Şêx Mend, an Mand Paşa, kesayetiyekî pîroz ê êzidî ye ku bi rêza şêxên Şemsanî û maran re tê girêdan. Envanter û raporên nûavakirinê biyografiya wî ya navîn a nediyar ronî dikin.

Deriyê kevirî yê neqişandî ber bi hewşa perestgeha sereke ya Lalişê, di siya dareke mezin û pelên kesk de
Deriyê hewşa perestgeha sereke ya Lalişê, Levi Clancy, 9ê Îlona 2017an. Çarçoveya ziyarete ye; ne perestgeha Mend a Gedala an portreya wî ye. Levi Clancy · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons. Resized.

Malbat û rêza pîroz

Envantera Birgül Açıkyıldız-Şengül Mend di binbeşeke Şemsaniyan de, kurê Şêx Fexredîn û birayê Xatûna Feqra dide nasîn. [1] Ev têkilî cihê wî di bîra olî û malbatên şêxên mîrasî de diyar dikin. Nasnameya pîroz, neseba rêzgirtî û tarîxa biyografîk agahiyên cuda ne.

Kronolojiyeke nediyar

Envanter çîroka mîrekî kurd di xizmeta Eyûbiyan de li Antakya û Helebê bi Şeref Xan Bidlîsî ve girêdide. Kevneşopiyeke Sûriyeyê ya sedsala 13an vedibêje, lê ji bo kesayet û tirba Bozanê sedsala 14an pêşniyar dike. [1] Ev kronolojiyeke piştrast nade. Fermandariya alaya Hekkariyê ya Selahedîn û tayînkirina belgeli wekî “mîrê kurdan” çavkaniyeke binav û tarîxkirî dixwazin.

Wateyên marê reş

Peter Nicolaus girêdana Mend bi marê reş qeyd dike, tevî çîroka veguherînê ku Haweriyan ji guhartina olê vedigerîne. Ew hêzên ku ji malbatên şêxan re li ser mar û lêdana mar têne nîsbetkirin dinirxîne. [2] Ev çîrok û baweriyên olî ne, ne îmûnite an bandora bijîşkî ya piştrastkirî. Mar di vegotinan de wateyên dijber jî hene.

Ziyaretgehên cuda

Li Bozanê tirbeke biçûk a çargoşe li kêleka tirba Şêx Adî, bi banê hundirîn ê kemerî û banê derve yê rast tê danasîn. [1] Laliş û Şingal cihên cuda ne. Nicolaus di 2003an de lê geriya lê gotegota şikefta tijî mar li kêleka ziyaretgeha Mend a Lalişê piştrast nekir. [2] Navê avahiyê ne gora kesekî, ne tarîxa avakirinê û ne hevyekîtiya hemû raporan dide piştrastkirin. Avahiya Bozanê nêzî 3,3 bi 2,7 metre ye. [1]

Wêrankirina Jedaly

Rapora RASHID International, Yazda û EAMENA ya 2019an cihê Jedaly li Şingalê vedikole. Yazda danasîna civakê daye, EAMENA wêneyên satelîtê berawird kirine. Roja ragihandî ya wêrankirinê 24ê Tebaxa 2014an e. Wêneyên Cotmeha 2013an, Tebaxa 2014an û Mijdara 2015an windabûna ziyaretgeha ban-tûj û guherîna avahiya pêvekirî nîşan didin. [3] Roja ragihandî û tarîxên wêneyan cuda ne.

Vekirina nû di 2021an de

Nadia’s Initiative di 13ê Nîsana 2021an de ragihand ku perestgeha nûavakirî ya Mend li Gedala berî Sersala Êzidiyan vebû. Rêberên olî û niştecih tevlî pîrozkirinê bûn. Cihê îbadetê û tesîsên paqijiyê bi Nabu NGO û pereyê ALIPH hatin çêkirin. [4] Ev vegera bikaranîna civakî belge dike, ne hemû çîrokên navîn an rewşa îroyîn a avahiyê.

Ziyareta cuda ya Behzanê

Lêkolîna 2019an ziyareta Mend li Behzanê ji Jedaly cuda belge dike. Roja hilweşandinê ya hatî ragihandin 15ê tebaxa 2014an e; avahiya piçûk bi banê tûj a 2013an di wêneyên cotmeha 2016an de nema xuya ye. Wêne ziyareta nûavakirî di nîsana 2018an de nîşan didin. [3] Ev avakirineke berê li cihekî din e, ji vekirina Gedala ya 2021an cuda.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Birgül Açıkyıldız-Şengül and the Mesopotamia survey team, The Yazidi mausoleums in Bozan, especially the Sheikh Mand Pacha entry; family traditions, architectural description and uncertain dating.
  2. Peter Nicolaus, The Serpent Symbolism in the Yezidi Religious Tradition and the Snake in Yerevan, Iran and the Caucasus 15 (2011), pp. 49–72, especially pp. 54–58; public full text uploaded by the author. DOI: 10.1163/157338411X12870596615359.
  3. RASHID International, Yazda and EAMENA, Destroying the Soul of the Yazidis (2019), pp. 62–65 and 90–91: separate Sheikh Mand sites at Jedaly and Bahzani.
  4. Nadia’s Initiative, Nadia’s Initiative Rehabilitates and Reopens Sheikh Mand Temple, 13 April 2021: Gedala reopening, Nabu NGO and ALIPH funding.