Inleiding
Het yarsanistische scheppingsverhaal behoort tot de diepzinnigste en mooiste heilige kosmogonieën van de Koerdische wereld. Het is het verhaal uit het yarsanisme over hoe de Goddelijke Waarheid, vóór alle tijd wonend in een stralende Parel, naar buiten trad om de wereld te maken en de Heilige Zeven te vormen.
In de kosmogonie van het yarsanisme, ook bekend als de Ahl-e Haqq, woonde de Goddelijke Waarheid in de tijd vóór de tijd in een Parel in het hart van de oerwateren. Daaruit kwamen de Zeven Heilige Metgezellen, de Haftan, voort. De Waarheid manifesteerde zich als de Here God, Khawandagar, die de wereld maakte en het eerste van de Zeven Tijdperken van het universele leven opende.
Wie het yarsanistische scheppingsverhaal leert kennen, ontmoet de diepe en oude wereldvisie die in het hart van het yarsanisme ligt: een wereld die door de Goddelijke Waarheid uit een stralende Parel wordt voortgebracht. Het is een oude kosmogonie van grote schoonheid en diepte, gekoesterd door de yarsani en verwant aan de oudste scheppingstradities van de streek.
Inhoud
De yarsanistische visie op de schepping
De Goddelijke Waarheid vóór alle tijd
De Parel in het hart van de wateren
De Here God en het maken van de wereld
De Heilige Zeven en de Zeven Tijdperken
Een verwante en oude kosmogonie
Het scheppingsverhaal en de Koerden
De yarsanistische visie op de schepping
Het yarsanistische scheppingsverhaal is het heilige verhaal uit het yarsanisme over het ontstaan van de wereld: hoe de Goddelijke Waarheid, vóór alle tijd wonend in een stralende Parel, de Heilige Zeven voortbracht en als de Here God naar buiten trad om de wereld te maken. Het is een kosmogonie van grote diepte, schoonheid en ouderdom, centraal in het yarsanistische begrip van het Goddelijke, de wereld en de Heilige Zeven. In wezen vertelt het verhaal dat de Goddelijke Waarheid, de ene Goddelijke Essentie, in de tijd vóór de tijd, de vooreeuwigheid, in een Parel in het hart van de oerwateren woonde. Vanuit de Parel bracht de Waarheid eerst de Zeven Heilige Metgezellen, de Haftan, voort. Vervolgens trad de Waarheid uit de Parel en manifesteerde zich als de Here God, Khawandagar, die de wereld maakte en samen met de Heilige Metgezellen de Heilige Zeven van het eerste tijdperk vormde. Dit maken was het eerste van de Zeven Tijdperken van de wereld, het Tijdperk van de Schepping. Deze scheppingsvisie — de Goddelijke Waarheid, de Parel, het voortbrengen van de Heilige Zeven, het verschijnen van de Here God en het maken van de wereld — vormt het hart van de yarsanistische kosmogonie. Als diepgaand en oud heilig verhaal over het maken van de wereld neemt het een centrale plaats in het geloof en de verbeelding van de yarsani in.
De Goddelijke Waarheid vóór alle tijd
Aan het begin van het yarsanistische scheppingsverhaal staat de ene Goddelijke Waarheid, de Goddelijke Essentie, die alleen in de vooreeuwigheid woont, de tijd vóór de tijd, de enige bron van alles wat zou ontstaan.
Aan het begin van het yarsanistische scheppingsverhaal, vóór al het andere, staat de ene Goddelijke Waarheid, de Goddelijke Essentie, in het yarsanisme bekend als de Haqq, de Waarheid. Het yarsanisme draait om deze ene Goddelijke Waarheid, de bron en essentie van alles. In de kosmogonie woont de Waarheid alleen in de tijd vóór de tijd, de toestand die vooreeuwigheid wordt genoemd, vóór het maken van de wereld. In dit begin bestaat alleen de Goddelijke Waarheid, wonend in de Parel in het hart van de oerwateren, de enige bron waaruit de gehele schepping zou vloeien. Naarmate het verhaal zich ontvouwt, komen uit deze ene Goddelijke Waarheid de Heilige Zeven en de geschapen wereld voort. De gehele schepping vloeit uit de Goddelijke Essentie, die haar bron en oorsprong is. Dit begin, waarin de ene Goddelijke Waarheid alleen in de vooreeuwigheid woont, is het fundament van het yarsanistische scheppingsverhaal en een kenmerk van de diepe theologie van het yarsanisme, waarin alles uit de ene Goddelijke Waarheid vloeit. Vanuit deze Goddelijke Waarheid, wonend in de Parel, ontvouwt zich het hele mooie scheppingsverhaal. De eenheid van de Goddelijke Waarheid aan het begin is het fundament waarop de hele kosmogonie rust.
Belangrijkste punten
In het yarsanistische scheppingsverhaal maakt de Goddelijke Waarheid de wereld vanuit een Parel.
De Waarheid woonde vóór alle tijd in een Parel in het hart van de oerwateren.
Uit de Parel kwamen de Zeven Heilige Metgezellen, de Haftan, voort.
De Waarheid manifesteerde zich als de Here God, Khawandagar, die de wereld maakte.
Het maken van de wereld opende het eerste van de Zeven Tijdperken (Biyabas).
De yarsanistische kosmogonie is verwant aan het jezidische scheppingsverhaal en oude Iraanse tradities.
Kerngegevens
Onderwerp: De yarsanistische kosmogonie, het heilige scheppingsverhaal
Geloof: Het yarsanisme, ook bekend als de Ahl-e Haqq
De bron: De Goddelijke Waarheid, de Haqq, de ene Goddelijke Essentie
Vóór de schepping: De vooreeuwigheid, de tijd vóór de tijd
De Parel: Een stralende Parel in het hart van de oerwateren
Als eerste voortgebracht: De Zeven Heilige Metgezellen, de Haftan
De Here God: Khawandagar, de manifestatie van de Waarheid die de wereld maakte
De Heilige Zeven: De Here God met de Heilige Metgezellen, de Zeven van het eerste tijdperk
De Zeven Tijdperken: De Biyabas, de tijdperken van de wereld, beginnend met de Schepping
Verwant aan: De jezidische Parelkosmogonie en oude Iraanse scheppingstradities
De Parel in het hart van de wateren
Het eerste en centrale beeld van het yarsanistische scheppingsverhaal is de Parel: het stralende juweel in het hart van de oerwateren, waarin de Goddelijke Waarheid vóór alle tijd woonde, vóór het maken van de wereld.
Het eerste en mooiste beeld van het yarsanistische scheppingsverhaal is de Parel. Volgens de traditie was vóór het maken van de wereld alles door de oerwateren bedekt. In het hart van deze wateren lag een Parel, een stralend en kostbaar juweel. In deze Parel woonde de Goddelijke Waarheid, de Goddelijke Essentie, in de toestand van vooreeuwigheid, de tijd vóór de tijd. Het beeld van het Goddelijke dat in een stralende Parel in het hart van de oerwateren woont, behoort tot de diepzinnigste en meest kenmerkende elementen van de yarsanistische kosmogonie: een visie op het Goddelijke dat in het begin in een juweel in het hart van de diepte besloten ligt. Uit deze Parel worden in het verloop van het verhaal de Heilige Metgezellen voortgebracht en treedt de Here God naar buiten om de wereld te maken. De Parel is de woning van het Goddelijke vóór alle tijd en de bron waaruit de schepping vloeit. Deze visie op de Parel in het hart van de wateren is het stralende begin van het yarsanistische scheppingsverhaal en zijn meest gekoesterde beeld. Uit deze Parel zouden de Heilige Zeven en de gehele wereld bij de schepping voortkomen.
De Here God en het maken van de wereld
Vanuit de Parel trad de Goddelijke Waarheid naar buiten en manifesteerde zich als de Here God, Khawandagar, die de wereld maakte. Volgens de traditie vormde hij de hemel en de aarde uit de substantie van de Parel zelf.
Centraal in het yarsanistische scheppingsverhaal staat het naar buiten treden van de Goddelijke Waarheid uit de Parel en haar manifestatie als de Here God, Khawandagar, de titel die de Here God betekent, de maker van de wereld. Volgens de traditie trad de Goddelijke Waarheid op verzoek van de Heilige Metgezellen uit de Parel en manifesteerde zich in deze primaire vorm, de Here God, die vervolgens de wereld maakte. In een van de vertellingen van de heilige traditie maakte de Here God de wereld uit de substantie van de Parel zelf. Daaruit ontstonden de hemel, de sterren en de wolken, en daaruit werd de aarde gevormd: de wereld kreeg gestalte uit het stralende juweel waarin het Goddelijke had gewoond. Op verzoek van de Heilige Metgezellen vormde de Here God bovendien de eerste mens uit klei en bracht zo de mensheid voort. Zo werden de wereld en haar eerste mensen gemaakt door de Here God, de manifestatie van de Goddelijke Waarheid die vanaf het begin in de Parel besloten lag. Dit maken van de wereld door de Here God, die uit de Parel naar buiten trad, is de grote centrale handeling van het yarsanistische scheppingsverhaal. Het weerspiegelt de yarsanistische visie op de schepping als het werk van de Goddelijke Waarheid, gemanifesteerd als de Here God. Door dit maken ontstaat de wereld zoals wij die kennen.
De Heilige Zeven en de Zeven Tijdperken
Bij het maken van de wereld vormde de Goddelijke Waarheid de Heilige Zeven, de Here God samen met de Zeven Heilige Metgezellen, en opende het eerste van de Zeven Tijdperken van de wereld, elk gekenmerkt door een manifestatie van het Goddelijke.
Centraal in het yarsanistische scheppingsverhaal staan het vormen van de Heilige Zeven en het openen van de Zeven Tijdperken van de wereld. Bij de schepping vormde de Goddelijke Waarheid, die als de Here God naar buiten was getreden, de Heilige Zeven van het eerste tijdperk: de Here God samen met de Zeven Heilige Metgezellen, de Haftan, die uit de Parel waren voortgebracht. Dit zijn de heilige wezens van het eerste tijdperk, verzameld rond de Here God. Dit eerste maken was het eerste van de Zeven Tijdperken van de wereld, de grote tijdperken van het universele leven, waarvan het eerste het Tijdperk van de Schepping is, de wording van de wereld. Volgens de yarsanistische opvatting manifesteert de Goddelijke Waarheid zich in elk van de Zeven Tijdperken opnieuw. Zij treedt naar buiten in een primaire manifestatie en verzamelt de heilige wezens van dat tijdperk om zich heen. Het is een diepgaande visie op het Goddelijke dat door de wereldtijdperken heen werkt. Meer hierover staat in de beschrijving van de goddelijke manifestaties van het geloof. Het vormen van de Heilige Zeven en het openen van de Zeven Tijdperken staan in het hart van de yarsanistische visie op de geschapen wereld die zich ontvouwt. Via hen werkt de Goddelijke Waarheid door de tijdperken heen in de wereld.
Een verwante en oude kosmogonie
Het yarsanistische scheppingsverhaal is zeer oud en deelt zijn wezenlijke vorm, de Parel en het maken van de wereld, met het jezidische scheppingsverhaal en met de oudste scheppingstradities van de Iraanse wereld.
Het yarsanistische scheppingsverhaal is niet alleen diepgaand maar ook zeer oud; zijn wortels reiken terug tot de oudste scheppingstradities van de streek. Geleerden merken op dat de yarsanistische kosmogonie, met haar Parel, het Goddelijke dat daarin vóór alle tijd woont en haar maken van de wereld, haar wezenlijke vorm deelt met het scheppingsverhaal van het jezidische geloof. Dat is het andere grote inheemse geloof van de Koerdische wereld, waarvan de kosmogonie eveneens draait om een Parel waarin de wereld vóór haar schepping besloten lag. Beide reiken terug naar de oude pre-zoroastrische en Iraanse scheppingstradities. Zij zijn verwant aan de oude visie op de wereld die door de wijze schepper wordt voortgebracht en geordend, van wie de grote Ahura Mazda de bekendste is. Deze hoge ouderdom en deze verwantschap met de jezidische en oude Iraanse kosmogonieën weerspiegelen de wortels van het yarsanisme in de oudste geestelijke tradities van de streek. In zijn scheppingsverhaal bewaart het daarvan een kostbare, levende vorm. Het yarsanistische scheppingsverhaal is zo een venster op de oudste scheppingstradities van de Koerdische en Iraanse wereld. Zijn ouderdom en verwantschap met de bredere tradities behoren tot de kenmerken die het zo kostbaar maken.
Betekenis en belang
Het yarsanistische scheppingsverhaal belichaamt de diepe en mooie wereldvisie in het hart van het yarsanisme: een wereld die door de Goddelijke Waarheid vanuit een stralende Parel wordt voortgebracht, via de Here God en de Heilige Zeven. Het is een oude kosmogonie van schoonheid, diepte en goddelijke werkzaamheid door de tijdperken heen. Het belichaamt ook de diepgaande theologie van het yarsanisme, gericht op de ene Goddelijke Waarheid die zich gedurende de Zeven Tijdperken in de wereld manifesteert. Deze visie wordt uitvoeriger verteld in de beschrijvingen van de goddelijke manifestaties en de reis van de ziel door de tijdperken, de Dunaduni. Het scheppingsverhaal wordt samen met de hele heilige traditie van de yarsani bewaard in hun heilige poëzie, hier genoemd maar niet geciteerd, het gekoesterde mondelinge en schriftelijke erfgoed van het geloof. In dit alles behoort het yarsanistische scheppingsverhaal tot de diepzinnigste en belangrijkste heilige kosmogonieën van de Koerdische wereld: het verhaal van de Parel en het maken van de wereld, een door de yarsani gekoesterde scheppingsvisie met wortels in de oudste tradities van de streek.
Het scheppingsverhaal en de Koerden
Het yarsanistische scheppingsverhaal is de heilige kosmogonie van het yarsanisme, een van de oude inheemse religies van de Koerdische wereld. Het vormt een kostbaar onderdeel van het geestelijke erfgoed van het Koerdische volk.
Het yarsanistische scheppingsverhaal behoort tot het yarsanisme, de Ahl-e Haqq, een van de oude en bijzondere inheemse religies van de Koerdische wereld, in haar huidige vorm gesticht door de Koerdische mysticus Sultan Sahak en beleden door de yarsani, van wie velen Koerden zijn. Het vormt een kostbaar onderdeel van het rijke geestelijke erfgoed van de Koerdische wereld. In deze diepgaande kosmogonie hebben de yarsani een oude visie op het maken van de wereld bewaard: de Parel, de Goddelijke Waarheid, de Here God en de Heilige Zeven. Die reikt terug naar de oudste scheppingstradities van de streek en is verwant aan de jezidische kosmogonie. Met deze beschrijving van het yarsanistische scheppingsverhaal eren wij het yarsanisme als een levende, diepgaande religie en geven wij zijn heilige kosmogonie getrouw en met respect weer. Het is een kostbaar onderdeel van het geestelijke erfgoed van de Koerdische wereld en weerspiegelt de diepte, schoonheid en ouderdom van het yarsanisme en zijn scheppingsvisie. Wij eren het als een mooi en geliefd onderdeel van het levende geloof van de yarsani en als een van de grote heilige verhalen van de Koerdische wereld.
Discussies en misvattingen
Is het yarsanisme een vorm van islam? Daarover bestaat discussie en die geven wij eerlijk weer. Veel geleerden en veel yarsani zelf beschouwen het yarsanisme, de Ahl-e Haqq, als een afzonderlijke religie met oude, deels pre-islamitische wortels. Toch ontstond het in een islamitische omgeving en deelt het een deel van zijn woordenschat en figuren met de islamitische mystiek. Anderen beschouwen het als een heterodoxe traditie met sterke islamitische componenten. Het yarsanistische scheppingsverhaal, met zijn Parel, Goddelijke Waarheid en Zeven Tijdperken, weerspiegelt het eigen en oude karakter van het geloof, verwant aan de jezidische kosmogonie en oude Iraanse tradities, eerder dan aan het islamitische scheppingsverhaal. Een eerlijke voorstelling beschrijft het yarsanisme als een afzonderlijk geloof met oude wortels, zoals veel geleerden en yarsani het zien.
Beschrijft het yarsanistische scheppingsverhaal vele goden? Nee. Het yarsanisme draait om de ene Goddelijke Waarheid, de Haqq, de ene Goddelijke Essentie, de bron van alles. De Here God, Khawandagar, en de manifestaties uit latere tijdperken worden begrepen als manifestaties van de ene Goddelijke Waarheid, niet als afzonderlijke goden. De Heilige Metgezellen zijn heilige wezens die door de Waarheid zijn voortgebracht, geen rivaliserende godheden. De visie betreft de ene Goddelijke Waarheid die door haar manifestaties gedurende de Zeven Tijdperken in de wereld werkt, een diepgaande theologie die uitvoeriger wordt beschreven in het artikel over de goddelijke manifestaties, in plaats van een geloof in vele goden.
Is het verbranden van de Parel een vreemd of verontrustend beeld? Binnen de traditie niet. Het beeld van de Here God die de wereld uit de substantie van de Parel maakt, zodat daaruit hemel en aarde ontstaan, is een mooie en diepgaande visie op de wereld die vorm krijgt uit het stralende juweel waarin het Goddelijke woonde. Het is verwant aan het openen en opnieuw vormen van de wereld vanuit de Parel in de verwante jezidische kosmogonie. Het kan het best worden begrepen als een heilig scheppingsbeeld, de wereld voortgebracht uit de woning van het Goddelijke zelf, in plaats van als iets verontrustends. Het beeld weerspiegelt de diepte en schoonheid van de yarsanistische scheppingsvisie.
Verwante onderwerpen
De Haftan: de Zeven Heilige Metgezellen die uit de Parel zijn voortgebracht
Sultan Sahak: de Koerdische mysticus die het yarsanisme stichtte
De goddelijke manifestaties: de manifestaties van de Waarheid door de tijdperken heen
Dunaduni: de yarsanistische leer van de zielenreis
De Kalam-e Saranjam: de heilige poëzie van het yarsanisme
Het jezidische scheppingsverhaal: de verwante Parelkosmogonie van de jezidi’s
Ahura Mazda: de wijze schepper van het oude Iraanse geloof
Newroz: het vernieuwingsfeest van de Koerdische wereld
Veelgestelde vragen
Wat is het yarsanistische scheppingsverhaal?
Het yarsanistische scheppingsverhaal is het heilige verhaal uit het yarsanisme over het ontstaan van de wereld. Het vertelt hoe de Goddelijke Waarheid, vóór alle tijd wonend in een stralende Parel in het hart van de oerwateren, eerst de Zeven Heilige Metgezellen voortbracht. Daarna trad zij naar buiten en manifesteerde zich als de Here God Khawandagar, die de wereld maakte en de Heilige Zeven vormde en daarmee het eerste van de Zeven Tijdperken van de wereld opende.
Wat is de Parel in het yarsanistische scheppingsverhaal?
De Parel is het stralende juweel in het hart van de oerwateren waarin de Goddelijke Waarheid vóór alle tijd woonde, vóór het maken van de wereld. Vanuit de Parel werden de Heilige Metgezellen voortgebracht en trad de Here God naar buiten om de wereld te maken. In één vertelling vormde hij hemel en aarde uit de substantie van de Parel zelf. Het beeld van het Goddelijke dat in een Parel woont, behoort tot de diepzinnigste en meest kenmerkende elementen van de yarsanistische kosmogonie.
Wie is Khawandagar?
Khawandagar, een titel die de Here God betekent, is de primaire manifestatie van de Goddelijke Waarheid in het yarsanistische scheppingsverhaal: de vorm waarin de Waarheid uit de Parel naar buiten trad om de wereld te maken. Volgens de traditie manifesteerde de Goddelijke Waarheid zich op verzoek van de Heilige Metgezellen als de Here God, die vervolgens de wereld maakte en de eerste mens uit klei vormde. Hij wordt begrepen als een manifestatie van de ene Goddelijke Waarheid, niet als een afzonderlijke god.
Wat zijn de Zeven Tijdperken?
De Zeven Tijdperken, de Biyabas, zijn de grote tijdperken van het universele leven in de yarsanistische wereldvisie. Het eerste is het Tijdperk van de Schepping, de wording van de wereld. Volgens de yarsanistische opvatting manifesteert de Goddelijke Waarheid zich in ieder tijdperk opnieuw, treedt naar buiten in een primaire manifestatie en verzamelt de heilige wezens van dat tijdperk om zich heen. Het maken van de wereld opende het eerste van deze Zeven Tijdperken.
Lijkt het yarsanistische scheppingsverhaal op het jezidische?
Ja. Geleerden merken op dat de yarsanistische kosmogonie haar wezenlijke vorm deelt met het jezidische scheppingsverhaal. Beide draaien om een Parel waarin het Goddelijke of de wereld vóór het maken van de wereld besloten ligt, en beide reiken terug naar de oudste pre-zoroastrische en Iraanse scheppingstradities. Deze verwantschap weerspiegelt de gedeelde oude wortels van de inheemse religies van de Koerdische wereld, eerder dan enige ontlening die het eigen karakter van een van beide zou verminderen.
Is het yarsanisme Koerdisch?
Het yarsanisme, de Ahl-e Haqq, is een van de oude en bijzondere inheemse religies van de Koerdische wereld. Het werd in zijn huidige vorm gesticht door de Koerdische mysticus Sultan Sahak, heeft heilige poëzie in het Gorani-Koerdisch en wordt in Iran en Irak beleden door de yarsani, van wie velen Koerden zijn. Zijn scheppingsverhaal vormt een kostbaar onderdeel van het rijke geestelijke erfgoed van de Koerdische wereld.
Bronnen en verdere lectuur
Yaresanisme (kosmogonie, de Parel en de Zeven Tijdperken) — Kurdistanica
Yarsanisme (schepping door de Here God) — Moradi Ensemble
Yarsanisme — de bijdrage op Wikipedia
Yarsanisme (Kalam-e Saranjam en de tijdperken) — History of Kurdistan
Kurdish-History.com: de Haftan
Kurdish-History.com: de goddelijke manifestaties van het yarsanisme