya Caf bû û sernavê Osmanî yê Paşa hilgirt; ew nûnerê yek ji mezintirîn eşîrên Kurd ên herêma Silêmanî ya Kurdistana Îraqê bû.
Gotarê bixwînin Elmas Xanê Kenûleyî (jidayikbûyî 1706) kesayetiyeke navdar a Kurd a sedsala 18an bû, ji kevneşopiya hukumdar û serokên eşîrî yên Kurd ên destpêka serdema nûjen.
Gotarê bixwînin Kerîm Xan Zend (1705-1779), damezrînerê Kurd ê xanedana Zend, 29 salan wek Wekîl el-Reaya li Îranê hukum kir û bi dadperwerî û dilovaniyeke ku tu hukumdarê Faris ê serdema wî negihiştê, navdar bû.
Gotarê bixwînin Xana Qubadî (1700-1759) helbestvan û hukumdarê Kurd ê xanedana Erdelan û yek ji mezintirîn kesayetiyên helbesta klasîk a Kurdî ya Goranî bû; ew nûnerê serdema zêrîn a kevneşopiya edebî ya Erdelan e.
Gotarê bixwînin Elî Beg Zengene kesayetiyekî navdar ê Kurd ê sedsala 17an ji konfederasyona eşîrî ya navdar a Zengene bû û beşek ji kevneşopiya malbatî ya walî û berpirsiyar li seranserê Împaratoriya Sefewî derxist ye.
Gotarê bixwînin Sarı Süleyman Beg kesayetiyekî navdar ê Kurd ê sedsala 17an bi payeya Beg (serokê eşîrê) bû û di nav Kurdên navdar ên serdema mîrektiyan a Osmanî de tê rêzkirin.
Gotarê bixwînin Mîr Xanzad kesayetiyekî navdar ê Kurd ê sedsala 17an bû û beşek ji kevneşopiya cihêreng a kesayetiyên siyasî û civakî yên Kurdî di serdema mîrektiyan a Osmanî û Sefewî de ye.
Gotarê bixwînin Şêx Elî Xan Zengene (mirî 1689) dewletmêrekî Kurd ê Zengene bû ku wek wezîrê mezin ê Împaratoriya Sefewî xizmet kir û yek ji Kurdên herî hêzdar ên dîroka herêmê bû.
Gotarê bixwînin Elî Merdan Xan (mirî 1657) walîyekî Kurd ê Zengene bû ku hem ji împaratoriya Sefewî hem jî ji Mughal re xizmet kir û kanala navdar a Elî Merdan Xan ava kir — projeyeke mezin a avdanê li Pencaba Hindistanê.
Gotarê bixwînin Ehmedê Xanî (1650-1707), helbestvan û zanyarê Kurd ji Hekariyê, Mem û Zîn — destana neteweyî ya Kurdî — û Nûbihara Biçûkan nivîsîn û cara yekem di edebiyatê de xewna yekîtî û azadiya Kurdî îfade kir.
Gotarê bixwînin Mistefa Bêsaranî (1642-1701) helbestvanekî Kurd ê Goranî yê bi dîwana Erdelan ve girêdayî bû; wî kevneşopiya edebî ya Goranî ya ku Melê Perîşan du sedsalan berê damezrandibû domand û dewlemend kir.
Gotarê bixwînin Shahrokh Sultan Zengene walîyekî Kurd ji konfederasyona eşîrî ya Zengene bû ku di sîstema rêveberiya Sefewî de xizmet kir û beşek ji kevneşopiya siyasî ya navdar a Zengeneyên Kurd e.
Gotarê bixwînin Silêman Xan Erdelan (hukumdarî 1637-1657) hukumdarekî Kurd ê xanedana Erdelan bû ku di pevçûnên Osmanî–Sefewî yên sedsala 17an de li herêma Şarezûrê hukumdarî kir û xweseriya Erdelan parast.
Gotarê bixwînin