Qanatê Kurdo (1909–1985), ku bi navê Kanat Kalaşevîç Kurdoev jî çap dikir, zimanzanê kurd bû. Karê wî li Lênîngradê rêzimanên kurmancî, ferhengên kurdî–rûsî, dîroka edebiyatê û amadekirina metnan dihewîne.

Sê pirtûkên nîgarî: rêzimana kurmancî ya 1957, ferhenga kurdî–rûsî ya 1960 û ferhenga soranî–rûsî ya 1983
Diyagrama orîjînal a edîtoriyê li gor qeydên katalogê; ev sembol in, ne bergên orîjînal. Ferhenga 1983 bi Zarê A. Yusupova re hatiye nivîsandin. Original editorial diagram · Kurdish History. Based on the sources below.

Ji Karsê ber bi Lênîngradê

Joyce Blau jidayikbûna Kurdo di 1909 de li nêzî Qaxizmanê, herêma Karsê ya wê demê di bin destê Rûsyayê de, diyar dike. Malbat di 1918 de reviyaye Ermenistanê û paşê çûye Tiflîsê. Li wir dibistana kurdî deriyê perwerdeyê vekiriye. Di 1928 de bûrsek ji bo Lênîngradê wergirtiye. [1] Jiyana destpêkê bi koçberiya Qefqasyayê û saziyên perwerdeyê yên Sovyetê ve girêdayî ye.

Karê zanistî li Lênîngradê

Enstîtuya Destnivîsên Rojhilatê karê wî li şaxa Lênîngradê ya Enstîtuya Lêkolînên Rojhilatê ji 1950 heta mirina wî di 31 Cotmeha 1985 de qeyd dike. Ji destpêka salên 1960 serokatiya koma lêkolîna kurdî kir. [2] Navenda karê wî Lênîngrad bû; dibistanên Ermenistanê û torên kurdî yên din jî girîng bûn. Wanegotin û rêberiya lêkolînan bi çapên wî re dimeşiyan.

Rêzimanên bi nasnameya diyar

Pirtûkxaneya Dewletî ya Rûsyayê Rêzimana Zimanê Kurdî (Kurmancî): Dengnasî û Morfolojî ya 1957 bi 343 rûpelan qeyd dike; li Moskova û Lênîngradê hatiye çapkirin. [3] Blau rêzimaneke kurt a 1949 ji bo polên dibistanê li Yêrêvanê û rêzimaneke 1978 li ser kurmancî û soranî jî rêz dike. [1] Ev berhem perwerdeya dibistanê û lêkolîna pispor a zimanê bi hev ve girê didin.

Du ferhengên cuda

Ferhenga kurdî–rûsî ya 1960 nêzî 34,000 peyvan û kurteyek rêzimanê dihewîne; qeyda katalogê 890 rûpelan nîşan dide. [4] Ferhenga soranî–rûsî ya 1983 xebata hevpar a wî û Zarê A. Yusupova ye: nêzî 25,000 peyv, 752 rûpel, peyvên edebî, rojane, pîşeyî û etnografîk. [5] Cudakirina van du pirtûkan hem cihêrengiya materyala kurdî hem hevkariya zanistî nîşan dide.

Edebiyat, destnivîs û xwendekar

Blau du cildên Tarixa Edebyeta Kurdi, Stockholm 1983 û 1985, û perwerdekirina xwendekarên Iraq û Sûriyê qeyd dike. [1] Di 1986 de, piştî mirina wî, Kurdoev û Zh. S. Musaelyan metna wergera kurmancî ya Şerefnameyê ya Mela Mehmûdê Bazîdî çap kirin. Bazîdî wergêr bû; rola Kurdoev amadekirina metnê bû. [6] Xebatên wî ferheng, dîroka edebiyatê, destnivîs û wanegotinê bi hev ve girê didin.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Joyce Blau, “Kurdoev, Qenatê”, Encyclopaedia Iranica, 2006, updated 2010; biography and selected works.
  2. Institute of Oriental Manuscripts, Russian Academy of Sciences: Kanat Kalashevich Kurdoev, institutional biography and publications.
  3. Russian State Library, catalogue record: K. K. Kurdoev, Grammar of the Kurdish Language (Kurmanji): Phonetics and Morphology, 1957.
  4. Russian State Library, catalogue record: K. K. Kurdoev, Kurdish–Russian Dictionary, approximately 34,000 words, 1960.
  5. Institute of Oriental Manuscripts, publication record: K. K. Kurdoev and Z. A. Yusupova, Sorani–Russian Dictionary, 1983.
  6. Institute of Oriental Manuscripts, publication record: Mela Mahmud Bayazidi, Tawarikh-i qadim-i Kurdistan, volume I; text edited by K. K. Kurdoev and Zh. S. Musaelyan, 1986.